KNF: kary nie są celem samym w sobie. Jakie trendy widać?

Z tego artykułu się dowiesz:

• Ile kar nałożyła Komisja Nadzoru Finansowego od początku 2026 roku?
• Jakie zmiany i trendy obserwuje się w liczbie oraz rodzajach kar nakładanych przez KNF w ostatnich latach?
• Jakie alternatywne reakcje nadzorcze stosuje KNF?
• Jakie znaczenie ma możliwość zawarcia układu w podejściu KNF do kwestii zgodności działalności z prawem?

Cztery kary nałożyła od początku 2026 r. KNF – wynika z informacji umieszczonych na stronie internetowej nadzoru. Ukarani to: Allied Funds Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych (137 500 zł), Quercus Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych (90 000 zł), Dom Maklerski Banku BPS w likwidacji (35 000 zł) oraz Tomasz Dmowski (55 000 zł).

Ile kar nakłada KNF

Sprawdziliśmy, ile kar nakłada KNF. W 2020 r. było ich 36, w 2021 r. 42, w 2022 r. 72, w 2023 r. 75, 2024 r. 94, a w 2025 r. 70. Średnia roczna z tego okresu to 65 kar, a mediana 71.

KNF zaznacza jednak, żeby z samej liczby kar nie wyciągać daleko idących wniosków.

– Z samej tylko liczby czy wysokości kar nakładanych przez Komisję nie można wywodzić tendencji w zakresie częstotliwości naruszania przepisów na rynku przez podmioty nadzorowane w danym roku – mówi Jacek Barszczewski, rzecznik KNF. Dodaje, że decyzje sankcyjne wydawane przez Komisję Nadzoru Finansowego obejmują często naruszenia powstałe w różnych latach. Ponadto liczba kar nie odzwierciedla w pełni liczby spraw rozumianych jako zjawisko naruszenia przepisów przez podmioty nadzorowane.

I tak na przykład w przypadku naruszeń dokonanych przez emitentów papierów wartościowych w zakresie informacji poufnych i okresowych, poza wydaniem decyzji wobec emitenta, często nakładane są również kary za te same naruszenia na członków jego zarządu oraz rady nadzorczej.

– Kary administracyjne nakładane przez Komisję Nadzoru Finansowego są tylko jednym z kilku rodzajów reakcji nadzorczej na identyfikowane naruszenia. Sankcje administracyjne traktowane są przez Komisję jako ostateczność. Stosowane, gdy inne, tak zwane środki miękkie, jak dialog nadzorczy czy zalecenia, zostały wyczerpane i nie przynoszą oczekiwanego rezultatu – podkreśla rzecznik Komisji.

Jakie trendy widać

Dane wskazują na istotną liczebną przewagę kar nakładanych na podmioty działające na rynku kapitałowym, w szczególności na członków organów emitentów (zarządów i rad nadzorczych) oraz samych emitentów.

– Działania Komisji prowadzone były m.in. w związku z naruszeniami dotyczącymi obowiązków informacyjnych w zakresie informacji poufnych i raportowania okresowego. Istotny obszar stanowiły też sprawy odnoszące się do obowiązków notyfikacyjnych akcjonariuszy posiadających znaczne pakiety akcji – wymienia Barszczewski.

Sporo kar dotyczy też nienależytego wywiązywania się z obowiązków w zakresie sprawozdawczości towarzystw funduszy inwestycyjnych oraz działalności ubezpieczycieli. Chodzi tu w szczególności o nieterminową likwidację szkód.

– W podejściu KNF w ostatnim czasie szczególnego znaczenia nabrała możliwość zawarcia układu – rozwiązania, które pozwala szybciej przywrócić zgodność działalności podmiotu nadzorowanego z prawem, szybciej ograniczyć negatywne skutki dla uczestników rynku i jednocześnie zachować proporcjonalność reakcji nadzorczej – podkreśla rzecznik Komisji.

W 2024 r. KNF wydała 32 postanowienia o możliwości zawarcia układu z podmiotami będącymi stronami prowadzonych postępowań zarówno w pierwszej, jak i drugiej instancji, z czego dziesięć postępowań (osiem w pierwszej instancji i dwie w drugiej) zakończyło się wydaniem decyzji zawierającej układ na warunkach zaproponowanych przez nadzór. Wysokość nałożonej kary była mniejsza od tej, która zostałaby nałożona bez zawarcia układu od 40 proc. do 50 proc.