Państwowe fundusze wzrosły ponad dwukrotnie przez 10 lat

https://pbs.twimg.com/media/HN5pxMIbMAA1jpB?format=jpg&name=900x900

Sovereign wealth funds (SWF), czyli państwowe fundusze majątkowe, to państwowe fundusze inwestycyjne. Gromadzą one i pomnażają nadwyżki finansowe rządu – najczęściej zyski ze sprzedaży surowców naturalnych (np. ropy naftowej) lub nadwyżki dewizowe. Pieniądze te są inwestowane w akcje, obligacje i nieruchomości na całym świecie, aby zabezpieczyć przyszłość finansową państwa i jego obywateli. Ich zdolność do zwinnego działania, dywersyfikacji majątku publicznego i długoterminowego inwestowania przynosi istotne i trwałe korzyści obywatelom dziś i przyszłym pokoleniom.

Wraz z rozwojem funduszy ich mandaty szybko rozszerzyły się poza amortyzację budżetów rządowych i zarządzanie oszczędnościami międzypokoleniowymi, obejmując tak różnorodne zadania, jak budowa infrastruktury i wdrażanie polityki społecznej i przemysłowej. Rosnąca fragmentacja geopolityczna zwiększyła atrakcyjność tych funduszy, ponieważ kraje dążą do większej samowystarczalności. Fundusze mogą wzmacniać odporność wewnętrzną, chronić majątek narodowy, realizować cele rozwoju kraju i wspierać dynamikę gospodarczą. Dzięki projektom obejmującym private equity, nieruchomości i technologie, stały się jednymi z najbardziej wpływowych inwestorów na świecie.

Kraje UE nadal przekazują miliardy euro z unijnego funduszu odbudowy po pandemii COVID-19 na finansowanie nowych państwowych funduszy inwestycyjnych. Europa odpowiada obecnie za 16 proc. globalnych aktywów państwowych, a fundusze te coraz bardziej koncentrują się na wzmacnianiu strategicznej autonomii i konkurencyjności przemysłowej.

Niedawny wzrost liczby państwowych funduszy w UE był w dużej mierze napędzany przez „nową generację funduszy europejskich” opartych na „kapitale zalążkowym” z funduszy odbudowy po pandemii COVID-19, dodano w raporcie, który został opracowany przez Centrum Zarządzania Zmianą Uniwersytetu IE oraz ICEX-Invest w Hiszpanii.

Fundusz odbudowy został uruchomiony w 2022 roku, aby pomóc gospodarkom UE w odbudowie po gigantycznych skutkach pandemii COVID-19. Składający się z pożyczek i dotacji, fundusz zaoferował łącznie 648 mld euro krajom UE-27, które przedłożyły Komisji Europejskiej krajowe plany odbudowy w celu uzyskania dostępu do środków.

W styczniu premier Hiszpanii Pedro Sánchez przedstawił plany utworzenia funduszu „Hiszpania rośnie”, który ma wykorzystać 10,5 mld euro z unijnego programu funduszy odbudowy, aby sfinansować inwestycje w mieszkalnictwo i bezpieczeństwo narodowe w wysokości 120 mld euro z prywatnego długu. Program finansowania UE ma wygasnąć z końcem tego roku.

Hiszpania stała się wiodącym europejskim rynkiem zbytu dla kapitału państwowego, przyciągając 18 transakcji o łącznej wartości 6,7 mld euro, co plasuje ją za Niemcami w UE i na szóstym miejscu na świecie pod względem wartości transakcji z udziałem państwowych funduszy majątkowych.

Złożony charakter funduszy może stanowić poważne zagrożenie

Chociaż SWF odgrywają kluczową rolę w zarządzaniu funduszami publicznymi, ich ogromny i złożony charakter może stanowić poważne zagrożenie. Z analizy Międzynarodowego Funduszu Walutowego wynika, że niejasne i nakładające się na siebie mandaty mogą osłabiać rozliczalność i negatywnie wpływać na wyniki. Słabe zarządzanie może prowadzić do defraudacji, co pokazują głośne bankructwa niektórych funduszy. Fundusze działające jako równoległe organy fiskalne i nabywcy obligacji bez wyraźnego zakotwiczenia fiskalnego mogą ryzykować zniekształcenie budżetów rządowych, zaciemnienie długu publicznego i skomplikowanie opodatkowania transgranicznego.

Patrząc na projekty transgraniczne, fundusze partnerskie koncentrują swoje ryzyko, przez co szok dla jednego inwestora staje się ryzykiem dla wszystkich. Cele krajowe mogą się również różnić, na przykład jeden partner priorytetowo traktuje tworzenie miejsc pracy w kraju, podczas gdy inny koncentruje się na zyskach finansowych, osłabiając zarządzanie i wiarygodność inwestorów. A jeśli relacje między krajami partnerskimi się pogorszą, ochrona aktywów lub wyjście z projektu może być trudne.

Te luki można jednak, zdaniem MFW, złagodzić poprzez wprowadzenie silnych przepisów. Uznane na arenie międzynarodowej wytyczne i praktyki, takie jak Zasady Santiago, opracowane w 2008 roku przez 26 funduszy przy wsparciu MFW, posłużyły jako cenne wskazówki. Jednak ponieważ od tego czasu fundusze znacznie wzrosły pod względem wielkości, złożoności i różnorodności, ważne jest, aby bliżej przyjrzeć się ich strukturze i sposobowi zarządzania nimi.