Podczas czwartkowej konferencji prasowej wiceprezes ZBP Agnieszka Wachnicka zwróciła uwagę, że po pięciu miesiącach 2026 r. banki zapłaciły o ponad 50 proc. więcej podatku dochodowego (CIT) niż rok wcześniej. Jak dodała, obciążenia fiskalne sektora po pierwszym półroczu 2026 r. sięgnęły niemal 16 mld zł, co jest bliskie 80 proc. obciążeń fiskalnych w całym 2025 r.
Wzrost ten spowodowany jest obowiązującą od stycznia tego roku wyższą stawką CIT-u płaconego przez banki; w br. wynosi ona 30 proc. wobec dotychczasowych 19 proc. Docelowo stawka ma wynieść 23 proc., ale w 2027 r. będzie to 26 proc. Mniej zapłacą podmioty rozpoczynające działalność, SKOK-i, małe podmioty oraz banki w procesach naprawczych.
Rekordowe 35 miliardów złotych dla budżetu państwa
Z danych ZBP wynika, że w latach 2023-2026 sektor bankowy zasilił budżet państwa kwotą 115 mld zł; w 2023 r. było to niemal 24,8 mld zł, w 2024 – ponad 26,7 mld zł, a w 2025 – blisko 28,5 mld zł. W 2026 r. kwota ta ma przekroczyć 35 mld zł. Lwią część wpłat z sektora do Skarbu Państwa stanowią wpływy z podatku CIT, w ciągu ostatnich lat oscylowały one w okolicach 13-14 mld zł, ale w 2026 r. ma to być ponad 20,7 mld zł.
Drugim źródłem jest tzw. podatek bankowy, z którego banki wpłacały od 5 do 6 mld zł, a w 2026 r. będzie to 6,87 mld zł. ZBP do wpłat wliczył też dywidendy oraz PIT płacony przez swoich pracowników (w 2026 r. odpowiednio 3,27 oraz 4,16 mld zł).
Czytaj więcej
Choć Polacy ruszyli po kredyty, to zyski netto banków w tym roku mogą skurczyć się do 35 mld zł – prognozuje Związek Banków Polskich. To efekt spad...
Zyski banków pod presją i groźba spadku rentowności
Wachnicka zwróciła uwagę, że po tegorocznym podwyższeniu opodatkowania banków „wynik finansowy jest pod presją”, w tym presją obniżonych stóp procentowych. – Wynik finansowy (netto sektora) na koniec maja wyniósł 17,7 mld zł, czyli o blisko 16 proc. mniej niż rok wcześniej. Udało się w ostatnim czasie odbudować wskaźniki rentowności ROE (wskaźnik rentowności kapitału własnego – PAP) i ROA (wskaźnik rentowności aktywów – PAP) – zauważyła wiceprezes związku.
Dodała, że wskaźniki te, po długim okresie znajdowania się poniżej poziomu rentowności, „w istocie powróciły do takiego poziomu, który można uznać za dodatni”. – Natomiast już widzimy obecnie, że ten potencjał do dalszego wzrostu, a nawet do stabilizacji został zatrzymany – stwierdziła Wachnicka. Jej zdaniem w kolejnych okresach można spodziewać się tendencji spadkowej ROE i ROA.
1 stycznia 2026 r. w życie weszła nowelizacja ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych i ustawy o podatku od niektórych instytucji finansowych, która podnosi stawkę podatku CIT płaconego przez banki z 19 proc. do docelowego poziomu 23 proc. (w tym roku wynosi 30 proc., a w 2027 r. spadnie do 26 proc.). Zgodnie z przepisami rozpoczynające działalność podmioty, których przychody nie przekroczyły 2 mln euro będą płacić stawkę 13 proc. (obecnie stawka ta wynosi 9 proc.). Jednak w roku 2026 stawka ta będzie wynosić 20 proc., a w roku 2027 – 16 proc.
Czytaj więcej
Rząd chce, by Komisja Nadzoru Finansowego zatwierdzała powołanie wszystkich członków zarządu banku, a nie tylko prezesa. Na kierownictwo i pracowni...
W 2026 roku budżet na podwyżce CIT dla banków ma uzyskać 6,6 mld zł,
Stawka CIT dla Spółdzielczych Kas Oszczędnościowo-Kredytowych i banków spółdzielczych docelowo wyniesie 21 proc., a w okresie przejściowym: 27 i 23 proc. Małe podmioty oraz banki znajdujące się w procesie naprawczym będą zwolnione z wyższego opodatkowania.
Ustawa – poza podwyżką stawek CIT dla banków – zakłada obniżkę podatku od niektórych instytucji finansowych, czyli tzw. podatku bankowego. Podatek wynoszący 0,0366 proc. podstawy opodatkowania spadnie do poziomu 0,0329 proc., a od roku 2028 będzie to 0,0293 proc. podstawy opodatkowania. Przepisy w tej sprawie wejdą w życie od 1 stycznia 2027 r.
W 2026 roku budżet na podwyżce CIT dla banków ma uzyskać 6,6 mld zł, a w ciągu 10 lat 14,8 mld zł.
