Giełdowe spółki z szeroko rozumianej branży transportowo-spedycyjno-logistycznej są dopiero na początku drogi do efektywnego i pełnego wykorzystania możliwości, jakie już daje sztuczna inteligencja (AI). Duży jej potencjał widzą m.in. w zakresie zwiększenia wydajności pracy, poprawy jakości oferowanych usług, redukcji kosztów oraz automatyzacji części dokonywanych operacji. AI może też im pomóc w analizowaniu ogromnych ilości danych w czasie rzeczywistym, co z kolei umożliwia szybkie i trafne przewidywanie różnych zdarzeń i podejmowanie właściwych decyzji.
Potencjał AI widać w zarządzaniu flotą oraz planowaniu i optymalizacji tras
Trans Polonia nie wykorzystuje jeszcze szeroko rozwiązań opartych na AI, ale jednocześnie bardzo uważnie obserwuje rozwój tej technologii i dostrzega jej istotny potencjał w dalszym rozwoju grupy. – W szczególności analizujemy możliwości automatyzacji wybranych obszarów administracyjnych oraz operacyjnych, w których AI może wpłynąć na efektywność zarządzania przy rosnącej skali działalności. Dynamiczny rozwój grupy Trans Polonia, obejmujący wzrost floty i liczby pracowników, naturalnie zwiększa zapotrzebowanie na nowoczesne narzędzia wspierające planowanie, monitoring i koordynację procesów – twierdzi Adriana Bosiacka, dyrektor operacyjna i członek zarządu spółki.
Dodaje, że obecnie zarząd prowadzi rozmowy z wybranymi dostawcami technologii oraz monitoruje dostępne rozwiązania rynkowe. Dopiero w perspektywie kolejnych lat Trans Polonia rozważa implementację narzędzi opartych na AI. Przekonuje, że przy jej skali działalności, obejmującej transport drogowy różnych ładunków realizowany w całej Europie, efektywne planowanie i zarządzanie operacjami jest dużym wyzwaniem i stanowi naturalny obszar, w którym AI może przynieść wymierne korzyści.
– Największy potencjał widzimy w obszarach operacyjnych – w szczególności w zarządzaniu flotą, planowaniu i optymalizacji tras, a także w monitorowaniu pracy kierowców i analizie efektywności procesów logistycznych. Równolegle dostrzegamy możliwości zastosowania AI w obszarach wspierających, takich jak administracja i HR, gdzie sztuczna inteligencja może przyczynić się do automatyzacji powtarzalnych procesów oraz poprawy efektywności zarządzania czasem pracy – ocenia Bosiacka.
Trans Polonia nie posiada wyodrębnionego budżetu ani dedykowanego zespołu wyłącznie do projektów AI. Podchodzi do tego obszaru w sposób etapowy, koncentrując się na rzetelnej ocenie dostępnych rozwiązań i ich realnej wartości biznesowej. Spółka nie widzi dziś jeszcze rozwiązań, które w sposób przełomowy zmieniałyby operacje transportowo-logistyczne w skali europejskiej. Jej zdaniem AI znajduje już zastosowanie w wybranych obszarach, takich jak automatyzacja procesów administracyjnych czy obieg dokumentów, co przekłada się na poprawę efektywności operacyjnej. – W naszej ocenie, w dłuższej perspektywie AI może stać się jednym z istotnych czynników wpływających na konkurencyjność w branży. Dlatego podchodzimy do tego tematu strategicznie – z jednej strony zachowujemy ostrożność, z drugiej pozostajemy gotowi do wdrożeń w momencie, gdy technologia osiągnie odpowiedni poziom dojrzałości i niezawodności – podsumowuje Bosiacka.
Czytaj więcej
Choć nie brakuje problemów z wdrożeniem, sztuczna inteligencja coraz śmielej wchodzi do polskich banków – od chatbotów, po modele kredytowe i autom...
AI będzie jednym z czynników wpływających na konkurencyjność firm
Z wybranych rozwiązań opartych na elementach AI w sposób wspierający codzienną działalność operacyjną i biznesową korzysta ATC Cargo, specjalizujące się w świadczeniu usług spedycyjnych. – Technologie te wykorzystywane są przede wszystkim w obszarze analizy danych logistycznych, wsparcia procesów decyzyjnych oraz automatyzacji wybranych działań administracyjnych i komunikacyjnych. W praktyce oznacza to m.in. usprawnienie planowania transportów, lepsze prognozowanie zapotrzebowania na przestrzeń ładunkową czy bardziej efektywne przetwarzanie danych i dokumentów – przekonuje Joanna Sadowska, menedżer ds. marketingu ATC Cargo.
Dodaje, że zastosowanie AI przekłada się na poprawę efektywności operacyjnej, skrócenie czasu realizacji procesów oraz lepsze wykorzystanie dostępnych danych. Jednocześnie kluczowe decyzje cały czas pozostają w gestii doświadczonych specjalistów, co jest szczególnie istotne w branży logistycznej, gdzie liczy się nie tylko technologia, ale również wiedza operacyjna i odpowiedzialność.
Obecnie ATC Cargo prowadzi działania o charakterze pilotażowym i rozwojowym w zakresie wykorzystania AI. – Projekty te koncentrują się przede wszystkim na praktycznym zastosowaniu AI w środowisku operacyjnym, w tym w analizie danych transportowych, automatyzacji obiegu dokumentów oraz usprawnieniu przepływu informacji w relacji z klientami. Równolegle rozwijane są rozwiązania wspierające działania marketingowe i sprzedażowe, szczególnie w obszarze komunikacji B2B i analizy zachowań klientów – twierdzi Sadowska.
Dla ATC Cargo szczególne znaczenie ma możliwość przewidywania zakłóceń w transporcie, optymalizacji tras oraz bardziej efektywnego zarządzania kosztami i zasobami. – Spółka dostrzega także rosnącą rolę AI w poprawie jakości obsługi klienta poprzez szybszy dostęp do informacji i lepszą komunikację. W tym zakresie prowadzone są już działania analityczne i testowe, które pozwalają ocenić potencjał konkretnych rozwiązań i ich zasadność biznesową przed ewentualnym szerszym wdrożeniem – zapewnia Sadowska.
Na obecnym etapie rozwoju spółki AI w sposób bezpośredni nie przyczynia się do osiągania przychodów. – W dłuższej perspektywie, obejmującej lata 2026-2027, można oczekiwać, że rozwój technologii AI w logistyce będzie coraz bardziej przekładał się na konkretne efekty ekonomiczne. Dotyczy to zarówno dalszej automatyzacji procesów, jak i możliwości oferowania bardziej zaawansowanych i dopasowanych usług logistycznych – uważa Sadowska.
W branży TSL obserwuje się rosnące zainteresowanie wykorzystaniem sztucznej inteligencji, jednak poziom jej faktycznego wdrożenia jest nadal zróżnicowany. Zaawansowane rozwiązania w tym zakresie rozwijają głównie najwięksi globalni operatorzy logistyczni. W przypadku wielu innych firm wdrożenia mają jednak charakter punktowy i ograniczony do wybranych obszarów.
Nie zmienia to faktu, że AI będzie jednym z istotnych czynników wpływających na konkurencyjność firm z branży TSL w średnim i długim okresie. Poza tym w logistyce cały czas kluczowe znaczenie będzie miało doświadczenie operacyjne, jakość relacji z klientami oraz zdolność do elastycznego reagowania na zmieniające się warunki rynkowe.
Czytaj więcej
Sektor ten jest po sporej przecenie, mimo widoków na poprawę wyników. To oczywiście może być okazja, aczkolwiek uwaga rynku koncentruje się teraz g...
Na razie AI nie wpływa bezpośrednio na przychody firm transportowych
Z rozwiązań opartych na sztucznej inteligencji korzystają firmy Orlen Transport i Orlen Kolej należące do grupy kapitałowej Orlen. „Narzędzia te wykorzystywane są w różnych obszarach działalności spółek i mają charakter komplementarny wobec dotychczas stosowanych rozwiązań – nie zastępują ich, lecz wzmacniają ich efektywność. Przyjęte podejście zakłada stopniowe i odpowiedzialne wykorzystanie nowych technologii, z uwzględnieniem wymogów bezpieczeństwa, stabilności operacyjnej oraz obowiązujących w grupie Orlen standardów korporacyjnych” – podaje dział prasowy płockiego koncernu. Dodatkowo Orlen Kolej znajduje się obecnie na etapie opracowywania koncepcji wykorzystania rozwiązań opartych na AI w celu zwiększenia bezpieczeństwa pracowników wykonujących czynności o podwyższonym ryzyku, m.in. w warsztatach, oczyszczalni oraz halach magazynowych.
W przyszłości koncern największe potencjalne korzyści wynikające z wykorzystania rozwiązań opartych na AI widzi we wsparciu kluczowych procesów operacyjnych. Dotyczy to zwłaszcza planowania, realizacji i rozliczania usług transportowych, a także obszarów związanych z szeroko rozumianym bezpieczeństwem przewozów. AI może też zapewnić istotne wsparcie w procesach controllingowych i zarządczych, zwiększających jakość analiz oraz umożliwiających podejmowanie decyzji w oparciu o szerszy zakres informacji.
Na obecnym etapie żadna z firm transportowych Orlenu nie posiada wyodrębnionego budżetu na projekty AI. Dotychczasowe działania są realizowane w ramach istniejących budżetów oraz struktur organizacyjnych, przy zaangażowaniu zespołów IT, analitycznych i projektowych. „Na obecnym etapie wykorzystanie rozwiązań opartych na sztucznej inteligencji nie przekłada się bezpośrednio na generowanie dodatkowych przychodów. Potencjał AI dostrzegany jest przede wszystkim w obszarze optymalizacji procesów i ograniczania kosztów operacyjnych” – ocenia Orlen. Dodaje, że na obecnym etapie firmy Orlen Transport i Orlen Kolej nie zaobserwowały jeszcze, aby sztuczna inteligencja stanowiła istotne źródło trwałej przewagi konkurencyjnej w branży TSL. Jednocześnie dostrzegają jej rosnący potencjał, w szczególności w obszarze optymalizacji kosztów i efektywności operacyjnej.
Marcin Bielawa, prezes Olavion, firmy zajmującej się kolejowymi przewozami towarów, należącej do grupy Unimot, uważa, że AI mogłaby w przyszłości znaleźć zastosowanie przede wszystkim we wspieraniu pracy dyspozytorskiej. – Dostrzegam również potencjał zastosowania takich narzędzi w obszarze kalkulacji stawek, jednak w tym zakresie jesteśmy w dużej mierze uzależnieni od podmiotów zewnętrznych oraz ich zgody na udostępnianie danych. Na ten moment nie prowadzimy jednak żadnych projektów związanych ze sztuczną inteligencją i nie wykorzystujemy tego typu narzędzi w bieżącej działalności – mówi Bielawa.
AI nie wykorzystuje w procesach biznesowych Pol-Miedź Trans, firma kolejowa należąca do KGHM-u. Jako powód podaje brak źródeł danych umożliwiających przeprowadzanie analiz. Przygotowywana jest jednak koncepcja wdrożenia systemu wspierającego działanie tego podmiotu z wykorzystaniem elementów AI, dotycząca utrzymania taboru. – W obszarze utrzymania taboru zastosowanie AI może wpłynąć na poprawę jego dostępności. Umożliwiają to systemy monitoringu i analizy danych eksploatacyjnych (analiza danych mająca wskazać potencjalne awarie taboru) – twierdzi Artur Newecki, rzecznik KGHM-u. Zauważa, że AI w branży kolejowej jest już wykorzystywane przez konkurencję, jednak głównie w obszarach utrzymania taboru i infrastruktury. Ponadto najwięksi operatorzy stosują rozwiązania oparte na AI do prognozowania popytu i lepszego planowania usług przewozowych.
Na nasze pytania dotyczące AI nie odpowiedziały giełdowe spółki: Balticon, Enter Air, OT Logistics i PKP Cargo.
