https://pbs.twimg.com/media/HGYiIXAbcAAZbV-?format=jpg&name=900x900

Globalny dług publiczny osiągnął rekordowe 111 bln USD w 2025 roku ponad pięciokrotnie więcej niż 19,7 bln USD w 2000 roku głównie z powodu wydatków związanych z pandemią i utrzymujących się deficytów w głównych gospodarkach. Stany Zjednoczone (38,3 bln USD) i Chiny (18,7 bln USD) odpowiadają za ponad połowę tej sumy.

Stany Zjednoczone potrzebują planu konsolidacji długu

Wysoki poziom długu publicznego – i, co ważniejsze, alarmujące konsekwencje jego rosnącego trendu – były w ostatnich latach kluczowym zmartwieniem Funduszu. Obawy te jedynie się pogłębiły, ponieważ ostatni wstrząs energetyczny wywołał falę drastycznych działań budżetowych w Europie i na całym świecie, mających na celu ochronę wyborców i przedsiębiorstw.

– Globalna dynamika długu publicznego nie uległa istotnej poprawie w 2025 roku a wybuch wojny na Bliskim Wschodzie dodał nowe źródło presji fiskalnej do i tak już napiętej sytuacji na świecie – stwierdził MFW w najnowszym wydaniu swojego półrocznego Monitora Fiskalnego.

Dodano, że globalny dług publiczny wzrósł w zeszłym roku do prawie 94 proc. produktu krajowego brutto i jest na dobrej drodze, aby przekroczyć 100 proc. do 2029 roku głównie z powodu ogromnych deficytów w USA, Chinach i Japonii.

Stwierdzono, że Stany Zjednoczone „odnotowują deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych na poziomie 7–8 proc. PKB, pomimo że funkcjonują niemal na pełnych obrotach, bez widocznego planu konsolidacji długu”, podczas gdy obecna polityka fiskalna, dyktowana przez ubiegłoroczną ustawę prezydenta Donalda Trumpa „One Big Beautiful Bill”, zmierza do osiągnięcia przez dług 142 proc. PKB do 2031 roku.

Dyrektor ds. Fiskalnych MFW, Rodrigo Valdés, powiedział, że Waszyngton potrzebuje „wiarygodnego” planu konsolidacji, aby zmniejszyć deficyt o 4 punkty procentowe.

Oczekuje się, że relacja długu publicznego do PKB Chin wzrośnie do 127 proc., ponieważ deficyt budżetowy kraju zwiększył się do prawie 8 proc. PKB.

Rządy ograniczają wydatki na opiekę zdrowotną, edukację i emerytury

Im bardziej rządy się zadłużają, tym bardziej rosną ich koszty odsetek, co prowadzi do przeznaczania ograniczonych wpływów podatkowych na wydatki takie jak opieka zdrowotna, edukacja i emerytury. Problem ten stał się poważniejszy, odkąd banki centralne, takie jak Rezerwa Federalna i Europejski Bank Centralny, wstrzymały masowe zakupy obligacji, które wykorzystywały do wspierania gospodarki, najpierw po kryzysie w 2008 roku a następnie w trakcie pandemii COVID-19. Ta zmiana, spowodowana powrotem inflacji, oznacza, że dzisiejsi nabywcy długu publicznego domagają się odpowiedniego wynagrodzenia pokrywającego ich ryzyko.

Fundusz z niepokojem zauważył również, że wiele rządów europejskich uruchomiło klauzule „wyjścia”, ograniczające ich zadłużanie się w celu sfinansowania gwałtownego wzrostu wydatków na obronność, i ostrzegł, że doprowadzi to do coraz trudniejszych kompromisów z tradycyjnymi priorytetami wydatkowymi.

Globalne płatności odsetkowe wzrosną do 2031 r. z obecnego poziomu ok. 3 proc. do ok. 5 proc. PKB, ponieważ rządy będą refinansować zapadający dług po dzisiejszych wyższych kosztach pożyczek.

Valdés ostrzegł, że ryzyka kryzysów zadłużenia rządowego nie należy ignorować tylko dlatego, że rynki finansowe wciąż „są sprawne”. Zarówno Stany Zjednoczone, jak i Europa stają się coraz bardziej zależne od niestałych inwestorów, takich jak fundusze hedgingowe, które absorbują ogromne ilości długu pompowanego w rynki – powiedział – w wyraźnym kontraście z krajami azjatyckimi, które mogą teraz liczyć na to, że krajowi inwestorzy długoterminowi utrzymają większą część swojego długu.

MFW ostrzega Finlandię, Portugalię i Belgię

MFW ponownie podkreślił pilną potrzebę rozwiązania problemów wynikających ze starzenia się społeczeństw, biorąc pod uwagę już wysoki poziom zadłużenia oraz rosnące stopy procentowe zmuszające rządy do przeznaczania coraz większej części dochodów podatkowych na spłatę odsetek.

„Szerokie lub ambitne zobowiązania do konsolidacji fiskalnej nie są już wystarczające” dla osób o największym zadłużeniu – stwierdził MFW. Wezwał Stany Zjednoczone do opanowania wzrostu wydatków na Medicare i Ubezpieczenia Społeczne, a także stwierdził, że Francja, gdzie kolejne rządy ponosiły porażki z powodu niemożności ograniczenia jednego z najhojniejszych systemów emerytalnych na świecie, musi „konsekwentnie wdrażać reformy dotyczące wieku emerytalnego i stopniowo wycofywać ścieżki wcześniejszego przechodzenia na emeryturę”.

Fundusz ostrzegł również Finlandię i Portugalię o konieczności ograniczenia automatycznego wzrostu wydatków na opiekę zdrowotną i leki, a także stwierdził, że Belgia nie będzie w stanie zrealizować swoich zielonych ambicji bez ograniczenia wydatków w innych obszarach.

Tegoroczne pożyczki rządowe dwa razy wyższe niż dekadę wcześniej

Prognozy mówią o 29 bln USD nowych pożyczek rządowych i korporacyjnych w 2026 roku czyli mniej więcej dwa razy więcej niż dekadę wcześniej. Stany Zjednoczone mają najwyższy dług nominalny (38,3 bln USD), na drugim miejscu są Chiny (18,7 bln USD). Zadłużenie gospodarek rozwiniętych wynosi średnio ponad 100 proc. PKB, a krajów G7 średnio 123,7 proc. Rynki wschodzące odnotowały wzrost zadłużenia do ponad 77 proc. PKB. Kraje rozwijające się stoją w obliczu znacznej presji, a wiele z nich wydaje ponad 10 proc. dochodów na spłatę odsetek.

Wysoki poziom zadłużenia (średnio 108,2 proc. PKB) jest napędzany przez Stany Zjednoczone i kraje europejskie.

Dług publiczny w gospodarkach wschodzących/rozwijających się nieznacznie wzrósł, przy czym znaczący wzrost odnotowano w rozwijającej się Azji.