Czy Moskwa wróci do handlu opartego na dolarze?

Rosja rozważa powrót do systemu rozliczeń w dolarach amerykańskich jako część potencjalnego partnerstwa gospodarczego z prezydentem Donaldem Trumpem, wynika z wewnętrznej notatki Kremla z 2026 r.

https://pbs.twimg.com/media/HA9wYjTXsAIR8Q0?format=jpg&name=900x900

Propozycja przedstawia siedem obszarów współpracy gospodarczej między Stanami Zjednoczonymi a Rosją, skupiających się na paliwach kopalnych, gazie ziemnym, ropie naftowej na morzu i surowcach krytycznych.

Sednem dyskusji jest dramatyczna zmiana polityki: możliwy powrót Moskwy do handlu opartego na dolarze po latach agresywnej dedolaryzacji w następstwie sankcji ze strony Zachodu i wycofania jej z systemu finansowego SWIFT w 2022 roku. Od tego czasu Rosja przeniosła prawie 90 proc. swojego handlu z Chinami i Indiami na waluty krajowe. W krajach BRICS poziom rozliczeń w walucie lokalnej wzrósł do około 60–67 proc., co stanowi spadek w porównaniu z wcześniejszą zmiennością, ale znacznie przekracza poziom sprzed wojny.

Rosja kusi USA paliwami kopalnymi

Dokument pochodzący z wysokiego szczebla władz Rosji, rozpowszechniony wśród wysokich rangą rosyjskich urzędników i przeanalizowany przez Bloomberga, przedstawia strategię „najpierw paliwa kopalne”, która bezpośrednio zagraża globalnej transformacji w kierunku zielonej energii. Zgodnie z proponowaną umową, Stany Zjednoczone i Rosja – dwaj światowi giganci energetyczni – przejdą od rywalizacji do partnerstwa. To partnerstwo w ramach „Dominacji Energetycznej” koncentruje się na wspólnych inwestycjach w gaz ziemny, wydobyciu ropy naftowej na morzu oraz wspólnej kontroli nad kluczowymi surowcami, takimi jak pallad i nikiel, które są niezbędne dla amerykańskiej technologii i produkcji lotniczej.

Rosja posiada jedne z największych na świecie rezerw niklu, palladu i tytanu – kluczowych dla amerykańskich firm z branży lotniczej i technologicznej.

Notatka wyraźnie wspomina o korzyściach dla firm amerykańskich, prawdopodobnie w postaci kontraktów na odbudowę, spółek joint venture na syberyjskich złożach gazu oraz bezpośredniego dostępu do rynków rosyjskich.

Koniec szukania alternatywy dla dolara?

Jeśli umowa zostanie sfinalizowana, zmieni globalne finanse, wzmocni dominację dolara amerykańskiego na rynkach energii i potencjalnie osłabi działania BRICS zmierzające do zmniejszenia zależności od amerykańskiej waluty. Chociaż notatka wskazuje na pochodzenie z wysokiego poziomu Kremla, warto zauważyć, że „dyskusja” o powrocie do dolara i „realizacja” tego planu to dwie różne rzeczy. Nadal istnieją istotne przeszkody, zwłaszcza w odniesieniu do zniesienia istniejących sankcji i wewnętrznej optyki politycznej w USA.

Do tej pory znalezienie alternatywy dla dolara, a nie odbudowa powiązań z systemem kierowanym przez USA, było kluczowym celem Rosji, ponieważ prezydent Władimir Putin dążył do pogłębienia relacji z Chinami. Z tego powodu zachodni urzędnicy rządowi znający treść dokumentu stwierdzili, że jest niezwykle mało prawdopodobne, aby Putin ostatecznie dążył do porozumienia sprzecznego z interesami Pekinu.

Nie jest jasne, czy Rosja przedstawiła USA którykolwiek z punktów zawartych w dokumencie.

Na długo przed pełną inwazją na Ukrainę w 2022 roku Putin działał na rzecz zmniejszenia zależności Rosji od amerykańskiej waluty, w ramach działań rywalizujących potęg gospodarczych, mających na celu podważenie amerykańskiej hegemonii finansowej. Uzasadnienie tych działań stało się oczywiste, gdy Stany Zjednoczone i ich sojusznicy wykorzystali swoją kontrolę nad transakcjami dolarowymi do nałożenia sankcji na szerokie obszary rosyjskiej gospodarki po wybuchu wojny. Od tego czasu Moskwa starała się rozwijać handel alternatywnymi walutami i systemami, szczególnie z Chinami i kilkoma innymi krajami, takimi jak Indie. Zatem z jednej strony powrót do rozliczeń w dolarach oznaczałby ponowne poddanie się dominacji finansowej Waszyngtonu i zniweczenie wysiłków zmierzających do zmniejszenia wrażliwości rosyjskiej gospodarki na presję ze strony USA. Jednocześnie zapewniłby administracji Trumpa znaczące zwycięstwo w jej pozornym celu, jakim jest osłabienie relacji między Moskwą a Pekinem.

Dokument skrojony pod ambicje Trumpa

Pewne szczegóły planu zdają się wpisywać w ambicje Trumpa w innych obszarach. Pomysł, aby amerykańskie firmy otrzymały rekompensatę za straty poniesione w Rosji w przeszłości nawiązuje do żądania prezydenta USA wobec Wenezueli, podczas gdy sprzeciw wobec technologii niskoemisyjnych, preferowanych przez Europę i Chiny, prawdopodobnie spodoba się prezydentowi znanemu z długich tyrad przeciwko turbinom wiatrowym.

Urzędnicy zachodni, znający notatkę, stwierdzili, że niektóre propozycje wydają się być sporządzone specjalnie po to, by pogłębić podziały między USA a europejskimi sojusznikami Ukrainy. Inne to odległe obietnice z potencjalnie wysokimi kwotami, które mogłyby skłonić prezydenta USA do zawarcia umowy, a następnie nigdy się nie ziścić – dodali, prosząc o zachowanie anonimowości podczas omawiania prywatnego dokumentu.

Zauważyli również, że jest mało prawdopodobne, aby Kreml chciał odejść od Chin, ponieważ Pekin stał się kluczowym dostawcą komponentów i surowców dla rosyjskiej machiny wojennej, odkąd sankcje Zachodu zablokowały inne źródła.

W notatce argumentuje się jednak, że powrót do systemu dolarowego pozwoliłby Rosji rozszerzyć rynek walutowy i zmniejszyć zmienność bilansu płatniczego. Dla Stanów Zjednoczonych, jak czytamy w dokumencie, taki krok dodatkowo wzmocniłby pozycję dolara jako światowej waluty rezerwowej i mógłby zmniejszyć globalną nierównowagę handlową poprzez wyrównanie kosztów energii między Chinami a USA.