Wszystko, co chcecie wiedzieć o OKI, ale nie mieliście gdzie zapytać

W tym tygodniu Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o Osobistych Kontach Inwestycyjnych, a zatem kwestią czasu jest, kiedy trafi ona od pod obrady Sejmu. Ustawa ma zacząć obowiązywać od początku przyszłego roku, ale instytucje, które mają zamiar prowadzić OKI, już nad nimi pracują.

Co ważne, OKI będą produktem bardzo elastycznym i każda dorosła osoba będzie mogła gromadzić na kontach aktywa oraz wpłacać i wypłacać pieniądze w każdej chwili. Wypłata środków z OKI nie będzie wiązała się z utratą ulg podatkowych. To odróżnia OKI od innych kont takich jak np. IKE, gdzie można wcześniej wycofać zgromadzone oszczędności, jednak wiąże się to z koniecznością zapłacenia 19-proc. podatku od dochodów kapitałowych.

- Dynamicznie rosnąca w ostatnich latach popularność produktów emerytalnych, takich jak IKE i IKZE, pokazuje, że osoby inwestujące swoje oszczędności coraz bardziej doceniają oferowaną przez nie korzyść w postaci ulgi podatkowej. Wprowadzenie osobistych kont inwestycyjnych traktujemy jako szansę na dalszy rozwój lokalnego rynku kapitałowego, wynikającą z poszerzenia strumienia kapitału płynącego zarówno bezpośrednio na GPW, jak i pośrednio – do tradycyjnych funduszy inwestycyjnych - mówi Artur Trela, prezes TFI PZU. - Fundusze akcji polskich oferowane w ramach OKI będą automatycznie umożliwiały skorzystanie z ulgi podatkowej. Dla wielu klientów mogą one okazać się wygodniejszym rozwiązaniem niż rachunek maklerski z ETF-ami, gdzie tylko część instrumentów będzie kwalifikowała się do tego zwolnienia. Dodatkowo, ze względu na ustawowy limit OKI dla lokat bankowych i skarbowych obligacji oszczędnościowych ustalony na poziomie 25 tys. zł, zainteresowaniem mogą cieszyć się też obecne bestsellery, czyli fundusze obligacji krótkoterminowych. Wobec oczekiwanego impulsu dla rynku już rozpoczęliśmy przygotowania do wdrożenia OKI - przewiduje Trela. Wygląda na to, że na rynku czeka nas niemała rewolucja, a OKI prawdopodobnie dość szybko ściągną do siebie kapitał. - OKI daje możliwości, ale nie narzuca uczestnikom żadnej konkretnej struktury oszczędności. Jej kształt wynika przede wszystkim z poziomu ryzyka, jaki akceptują klienci. Spodziewamy się jednak, że początkowo nastąpi przesunięcie środków, np. z depozytów w kierunku obligacji lub dłużnych funduszy inwestycyjnych – wraz ze stopniowym wzrostem apetytu na ryzyko i wykorzystaniem potencjału innych klas aktywów. W dalszej kolejności klienci mogą zwrócić się także ku rynkom akcji. To bezpośrednio koresponduje z celem utworzenia tego programu - mówi Andrzej Brenko, dyrektor zespołu wsparcia sprzedaży i marketingu Pekao TFI.

Poniżej przedstawiamy odpowiedzi na najważniejsze pytania dotyczące OKI.

Czym są Osobiste Konta Inwestycyjne?

Osobiste Konta Inwestycyjne to narzędzie, które ułatwi inwestowanie na preferencyjnych warunkach podatkowych. Jak tłumaczy rząd, skierowane jest do osób, które stawiają pierwsze kroki w inwestowaniu, jak i do inwestorów posiadających większą wiedzę i doświadczenie. Osobiste Konta Inwestycyjne opierają się na dobrowolności, z możliwością wpłaty i wypłaty środków w dowolnym momencie.

Kto będzie mógł założyć konto OKI?

OKI będą dobrowolnym narzędziem do oszczędzania i inwestowania. To rozwiązanie skierowane do dwóch grup inwestorów – zarówno początkujących, jak i posiadających doświadczenie w inwestowaniu. Według twórców OKI ma ułatwić wykonanie pierwszego kroku w kierunku budowania kapitału oraz zdrowych nawyków finansowych. Motywacją do rozpoczęcia inwestowania jest brak podatku od zysków kapitałowych do sumy 100 tys. zł aktywów.

Od kiedy OKI będą dostępne dla Polaków?

Nowe przepisy mają wejść w życie 1 stycznia 2027 r. OKI będę dostpene od początku przyszłego roku.

Jakie produkty będzie można trzymać na koncie OKI?

Rozwiązanie umożliwi inwestowanie np. w akcje, jednostki uczestnictwa funduszy inwestycyjnych, ETF-y, z pełnym zwolnieniem od podatku od zysków kapitałowych do 100 tys. złotych.

Dla aktywów oszczędnościowych, takich jak lokaty czy skarbowe obligacje oszczędnościowe, zwolnienie będzie wynosiło do 25 tys. zł.

Czy na OKI będzie można kupować akcje i ETF-y?

Tak, w ramach OKI instytucje umożliwią dostęp do akcji spółki i fudnuszy ETF.

Czy lokaty i obligacje skarbowe także będzie można trzymać w OKI?

W ramach OKI dostępne będą zarówno produkty inwestycyjne jak i oszczędnościowe, takie jak lokaty oraz obligacje.

Czym OKI różnią się od lokaty, IKE czy IKZE?

Lokata bankowa to jeden z instrumentów finansowych z bardzo niskim ryzykiem, ale i mocno ograniczonym zyskiem, znanym z góry. Z kolei IKE i IKZE to produkty emerytalne, oferujące dostęp do różnego rodzaju aktywów z perspektywą gromadzenia środków na emeryturę i korzyściami podatkowymi. OKI dadzą dostęp do szerokiej gamy produktów inwestycyjnych wraz z korzyściami podatkowymi, ale i możliwością wpłat i wypłat kapitału w każdym momencie.

Na czym będzie polegał nowy podatek w OKI?

Dochody osiągnięte z aktywów zgromadzonych na OKI (np. odsetki z lokat bankowych, czy dywidend, zyski ze sprzedaży akcji ) nie będą podlegały opodatkowaniu tzw. podatkiem Belki (19 proc. podatek od dochodów kapitałowych), natomiast aktywa te będą podlegały opodatkowaniu podatkiem od wartości aktywów, przy czym określone aktywa będą zwolnione z tego podatku do kwoty 100 tys. zł.

Dla aktywów inwestycyjnych, takich jak akcje czy jednostki uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych, przewidziano pełne zwolnienie do 100 tysięcy złotych. Dla aktywów oszczędnościowych, jak lokaty bankowe czy skarbowe obligacje oszczędnościowe, limit zwolnienia wynosi 25 tys. zł.

Stawka podatku od wartości aktywów będzie wynosić 19 proc. wartości stopy referencyjnej NBP obowiązującej w dniu 31 października roku poprzedzającego rok podatkowy. W 2027 r. stawka podatku od wartości aktywów ma wynieść 0,85 proc. Od 2030 r. wartość aktywów zwolnionych z opodatkowania ma być waloryzowana o wskaźnik inflacji z pierwszych trzech kwartałów roku ubiegłego.

Czy OKI oznaczają likwidację podatku Belki?

Podatek Belki zostaje. Zwolnieniu z podatku od zysków kapitałowych podlega kwota do 100 tys. zł, uwzględniając limit 25 tys. zł dla oszczędności na lokatach i w obligacjach skarbowych.

Rząd przekonuje, że dzięki limitowi aktywów zwolnionych z podatku, nawet przy niższych stopach zwrotu konta OKI mogą oferować korzystniejsze efektywne opodatkowanie niż w przypadku tzw. podatku Belki.

System zaprojektowano w taki sposób, aby osiągnięcie stopy zwrotu powyżej stopy wolnej od ryzyka w ramach OKI było zawsze bardziej opłacalne podatkowo niż w obecnym reżimie.

Czy podatek w OKI trzeba będzie płacić nawet wtedy, gdy inwestycja przyniesie stratę?

Projekt przewiduje podatek od aktywów w wysokości około 0,8 proc. rocznie (będzie co rok ustalna jego wysokość), pobierany niezależnie od wyniku inwestycyjnego. Podatek od wartości aktywów trzeba będzie zapłacić również w przypadku poniesienia straty. Odprowadzenie tego podatku będzie obowiązkiem każdego posiadacza OKI. Instytucje prowadzące OKI będą przekazywać informacje potrzebne do dokonania rozliczenia (m.in. o średniej wartości aktywów).

Ile pieniędzy będzie można wpłacić na konto OKI?

Na OKI nie będzie limitu wpłat. Będzie można wpłacić dowolną kwotę. Ale tylko określone aktywa do kwoty 100 tys. zł będą zwolnione z tzw. podatku Belki.

Ile realnie można zarobić dzięki OKI?

Korzyści wynikające z OKI to głównie efekt zwolnienia z podatku, czyli uniknięcia podatku Belki. Natomiast nie sposób wskazać konkretnej kwoty, jaką będzie można realnie zarobić. To w dużej mierze będzie zależało od koniunktury panującej na rynkach oraz struktury portfela i jego wielkości. Dla aktywów inwestycyjnych, takich jak akcje czy jednostki uczestnictwa fuduszy, pełne zwolnienie z podatku dotyczy kwoty do 100 tys. zł. Natomiast dla aktywów oszczędnościowych, jak lokaty czy skarbowe obligacje oszczędnościowe, limit ten wynosi 25 tys. zł.

Czy OKI będą bardziej opłacalne niż zwykły rachunek maklerski?

OKI w wielu przypadkach będą bardziej opłacalne niż rachunek maklerskich, głównie dzięki zwolnieniu z podatku Belki. Natomiast w dużej mierze zależy to od kwoty jaką będziemy inwestować. Należy pamiętać, że przy aktywach powyżej 100 tys. zł nadwyżka będzie objęta nowym podatkiem, podatkiem od aktywów. Stawka podatku od wartości aktywów będzie wynosić 19 proc. wartości stopy referencyjnej NBP, obowiązującej na dzień 31 października roku poprzedzającego rok podatkowy. Oznacza to, że w 2027 r. stawka podatku wyniesie 0,85 proc. OKI zawiera też ograniczenia dotyczące rodzaju aktywów w jakie można inwestować. Rachunek maklerski oferuje więcej opcji i również w tym kontekście należy patrzeć na opłacalność obu opcji.

Czy pieniądze z OKI będzie można wypłacić w dowolnym momencie?

Tak. Inwestujący może gromadzić aktywa oraz wpłacać i wypłacać pieniądze w każdej chwili.

Czy wypłata pieniędzy z OKI będzie wiązała się z utratą ulg podatkowych?

Wypłata środków z OKI nie będzie wiązała się z utratą ulg podatkowych. To odróżnia OKI od innych opcji takich jak np. IKE, gdzie można wcześniej wycofać zgromadzone oszczędności, jednak wiąże się to z koniecznością zapłacenia 19-proc. podatku od dochodów kapitałowych.

Czy OKI będą korzystniejsze dla inwestujących na giełdzie czy dla oszczędzających na lokatach?

Mając na uwadze limity dotyczące zwolnienia z podatku od wartości aktywów większe możliwości OKI daje inwestorom lokującym swoje oszczędności na giełdzie (bezpośrednio, jak i poprzez ETF-y lub TFI). W przypadku aktywów przekraczających kwotę wolną od podatku, czyli 100 tys. zł, OKI jest korzystniejsze przy osiąganiu stosunkowo wysokich stóp zwrotu z portfela, co jest możliwe tylko przypadku inwestycji z bardziej ryzykowne instrumenty (np. akcje, ETF). Wówczas stawka podatku od aktywów jest korzystniejsza niż podatek od zysków kapitałowych. Przy czym im większe aktywa zgromadzone w portfelu, tym potencjalne korzyści są mniejsze. Z drugiej strony małe zyski lub straty mogą zmniejszać atrakcyjność OKI z uwagi na konieczność zapłaty podatku od aktywów.

Czy środki zgromadzone w OKI będą bezpieczne?

Konta OKI będą oferowane wyłącznie przez instytucje finansowe nadzorowane przez KNF. OKI oferuje wysoki poziom bezpieczeństwa dla części środków ulokowanych w depozytach, natomiast w przypadku części inwestycyjnej trzeba się liczyć z typowym ryzykiem inwestycyjnym, związanym z wahaniami cen akcji, ETF-ów czy jednostek funduszy.

Kto będzie mógł prowadzić konta OKI?

Zgodnie z założeniami projektu ustawy z OKI będzie można korzystać za pośrednictwem krajowych banków, podmiotów prowadzących działalność maklerską, funduszy inwestycyjnych, zakładów ubezpieczeń oraz dobrowolnych funduszy emerytalnych.

Czy OKI mogą rzeczywiście zmienić sposób oszczędzania Polaków?

Będziemy się mogli o tym przekonać, gdy OKI zaczną już funkcjonować. Można jedynie zakładać, że dodatkowa możliwość uniknięcia podatku od zysków kapitałowych spotka się z pozytywnym przyjęciem przez Polaków i zachęci ich do tej formy oszczędzania, jak miało to miejsce w przypadku IKE czy IKZE, których popularność w ostatnich latach rosła, mimo większych ograniczeń niż w przypadku OKI.

współpr. Katarzyna Kucharczyk, Jacek Mysior