Dywersyfikacja portfela obligacji

Inwestorzy z doświadczeniem w budowaniu portfeli akcji nigdy nie osiągną analogicznej dywersyfikacji branżowej w portfelu obligacji. Trzeba jednak pamiętać, że nie da się porównywać tych inwestycji jeden do jednego. Dobre zróżnicowanie obligacji jest równie ważne jak w przypadku akcji, ale dla obu tych portfeli osiąga się je zupełnie inaczej.

Publikacja: 20.05.2024 06:00

Piotr Bawolski, dyrektor ds. klientów strategicznych, Michael/Ström Dom Maklerski

Piotr Bawolski, dyrektor ds. klientów strategicznych, Michael/Ström Dom Maklerski

Foto: materiały prasowe

Kiedy w lipcu 2021 r. inflacja CPI przekroczyła 5 proc., dla większości obserwatorów stało się oczywiste, że prędzej czy później czekają nas podwyżki stóp procentowych. Rynek przewidywał, że przychody odsetkowe banków wzrosną, a kursy ich akcji zaczęły szybować. Fala optymizmu nie trwała jednak długo. Inflacja CPI w listopadzie 2021 r. wyniosła 7,8 proc., a stopa referencyjna – po dwóch podwyżkach – w dwa miesiące podskoczyła z 0,1 proc. do 1,25 proc. Stało się jasne, że do szczytu inflacji jest jeszcze bardzo daleko, a podwyżek będzie więcej. Politycy zaczęli głośno mówić o obawach dotyczących kondycji „przeciętnego Kowalskiego” i o wprowadzeniu tzw. wakacji kredytowych, co w lipcu 2022 r. stało się faktem. W efekcie wyceny obligacji wybranych banków spadły średnio o kilka procent, podczas gdy ceny ich akcji zmalały nawet o ponad 60 proc. Takie wahania dotyczą nie tylko banków. W marcu 2022 r. główna stopa procentowa osiągnęła poziom 3,50 proc., a UKNF wydał komunikat, w którym prognozował, że do końca roku może ona wzrosnąć nawet do 7,75 proc. Tak wysoka stopa procentowa oznacza kłopoty przede wszystkim dla kredytobiorców, ale też dla deweloperów mieszkaniowych. Wysokie koszty kredytu oznaczają niższą zdolność kredytową ich potencjalnych klientów – czyli de facto niższą sprzedaż i przychody deweloperów w kolejnych kwartałach.

Średnia cena obligacji spółek deweloperskich spadła o ok. 1–2 proc., tymczasem ich akcje zanotowały znacznie większe spadki: od 14,37 proc. (Dom Development), aż po niemal 34 proc. (Develia). Widać zatem, że w obliczu niekorzystnych informacji rynkowych cena akcji spółek reaguje mocniej niż cena obligacji tych samych podmiotów.

Właściciel vs. wierzyciel

Diametralne różnice w zmianie notowań akcji i obligacji wynikają przede wszystkim ze specyfiki tych instrumentów. Kupując akcje, inwestor staje się częściowym właścicielem danego podmiotu. Interesuje go przyszłość spółki, perspektywy jej rozwoju, generowania dochodów czy wypłacania dywidend.

Natomiast obligacje to instrument dłużny – a nie udziałowy jak akcje – więc w tej sytuacji inwestor staje się wierzycielem podmiotu i pożycza mu pieniądze, które na ustalonych warunkach mają zostać oddane. Dla obligatariusza pogorszenie sytuacji spółki czy jej wyników ma niewielkie znaczenie, o ile tylko firma jest w stanie spłacać zadłużenie. Ponadto obligacje korporacyjne mają określony moment wykupu. Emitent zwraca inwestorowi środki zazwyczaj w okresie nie dłuższym niż trzy–pięć lat. Kluczowa jest zatem perspektywa jego niewypłacalności „w trakcie życia” obligacji.

Obligatariusze traktowani priorytetowo

Rentowność obligacji powinna odzwierciedlać premię za ryzyko, więc pogorszenie sytuacji emitenta zawsze będzie miało wpływ na cenę obligacji. Zazwyczaj jest on jednak mniejszy niż w przypadku akcji tego samego podmiotu – tym mniejszy, im krótszy czas do wykupu. Jednak nawet w przypadku skrajnego obrotu spraw, czyli upadłości emitenta, szansa odzyskania istotnej części pieniędzy zainwestowanych w obligacje jest dość wysoka – zazwyczaj jest to ok. 50–60 proc. zainwestowanych środków. Dzieje się tak, ponieważ środki, które pozostaną w spółce, w pierwszej kolejności są przeznaczone na spłatę wierzycieli, a dopiero to, co zostanie, może trafić do akcjonariuszy.

Dobra dywersyfikacja portfela

W przypadku portfela akcji nagłe pogorszenie sytuacji przedstawicieli sektora rynkowego, w którym mamy nadmierną koncentrację, może wpłynąć na istotne straty, niekiedy niemożliwe do odrobienia nawet w długiej perspektywie. W przypadku portfela obligacji ich wycena z danego segmentu również może się obniżyć, ale dopóki spółki nie są zagrożone upadłością, ta wycena będzie miała tylko tymczasowo negatywny wpływ na wynik inwestycji. W dniu wykupu obligacji emitent jest zobowiązany zwrócić obligatariuszom wcześniej ustaloną kwotę. Naturalnie, upadłości w sektorze przedsiębiorstw się zdarzają, inwestorzy powinni zatem rozproszyć swój portfel (a co za tym idzie – ryzyko kredytowe) między wielu różnych emitentów. Dywersyfikacja na różne branże będzie pomocna w uniknięciu wahań wartości portfela.

Nie można wykluczać żadnych scenariuszy ze stuprocentową pewnością. Dopóki jednak nie nastaną trudne do przewidzenia, ekstremalne warunki rynkowe, w których publiczne spółki zaczynają masowo mieć problemy z wypłacalnością (jak historia pokazuje, dzieje się to niezwykle rzadko), to w przypadku portfela obligacji dywersyfikacja branżowa nie ma aż takiego znaczenia jak w przypadku portfela akcji.

Zwłaszcza gdy analizujemy wyniki portfela w perspektywie kilkuletniej.

Felietony
Kodeks rad nadzorczych
Materiał Promocyjny
Sztuczna inteligencja może być wykorzystywana w każdej branży
Felietony
KNF z lepszymi uprawnieniami od prokuratora
Felietony
Certyfikaty ESG i zrównoważonego rozwoju na rynku finansowym
Felietony
Jakość danych ESG, głupcze!
Felietony
Ten najważniejszy chromosom
Felietony
Rozporządzenie MiCA i projekt polskiej ustawy o kryptoaktywach