Upadłości konsumentów – efekt wieloletniego zadłużania się i braku poduszki finansowej

W II połowie 2025 r. upadłość ogłosiło 11,4 tys. Polaków. To o ponad tysiąc więcej niż w analogicznym okresie rok wcześniej – wynika z danych Krajowego Rejestru Długów.

Liczba bankructw konsumenckich po kilku latach znaczących wzrostów ustabilizowała się, choć na bardzo wysokim poziomie. W minionym roku ogłosiło upadłość 21 266 osób, o 79 więcej niż w 2024 r. Ich wierzyciele stracili 287 mln zł. W drugiej połowie ub.r. dynamika ogłaszanych upadłości była jednak bardzo duża. Na to nakładają się nie najlepsze nastroje konsumentów. Jak podaje GUS, w grudniu bieżący wskaźnik ufności konsumenckiej (BWUK), opisujący obecne tendencje konsumpcji indywidualnej, wyniósł minus 9,9. Pod koniec roku pogorszyły się oceny przyszłej sytuacji finansowej gospodarstwa domowego, przyszłej sytuacji ekonomicznej kraju oraz możliwości dokonywania ważnych zakupów. Podsumowując, druga połowa roku nie nastraja jeszcze do optymizmu.

Jedną z przyczyn tej sytuacji były ciągle rosnące koszty życia. Zgodnie z wyliczeniami GUS-u, w grudniu minionego roku ceny towarów i usług wzrosły o 2,4 proc. w porównaniu z analogicznym okresem roku poprzedzającego. Rok 2025 przyniósł także spore zawirowania na rynku pracy. Do powiatowych urzędów pracy trafiło około 97,6 tys. wniosków o zwolnienia grupowe. Dodatkowo w listopadzie spadła też liczba ofert pracy o 9 proc. rok do roku.

Gospodarka rośnie, bankructwa też

Jak pokazują dane KRD, utrata kontroli nad swoimi finansami i zobowiązaniami nigdy nie jest nagła. 47 proc. bankrutów z II połowy 2025 r. widniało w rejestrze już na trzy lata przed ogłoszeniem upadłości. A w dniu orzeczenia sądu 6792, a więc blisko 60 proc. bankrutów, mieli niemal 21,5 tys. przeterminowanych zobowiązań.

– To pozornie wygląda na paradoks. Z jednej strony polska gospodarka zanotowała jeden z największych wzrostów w całej Unii Europejskiej, z drugiej równolegle w tym samym czasie dochodzi do fali bankructw konsumentów. W IV kwartale 2025 r. PKB urósł o około 4 proc., a jednocześnie mieliśmy rekord – prawie 5,9 tys. ogłoszonych upadłości. Tyle że bankructwa to efekt wieloletniego zadłużania się i braku poduszki finansowej, a nie nagłego załamania koniunktury. Co piąty Polak nie ma żadnych oszczędności, a 17 proc. ma środki najwyżej na miesiąc życia po utracie pracy – przypomina Adam Łącki, prezes Krajowego Rejestru Długów Biura Informacji Gospodarczej.

Wśród bankrutów znajdują się także osoby, które prowadziły jednoosobową działalność gospodarczą. Przy tej formie biznesu nie ma rozdziału między majątkiem firmy a osobistym. Mikroprzedsiębiorcy, którzy tracą płynność finansową i mają chroniczne długi, mogą po zamknięciu swojej firmy ogłosić upadłość jako konsumenci.

Największą grupę spośród bankrutów wpisanych do KRD stanowiły osoby w wieku 36-45 lat – wśród nich ten krok podjęło blisko 2 tys. osób. Są oni winni wierzycielom 80 mln zł. Na nowy start zdecydowało się także 1550 dłużników mających 46-55 lat. Zostawili po sobie niezapłaconych 76 mln zł. Trzecią najliczniejszą grupą są konsumenci w wieku 26-35 lat – nieco ponad 1,5 tys. z nich wygenerowało łączny dług o wartości 50 mln zł.

Największa kwota do zwrotu należy się firmom z rynku finansowego (m.in. bankom, SKOK-om, firmom pożyczkowym, towarzystwom ubezpieczeniowym i funduszom sekurytyzacyjnym). Te podmioty zgłosiły zaległości bankrutów na 262 mln zł. Dłużnicy mają też nieuregulowane rachunki na prawie 18 mln zł wobec administracji państwowej i samorządowej. W tej kwocie mieszczą się głównie alimenty oraz grzywny i kary nałożone przez sądy – te zobowiązania nie podlegają umorzeniu przy ogłoszeniu upadłości.