Płonący Bliski Wschód i agresja Rosji. Dylematy geopolityczne 2025 r.

Zawirowania makroekonomiczne i geopolityczne potęgują niepewność i utrudniają prowadzenie biznesu. W mijającym roku szczególnie mocno wybrzmiewała dramatyczna sytuacja w Strefie Gazy. I choć mamy zawieszenie broni między Izraelem a Hamasem, to sytuacja nadal jest napięta. Z kolei wojna Rosji z Ukrainą trwa już od ponad trzech lat.

2025 był kolejnym rokiem, który pokazał, że wojny są nadal elementem współczesnej rzeczywistości. Eskalacja konfliktu na Bliskim Wschodzie od 7 października 2023 r. przyniosła porażający bilans około 70 tys. ofiar po stronie palestyńskiej Według ONZ Izrael dopuścił się ludobójstwa w Strefie Gazy.

Mimo alarmujących głosów płynących z organizacji humanitarnych, w 2025 r. co najmniej kilkadziesiąt globalnych korporacji prowadziło działalność powiązaną bezpośrednio lub pośrednio z nielegalną (w świetle orzeczenia Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości) akcją ofensywną Izraela przeciwko Palestynie. Nasza redakcja opisywała szeroko tę sprawę, prosząc koncerny o komentarz. Odpowiedzi, które otrzymaliśmy były zróżnicowane, ale w każdej wybrzmiewały etyczne deklaracje. Trudne do pogodzenia z faktami, które znaleźliśmy w raporcie ONZ.

Jak sytuacja wygląda teraz? W październiku Hamas i Izrael zawarły porozumienie pokojowe. Ale sytuację trudno uznać za stabilną. W odpowiedzi na nasze pytania, ambasador Palestyny Mahmoud Khalifa podkreślił, że pomimo amerykańskiego nastawienia wobec Izraela, Palestyna z zadowoleniem przyjęła plan prezydenta Trumpa, postrzegając go jako krok, który powinien przyczynić się do kompleksowego rozwiązania konfliktu, zgodnie z prawem międzynarodowym.

– Zawieszenie broni jest ważne, ale jeszcze ważniejsze jest dążenie do rozwiązania konfliktu, które doprowadzi do powstania dwóch państw – podkreśla ambasador. Dodaje, że nie jest tajemnicą, że Izrael nie przestrzega zawieszenia broni. Bomby dalej spadają, a ograniczenia w dostawach pomocy są na porządku dziennym. Ambasador podkreśla, że wszelkie rozmowy o siłach stabilizacyjnych czy radzie pokojowej nie mogą się powieść bez aktywnego udziału instytucji palestyńskich, traktujących Strefę Gazy jako integralną część Palestyny.

– Bez politycznego horyzontu opartego na zakończeniu okupacji i utworzeniu niepodległego państwa palestyńskiego w granicach z 1967 r. ze Wschodnią Jerozolimą jako stolicą, a także bez sprawiedliwego rozwiązania kwestii uchodźców zgodnie z prawem międzynarodowym, sytuacja będzie w stanie ciągłego napięcia – ocenia ambasador Czy w obliczu zawartego zawieszenia broni koncerny i państwa mogą wrócić do normalnych biznesowych stosunków z Izraelem? Zapytaliśmy ONZ, jak to wygląda z formalnego punktu widzenia, ale do czasu zamknięcia tego wydania nie otrzymaliśmy odpowiedzi.

Sytuacja geopolityczna na Bliskim Wschodzie jest tak skomplikowana, że nadziei na całkowity pokój na razie nie ma. Nadal trwa również konflikt za naszą wschodnią granicą. Inwazja Rosji na Ukrainę, rozpoczęta 24 lutego 2022 r., stanowi eskalację wojny trwającej od 2014 r.

UE oraz poszczególne kraje systematycznie wprowadzają nowe sankcje, które mają uderzyć w Rosję. Sektor prywatny też mocno ograniczył działalność na tym rynku, ale nie brakuje koncernów, które omijają sankcje albo wycofać się nie chcą. Lista wstydu Uniwersytetu Yale pokazuje, że takich firm nadal jest dużo.

Yale podzieliło listę na kilka kategorii. W grupie „F” są przedsiębiorstwa, które prowadzą w Rosji biznes jakby nic się nie stało. Obecnie to 212 podmiotów, głównie z Chin, USA i Europy. Jest jedna spółka z Polski: LPP. Poprosiliśmy ją o komentarz.

– Informacje publikowane na stronie uczelni Yale są niezgodne z faktami. Grupa LPP nie jest obecna w Rosji. Decyzja o wyjściu z rynku rosyjskiego w 2022 r. miała charakter trwały i definitywny. Nawet w hipotetycznym scenariuszu, w którym doszłoby do realizacji opcji put przez inwestorów, LPP nie będzie prowadzić działalności w Rosji – odpowiedziało LPP.

Gros firm na liście Yale się nie znajduje, ale są wpisane na listę sankcyjną MSWiA. Wśród nich jest Makrochem.

– Zarówno spółki grupy Makrochem jak i ja jako ich właściciel znajdują się na liście sankcyjnej. Według mojej oceny wciąż istnieją szanse na wykreślenie z listy i cały czas podejmujemy działania w tym celu. Mamy nadzieję, że po zakończeniu likwidacji rosyjskiej spółki Makrochem-R, która już nie prowadzi operacyjnej działalności, podmioty grupy Makrochem zostaną wykreślone z listy – informuje Igor Lewenberg, właściciel Makrochemu. Na liście jest też m.in. spółka K Dystrybucja. Tu środkiem sankcyjnym jest wykluczenie z postępowania o udzielenie zamówienia publicznego lub konkursu.

– Firma jest w przyzwoitej kondycji finansowej, choć sankcje z pewnością wpłynęły negatywnie na nasze wyniki. Choćby niemożność udzielenia nam zamówienia publicznego ogranicza działanie i zabiera sporą część potencjalnych klientów – podkreśla prezes firmy, Adam Kulski.