Fitch: Weto Nawrockiego do ustawy o SAFE uwypukla ryzyka dla finansów publicznych

Z tego artykułu dowiesz się:

• Jak obecna debata polityczna wpływa na ocenę perspektyw ratingowych Polski.
• Jakie konsekwencje dla realizacji reform niesie za sobą sprzeciw prezydencki wobec kluczowych ustaw.
• Jaka jest opinia Fitch wobec planu "polskiego SAFE"

Jak podkreśliła agencja, weto prezydenta Karola Nawrockiego do ustawy o SAFE „uwypukla ryzyko, że przedłużający się impas polityczny ogranicza zdolność państwa do realizacji reform”. „Chociaż zwiększenie wydatków na obronność jest priorytetem wszystkich głównych partii w kontekście wysokiego ryzyka bezpieczeństwa, ostatnia debata pokazuje, że spór o koszty, źródła finansowania i implikacje geopolityczne – w tym relacje z UE i USA – uwydatnia rosnącą polaryzację polityczną” – napisano w komunikacie, podkreślając, że ta ogranicza możliwości konsolidacji fiskalnej.

To właśnie „niesprzyjające otoczenie polityczne do wdrażania dodatkowych reform fiskalnych” było jedną z przesłanek – poza szybko rosnącym poziomem wydatków publicznych w kraju, wysokimi deficytami i dynamicznym wzrostem długu publicznego w relacji do PKB – do obniżenia przez Fitch perspektywy ratingu Polski do negatywnej we wrześniu 2025 r.

Fitch: „polski SAFE” byłby ryzykowny

W swoim wtorkowym komunikacie agencja Fitch zauważyła, że rząd zobowiązał się do kontynuowania pożyczki SAFE mimo weta, poprzez uchwałę upoważniającą ministrów obrony i finansów do podpisania umowy i przekazania środków za pośrednictwem istniejącego Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych w ramach programu Zbrojna Polska. „Jednak weto prawdopodobnie oznacza, że zakres kwalifikowanych wydatków będzie węższy niż w pierwotnym planie rządu” – zauważa Fitch.

Agencja ocenia, że uczestnictwo w programie SAFE mogłoby pomóc złagodzić presję związaną z obsługą długu poprzez obniżenie krańcowych kosztów pożyczek i wydłużenie terminów zapadalności. „Warunki pożyczki są korzystne pod względem terminów i kosztów w porównaniu z finansowaniem rynkowym, zwłaszcza w obecnych warunkach zmiennego rynku” – napisano.

Fitch odniósł się także do propozycji „polskiego SAFE”, przedstawianej przez prezydenta Nawrockiego i prezesa NBP Adama Glapińskiego. Przypomnijmy: plan zakładał sprzedaż części rezerw złota, aby w ten sposób zrealizować zysk na wzroście wartości tego kruszcu (95 proc. zysków NBP trafia do budżetu państwa). Prezydencki projekt ustawy zakładał jednak zmiany prawne przekierowujące ten strumień środków do nowego tworu – Polskiego Funduszu Inwestycji Obronnych – w którego organach (Rady Funduszu oraz Komitetu Sterującego) nie byłoby możliwe podjęcie decyzji bez zgody otoczenia prezydenta (przedstawiciela Kancelarii Prezydenta oraz Biura Bezpieczeństwa Narodowego). Wobec tak istotnego ograniczenia autonomii rządu, Sejm nie podjął prac nad projektem.

Jak zauważa Fitch, przedstawiony przez Glapińskiego i Nawrockiego plan mógłby być narażony na zmienność cen złota oraz stwarzać ryzyko niepewności co do roli banku centralnego w finansowaniu priorytetów wydatkowych rządu.

Milan Trajkovic, Fitch: Zablokowane działania konsolidacyjne

Pod koniec lutego agencja Fitch utrzymała rating Polski na poziomie A- z perspektywą negatywną. – Nasza ocena nadal opiera się na tym samym kluczowym czynniku: pogarszającej się trajektorii finansów publicznych. Nastawienie polityki fiskalnej oraz perspektywy konsolidacji pozostają zasadniczo niezmienione – komentował Milan Trajkovic, główny ekonomista Fitch na Polskę. Jak zauważał, od września 2025 r., czyli obniżenia perspektywy ze stabilnej do negatywnej, dodatkowe działania konsolidacyjne – ponad te zapisane w Średniookresowym Planem Fiskalnym z 2024 r. – zostały w dużej mierze zablokowane. – Uzgodniono jedynie podwyższenie CIT dla banków, podczas gdy inne inicjatywy zostały zawetowane lub odrzucone przez prezydenta Nawrockiego, a rząd nie dysponuje większością parlamentarną pozwalającą na odrzucenie wet – zauważał. Prezydent sprzeciwił się choćby podniesieniu akcyzy na alkohol.

Zresztą w najnowszym komunikacie Fitch również przypomina o tym, że decyzja Nawrockiego ws. SAFE wpisuje się w serię wet m.in. wobec podwyżek podatków i cięć wydatków. „Ogranicza to możliwość konsolidacji fiskalnej przed wyborami parlamentarnymi w 2027 r.” – napisano.

Zdaniem ekonomistów Santander Bank Polska, wtorkowa opinia Fitch podnosi ryzyko obniżenia oceny kredytowej Polski. Najbliższy przegląd ratingu przez Fitch będzie 21 sierpnia.