Polacy oszczędzają prawie tyle co Niemcy. I więcej niż Amerykanie

Stopa oszczędności osobistych w USA spadła o 0,2 pkt proc. w listopadzie 2025 r. do 3,5 proc., najniższego poziomu od października 2022 r. W Polsce wynosiła w połowie ub.r. 9,69 proc., co stanowi najwyższy poziom od 2020 r. To więcej niż w Niemczech w III kwartale ub.r.

Z tego artykułu się dowiesz:

• Jak zmieniła się stopa oszczędności osobistych w USA na przestrzeni lat?
• Dlaczego taka duża część Amerykanów odczuwa trudności finansowe?
• Jakie strategie oszczędzania stosują niemieckie gospodarstwa domowe?
• Dlaczego polskie gospodarstwa domowe odnotowują wzrost wartości aktywów finansowych?
• Jak prezentuje się stopa oszczędności gospodarstw domowych w Polsce w porównaniu z Unią Europejską?

Z wyłączeniem okresu marzec–październik 2022 r., wynosząca 3,5 proc. stopa oszczędności osobistych w USA to najniższy poziom od czasu kryzysu finansowego w 2008 r. Odsetek ten spadł o 2 pkt od kwietnia 2025 r. W tym okresie oszczędności osobiste spadły o 469,2 mld USD, czyli o 37 proc., do 799,7 mld USD, najniższego poziomu od listopada 2022 r. Dla porównania, szczyt w kwietniu 2020 r. wyniósł 5,96 bln USD, czyli 7,5 razy więcej.

Oszczędności konsumentów w USA są obecnie o 3 punkty procentowe niższe od 5-letniej średniej sprzed pandemii.

Na dodatek zaledwie 47 proc. Amerykanów deklaruje, że dysponuje wystarczającą płynnością finansową lub dostępem do środków, aby pokryć nagły wydatek w wysokości 1000 USD: 30 proc. deklaruje, że pokryłoby ten wydatek z oszczędności, podczas gdy 17 proc. polegałoby na swoich regularnych dochodach lub przepływach pieniężnych. Natomiast 68 proc. martwi się o pokrycie kosztów utrzymania w obliczu utraty dochodów. Gdyby jutro stracili główne źródło dochodu, 43 proc. respondentów odczuwałoby „bardzo duże zaniepokojenie”, a 25 proc. „pewne obawy związane z pokryciem kosztów utrzymania”.

– Większość Amerykanów żyje od wypłaty do wypłaty. To albo prowadzi do braku płynności finansowej, albo zbiega się z brakiem możliwości osiągnięcia sukcesu w innych kluczowych celach finansowych, takich jak spłata długów czy oszczędzanie na nagłe wypadki i emeryturę – mówi Mark Hamrick, starszy analityk ekonomiczny w Bankrate.

Majątek a inflacja

Nowe dane Fedu pokazują, że amerykańskie gospodarstwa domowe o niższych dochodach borykają się obecnie z wyższymi wskaźnikami inflacji niż gospodarstwa domowe o wyższych dochodach. 40 proc. najuboższych gospodarstw domowych w USA odnotowuje roczną inflację na poziomie ~3,1 proc.

Tymczasem 40 proc. środkowych i 20 proc. najbogatszych gospodarstw domowych odnotowuje inflację na poziomie ok. 2,9 proc. Dlaczego tak się dzieje? Ponieważ gospodarstwa domowe o niższych dochodach przeznaczają większy procent swoich dochodów na potrzeby podstawowe. Dotyczy to czynszu, prądu, żywności i transportu, których wskaźniki inflacji znacznie przekroczyły wskaźniki inflacji bazowej.

Oszczędni Niemcy

Niemieckie gospodarstwa domowe utrzymują rekordowe poziomy aktywów finansowych w obliczu niepewności gospodarczej. Majątek gospodarstw domowych osiągnął rekordowe 10 bilionów euro. Ponad 40 proc. aktywów ulokowanych jest w gotówce i depozytach, podczas gdy 36 proc. ulokowano w ubezpieczeniach/rentach emerytalnych. W związku z tym niemieckie depozyty detaliczne osiągnęły rekordowy poziom, zbliżając się do 3 bilionów euro na początku 2026 r., napędzane wysokimi stopami oszczędności gospodarstw domowych, silnym wzrostem realnych płac i preferencją dla aktywów o niskim ryzyku. Pomimo presji inflacji, depozyty te pozostają wysoce niezawodnym, „lepkim” źródłem finansowania dla banków. Na rynku dominują tradycyjni gracze, tacy jak Sparkassen i Volksbanken, a także rozwijające się opcje cyfrowe i platformy, takie jak Raisin.

Niemcy mogą poszczycić się jednym z najwyższych wskaźników oszczędności gospodarstw domowych w Europie, często przekraczającym 15 proc. dochodu rozporządzalnego brutto – chociaż w połowie ub.r. stopa oszczędności wynosiła 10,3 proc. i, jak podał Federalny Urząd Statystyczny (Destatis), w III kwartale spadła do 9,6 proc.

Około 70 proc. portfeli finansowych niemieckich gospodarstw domowych jest ulokowanych w aktywach o niskim ryzyku, takich jak konta oszczędnościowe i bieżące. Depozyty detaliczne są przechowywane głównie w „bezpiecznych” systemach, obejmujących depozyty na żądanie (rachunki giro), depozyty jednodniowe (Tagesgeld) i depozyty terminowe (Festgeld).

Dane historyczne zebrane przez DZ Bank pokazały, że aktywa finansowe niemieckich gospodarstw domowych rosną od lat. Stopa oszczędności w Niemczech jest znana jako wysoka na świecie.

Analitycy stwierdzili, że niepewność gospodarcza, brak bezpieczeństwa zatrudnienia i rosnące ceny sprawiły, że wiele osób w Niemczech powstrzymuje się od zakupów i oszczędza pieniądze. Jednak choć nominalne oszczędności nadal rosną, oczekuje się, że wskaźnik oszczędności zmniejszy się wraz ze wzrostem konsumpcji.

Rosną polskie aktywa

Na koniec ub.r. depozyty polskich gospodarstw domowych przekraczały 1,4 bln zł. A jak wynika z danych PFR, wartość aktywów finansowych ogółem gospodarstw domowych wyniosła na koniec II kwartału 2025 r. 3,6 bln zł, co było najwyższą kwotą w historii dostępnych danych. Wartość aktywów była o 10,7 proc. wyższa niż na koniec II kwartału 2024 r. i jednocześnie o 2,4 proc. większa w ujęciu kwartalnym.

Wartość aktywów finansowych netto gospodarstw domowych (aktywa pomniejszone o zobowiązania) wyniosła na koniec II kw. 2025 r. 2,75 bln zł, co było kwotą o 13,5 proc. wyższą niż na koniec analogicznego kwartału rok wcześniej i o 3,2 proc. większą niż w I kwartale 2025 r. Tu też mamy do czynienia z rekordowo wysoką kwotą.

Największą pozycją w aktywach finansowych gospodarstw domowych pozostają depozyty bieżące rozliczeniowe. Drugim najważniejszym składnikiem aktywów były pozostałe depozyty, których udział w całości aktywów wyniósł 11,6 proc.

Na trzecim miejscu znalazła się gotówka, która odpowiadała za 11,5 proc. aktywów finansowych. Te trzy pozycje odpowiadały za 50,6 proc. aktywów finansowych gospodarstw domowych.

Bliżej średniej UE

Stopa oszczędności gospodarstw domowych w Polsce na koniec 2024 r. wyniosła 7,8 proc., co stanowi wzrost, lecz wciąż jest znacznie poniżej średniej unijnej (14,5 proc.). Po historycznie niskich poziomach (ok. 2,4–2,8 proc. w latach 2021–2023), Polacy odbudowują finanse dzięki wyższym wynagrodzeniom i presji na tworzenie poduszek finansowych. Polska w ostatnich latach regularnie plasowała się wśród krajów UE z najniższą stopą oszczędności. Średnia dla strefy euro (ok. 15–16 proc.) często przewyższała polską ponad trzykrotnie. Jednak w II kwartale 2025 r. stopa oszczędności wzrosła w Polsce do 9,69 proc. Jest to 13. wzrost z rzędu, co wskazuje na odbudowę poduszki finansowej po kryzysie inflacyjnym, choć wciąż pozostaje ona poniżej średniej dla Unii Europejskiej.

Po rekordowo niskim poziomie 2,4 proc. w 2023 r., oszczędności Polaków rosną, a poziom z II kwartału ub.r. jest o 3,2–3,5 pkt proc. wyższy od średniej z lat 2016–2019. Pomimo ogólnego wzrostu, 21 proc. Polaków deklaruje brak jakichkolwiek oszczędności. Z kolei około 25–26 proc. Polaków posiada poduszkę finansową pozwalającą przetrwać ponad pół roku bez dochodów.