Polska musi szukać kolejnych silników wzrostu

Dotychczasowy model rozwoju polskiej gospodarki, oparty na taniej sile roboczej i wykorzystaniu technologii zagranicznych, stopniowo się wyczerpuje. Dlatego najbliższe lata zdecydują o tym, czy Polsce uda się znaleźć nowe motory rozwoju w obliczu rosnących wyzwań politycznych – wskazali uczestnicy inauguracyjnej debaty XXVI Konferencji Izby Domów Maklerskich.

Rosnące napięcia polityczne na świecie, zmieniający się charakter globalizacji oraz rosnące koszty energii to jedne z kluczowych wyzwań stojących dziś przed polską gospodarką – twierdzą eksperci.

Energia napędzająca zmiany geopolityczne

Inaczej być nie mogło – punktem wyjścia do pierwszej podczas XVI Konferencji Rynku Kapitałowego dyskusji była sytuacja międzynarodowa, przede wszystkim napaść USA i Izraela na Iran. Rosnące ceny ropy naftowej spędzają sen z powiek światowych, zwłaszcza europejskich decydentów.

– W obliczu wyzwań takich jak ekstremalne wzrosty cen surowców w Unii Europejskiej trwa dyskusja o tym, jak regulacje wpływają na ostateczne ceny energii oraz o odchodzeniu od niektórych wymogów. Nie jesteśmy w stanie wyeliminować rynkowej zmienności, ale europejski model energetyczny musi stać się bardziej elastyczny – mówił Robert Sochacki, wiceprezes Pekao.

Eksperci podkreślali, że na ten moment jest wiele scenariuszy rozwoju wydarzeń na Bliskim Wschodzie. Co więcej, wygląda na to, że do poważnych zmian politycznych w Iranie może w najbliższym czasie nie dojść. – Napięcia geopolityczne coraz wyraźniej przekładają się na sytuację gospodarczą i nastroje na rynkach finansowych – podkreślał z kolei Piotr Matczuk, prezes Polskiego Funduszu Rozwoju.

Zdaniem panelistów rynki coraz bardziej zaczynają wyceniać pesymistyczny rozwój wypadków na Bliskim Wschodzie. Jednym z elementów tej wyceny jest rosnące prawdopodobieństwo podwyżek stóp procentowych. – Wahania geopolityczne przestały być w ostatnich latach epizodyczne, a stały się codziennością – zauważył Krzysztof Dresler, wiceprezes PKO BP.

Tymczasem Polska stopniowo przesuwa się z grona rynków wschodzących w stronę gospodarek rozwiniętych, co oznacza także nowe wyzwania. Jednym z najczęściej powracających tematów staje się rola energii w gospodarce i polityce międzynarodowej. Uczestnicy debaty wskazywali, że współczesne konflikty coraz częściej pokazują, iż surowce energetyczne mogą być wykorzystywane jako narzędzie prowadzenia polityki i budowania wpływów.

Jak podkreślał Brunon Bartkiewicz, doradca zarządu ING BSK, energia zaczyna przypominać broń. – Dlatego Polska powinna budować odporny system energetyczny, który zapewni przedsiębiorstwom dostęp do stabilnej i możliwie taniej energii. Bez tego trudno będzie utrzymać konkurencyjność przemysłu – podkreślał.

Rafał Komarewicz, poseł i przewodniczący Komisji Gospodarki i Rozwoju zwrócił uwagę, że w sytuacji utrzymujących się wysokich cen ropy i paliw konieczne mogą być działania łagodzące ich wpływ na gospodarkę. Jego zdaniem w przypadku silnych wstrząsów energetycznych państwo powinno reagować, aby ograniczyć ich skutki dla przedsiębiorstw i gospodarstw domowych.

Na bezpośrednie konsekwencje napięć geopolitycznych dla firm wskazywał Piotr Krzyżewski, wiceprezes zarządu ds. finansowych, KGHM-u. Jak zaznaczył, przemysł już dziś odczuwa skutki rosnących cen surowców energetycznych. Przykładem jest gwałtowny, dwukrotny wzrost cen gazu w krótkim czasie.

Pora zmian

W trakcie dyskusji pojawił się również wątek zmian w globalnej gospodarce. Uczestnicy debaty podkreślali, że nie mamy obecnie do czynienia z deglobalizacją, lecz raczej z przekształceniem dotychczasowego modelu globalizacji, gdzie rola państwa się zmienia.

Matczuk wskazywał, że globalizacja nie cofa się, ale wyraźnie spowolniło tempo jej dalszego pogłębiania. W polityce gospodarczej coraz większą rolę zaczynają również odgrywać czynniki demograficzne oraz kwestie bezpieczeństwa gospodarczego. Jednocześnie coraz wyraźniej widać ograniczenia dotychczasowego modelu rozwoju polskiej gospodarki. Jak zauważył Bartkiewicz, przez ostatnie trzy dekady wzrost w dużej mierze opierał się na stosunkowo taniej sile roboczej oraz transferze technologii z bardziej rozwiniętych krajów. Model ten przyniósł szybkie tempo konwergencji z Zachodem, jednak stopniowo zaczyna się wyczerpywać.

Jednym ze sposobów łagodzenia napięć w gospodarce i rosnących problemów demograficznych może być imigracja, jednak – jak podkreślano – wiąże się ona również z wyzwaniami społecznymi i politycznymi.

W opinii uczestników debaty Polska powinna w większym stopniu stawiać na rozwój technologii, kompetencje inżynierskie oraz inwestycje w nowoczesny przemysł. Jednocześnie ważnym filarem gospodarki pozostaje eksport, który w ostatnich dekadach odegrał kluczową rolę w budowaniu siły polskich firm na rynkach międzynarodowych.

– W ostatnich kilku dekadach polska gospodarka rozwijała się dynamicznie m.in. dzięki taniej sile roboczej, ale ten silnik pomału się wyczerpuje. Potrzebujemy nowych silników rozwoju. W najbliższych latach będą to inwestycje strukturalne, takie jak elektrownie atomowe, Port Polska i szereg inwestycji strukturalnych. To będzie jednak czas na znalezienie kolejnych motorów rozwoju krajowej gospodarki – komentował  Sochacki.

Dużo miejsca poświęcono także polityce klimatycznej Unii Europejskiej. Część uczestników wskazywała, że obecny system handlu emisjami ETS może negatywnie wpływać na konkurencyjność niektórych sektorów przemysłu, w tym hutnictwa. Zwracano przy tym uwagę, że część państw europejskich wspiera swoje przedsiębiorstwa dodatkowymi mechanizmami pomocy publicznej, co prowadzi do nierównych warunków konkurencji.

Mimo licznych wyzwań uczestnicy debaty podkreślali, że Polska stoi także przed istotnymi szansami. W najbliższych latach planowane są duże inwestycje infrastrukturalne, w tym budowa elektrowni jądrowej, rozwój sieci transportowych czy projekty związane z Portem Polska. Projekty te mogą nadal wspierać wzrost gospodarczy, jednak – jak zaznaczano – równocześnie konieczne jest wypracowanie nowych, długoterminowych motorów rozwoju.