Polska wydała na odsetki od długu już 80 mld zł

Dług państwa i koszty jego obsługi poszybowały do rekordowo wysokich poziomów w 2024 r.

Wydatki na obsługę długu wyniosły w całym sektorze finansów publicznych około 80,2 mld zł w 2024 r. – wynika z danych Eurostatu. To o 13 proc. więcej niż w 2023 r., ale aż o 155 proc. więcej niż przed pandemią czy wybuchem wojny przeciw Ukrainie. Jeszcze w 2019 r. czy nawet 2021 r. obsługa długu kosztowała Polskę ledwie 30 mld zł.

Ten duży wzrost wynika przede wszystkim z gwałtownego przyrostu zadłużenia finansów publicznych. Na koniec 2024 r. nasz dług sięgał już ponad 2 bln zł. To o 320 mld zł więcej niż rok wcześniej i aż o prawie 970 mld zł więcej niż pięć lat temu.

– Jest wiele elementów, które wywierają presję na finanse państwa – wyjaśnia Piotr Bujak, główny ekonomista PKO BP. Dług rośnie choćby ze względu na konieczność potężnych wydatków na obronność czy konieczność łagodzenia kryzysu energetycznego, z czym mamy do czynienia od początku rosyjskiej agresji na Ukrainę. Do tego rosną też wydatki o charakterze społecznym.

– Na to wszystko trzeba nałożyć znaczący wzrost stóp procentowych, co również zwiększyło koszty obsługi długu – zaznacza Bujak. Warto przypomnieć, że o ile jeszcze od połowy 2019 r. do połowy 2021 r. rentowność 10-letnich obligacji skarbowych była na poziomie poniżej 2 proc., o tyle obecnie to ok. 5,5 proc.

Kwota 80 mld zł wypłaconych odsetek w ujęciu nominalnym może robić duże wrażenie. Dla porównania – nawet na największy program socjalny 800+ państwo wydaje sporo mniej, bo 65 mld zł, a obniżka składki zdrowotnej dla firm miała kosztować 5 mld zł. Niepokojące jest również to, że Polska znalazła się w pierwszej dziesiątce krajów UE, które ponoszą największe koszty obsługi długu w relacji do wielkości gospodarki. U nas wskaźnik te wyniósł 2,2 proc. w 2024 r., co dało nam siódme miejsce. Co gorsza, znaleźliśmy się w gronie państw, gdzie poziom zadłużenia w relacji do PKB jest najwyższy i przekracza nawet 100 proc., chociaż w Polsce to wciąż poniżej 60 proc. PKB. Świadczy to o tym, że obsługa długu kosztuje nad relatywnie więcej niż np. Francję czy Włochy.

Z drugiej strony trzeba jednak zauważyć, że 2,2 proc. PKB wydatków na odsetki w 2024 r. nie jest wskaźnikiem rekordowo dużym. Węgry przeznaczają na ten cel aż 5 proc. swojego PKB, a Włochy – 3,9 proc. Również w Polsce były okresy (przed 2014 r.), gdy wydawaliśmy jeszcze więcej, np. w 2012 r. – 2,7 proc. PKB.