Wraca pomysł windfall tax od banków. „Po co to odgrzewanie kotletów?”

Negatywnie o podatku od nadmiarowych zysków dla sektora bankowego wypowiadał się już m.in. minister finansów. Ale Szymon Hołownia, lider Polska 2050 chce przeforsować to rozwiązanie jako rządowe.

Polska 2050 chce wpisać do renegocjowanej umowy koalicyjnej wprowadzenie podatku od nadmiarowych zysków (tzw. windfall tax) dla sektora bankowego – poinformował w piątek przewodniczący ugrupowania, marszałek Sejmu Szymon Hołownia.

- Rozmawialiśmy wczoraj z panem premierem, że w jego expose środowym powinny znaleźć się elementy programów każdego z nas – wyjaśniał.

Kto proponuje windfall tax dla banków

Szymon Hołownia nie przestawiał szczegółów tego rozwiązania (np. co oznacza nadmiarowy zysk, ani ewentualnych stawek podatku), ale zastrzegł , że gdyby banki przerzucały koszt takiego podatku na klientów, to Polska 2050 zaproponuje powrót do wakacji kredytowych. - Ja mówię bardzo jasno: windfall tax, czyli ten podatek od „manny z nieba”, jeżeli banki będą - a już to twierdziły - przerzucać to na klientów, no to wtedy odpalamy wakacje kredytowe – ostrzegał marszałek Hołownia w rozmowie z Polsat News.

Pomysł podatku od zysków nadmiarowych banków nie jest nowy. Wcześniej lansowała go m.in. minister funduszy i rozwoju regionalnego Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz, z ugrupowania Polska 2050.

Komentarz środowiska bankowego do takich propozycji jest oczywiście jednoznacznie negatywny. - Wprowadzenie dodatkowego podatku od zysków nadmiarowych w sytuacji, gdy sektor bankowy już ponosi ciężar podatku bankowego, może znacząco ograniczyć zdolność banków do finansowania gospodarki i osłabić ich stabilność kapitałową – oceniał choćby Tadeusz Białek, prezes Związku Banków Polskich. - Zamiast nakładać kolejne obciążenia, należałoby raczej zreformować istniejący podatek bankowy, który obecnie zniechęca do udzielania kredytów i promuje inwestycje w obligacje skarbowe – postulował.

Czy inni ministrowie popierają kolejny podatek dla banków

Również minister finansów Andrzej Domański odniósł się sceptycznie do pomysłu windfall tax dla banków. - Banki już płacą w Polsce bardzo wysokie podatki. Są - jeżeli chodzi o sektory gospodarki - największym płatnikiem. To jest z CIT-u ponad 13 mld zł, mamy jeszcze osobny podatek już nałożony na banki, to jest ponad 6 mld zł dodatkowego świadczenia – wyliczał. Dodawał, że owszem zyski banków są wysokie, ale źródłem tych wyników są wysokie stopy procentowe, o których decyduje Rada Polityki Pieniężnej, a gdy stopy będę spadały, wraz z nimi spadać będą „organiczne zyski sektora”, które mają charakter jednorazowy.

W podobnym tonie wypowiadał się też minister aktywów państwowych Jakub Jaworowski. - Uważam, że to zły pomysł. Nie uważam, że były to nadmiarowe zyski, są one elementem cyklu gospodarczego i dosyć wysokich stóp procentowych, a nie odpowiadają za nie ani banki, ani rząd. (...) Te nawoływania są nie na miejscu” – mówił minister Jaworowski.

Opodatkowanie banków a polityka

Zysk netto sektora bankowego w 2022 r. wyniósł (według danych NBP) 12,4 mld zł, w 2023 r. – 27,6 mld zł, a 2024 r. – 42 mld zł.  A w okresie styczeń-kwiecień 2025 r. było to – 16,5 mld zł (wobec 14,4 mld zł w porównywalnym okresie 2024 r.). RPP na majowym posiedzeniu obniżyła stopy procentowe o 0,5 pkt. proc., do 5,75 proc. Analitycy rynkowi oczekują, że do końca 2026 r. stopy spadną do 3,5 proc., a w ślad za tym – również zyski sektora.

- Nie wiem po co Szymon Hołownia odgrzewa stary kotlet podatku od zysków nadmiarowych – komentuje jeden z ekspertów rynków finansowych. – Atakowanie banków podczas prezydenckiej kampanii wyborczej nie przyniosło Hołowni specjalnie dużego poparcia. Do jakiego elektoratu chce trafić teraz? Chce się przypodobać wyborcom PiS i Karola Nawrockiego? Zupełnie tego nie rozumiem – mówi nam ekonomista.

- Kto proponuje nowy podatek na banki? Partia uznawana za wolnorynkową, na którą głosują osoby o poglądach wolnorynkowych i posiadające najwięcej oszczędności w postaci jednostek funduszy inwestycyjnych akcji polskich, których wartość jest w dużej części uzależniona od wycen akcji banków notowanych na GPW – wytyka też Marcin Materna, analityk BM Banku Millennium w piątkowym komentarzu na portalu LinkedIn.

I zwraca uwagę, że pomysł powrotu do dyskusji o podatku od nadmiarowych zysków banków pojawia w momencie szerokiej debat na temat niskich kapitałów sektora bankowego, zwłaszcza w kontekście potrzeb związanych z kredytowaniem istotnych dla rozwoju polskiej gospodarki (i dla powodzenia realizacji celów stawianych sobie przez obecny rząd) w zakresie transformacji energetycznej czy obronności.