Cięcia dobrze wpłyną na PKB?

Obniżki wydatków budżetowych dobrze służą wzrostowi gospodarczemu i giełdzie – wynika z badań Goldmana Sachsa

Fiskalne zaciskanie pasa, wbrew obawom inwestorów, nie musi prowadzić do spowolnienia tempa wzrostu PKB. Co więcej, może wspomóc wzrost – wskazują badania przeprowadzone przez Alberto Alesinę, ekonomistę z Uniwersytetu Harvarda, oraz Kevina Daly i Bena Broadbenta, analityków banku Goldman Sachs.

Przebadali oni 44 przypadki dużej konsolidacji fiskalnej, do których doszło w 24 rozwiniętych gospodarkach od 1975 r. Z zebranych danych wynika, że obcięcie wydatków budżetowych o 1 pkt proc. rocznie dodawało do wzrostu PKB średnio 0,6 pkt proc. Zwiększanie podatków o 1 proc. PKB spowalniało zaś wzrost gospodarczy (lub pogłębiało recesję) średnio o 0,9 proc. PKB.

[srodtytul]Wzmocnienie dla nastrojów[/srodtytul]

Badania analityków Goldmana wskazują również, że obniżki wydatków budżetowych miały zwykle dobry wpływ na giełdę. Indeksy giełdowe w krajach, które obniżały wydatki budżetowe, przez trzy lata od rozpoczęcia cięć fiskalnych rosły średnio o 64 proc. więcej niż indeksy z innych rozwiniętych gospodarek. Rentowność obligacji państw, w których obniżano wydatki, spadała zaś bardziej niż rentowność papierów z krajów, w których fiskalna konsolidacja polegała głównie na podwyżkach podatków.

Czemu rynki i gospodarka tak dobrze reagują na zaciskanie pasa? Zdaniem Daly oraz Broadbenta zmniejszenie wydatków przez państwo sprawia, że konsumenci i spółki mniej obawiają się podwyżek podatków. Rośnie więc popyt. Mniejsze potrzeby pożyczkowe rządu powodują również, że łatwiej jest o finansowanie dla spółek. Stąd przyspieszenie wzrostu PKB.

– Bardziej rygorystyczne podejście rządów do finansów publicznych wzmacnia zaufanie inwestorów do polityki gospodarczej państwa. To zaś zwiększa popyt inwestorów na ryzykowne aktywa, a szczególnie na akcje – wyjaśnia Franz Wenzel, strateg z Axa Investment Managers. – Jest cała góra dowodów wskazujących, że cięcia rządowych wydatków są związane z przyspieszeniem wzrostu gospodarczego – twierdzi Alesina.

[srodtytul]Inne podejście rządów[/srodtytul]

Argumenty mówiące o pozytywnych dla wzrostu gospodarczego i rynków efektach cięć wciąż są niechętnie przyjmowane przez niektórych inwestorów oraz przez wiele rządów. „Musimy być elastyczni, jeśli chodzi o tempo konsolidacji fiskalnej, i uczyć się na błędach z przeszłości, gdy gospodarka zbyt wcześnie przestawała być stymulowana, czego skutkiem były nowe trudności ekonomiczne oraz recesja” – napisał prezydent USA Barack Obama w liście skierowanym do przywódców państw G20.

Ekonomiści krytyczni wobec tezy o „wyłącznie dobrych” skutkach cięć wskazują, że wycofywanie się przez rządy z pakietów stymulacyjnych doprowadziło już w tym roku do spowolnienia popytu. Na przykład liczba rozpoczętych budów w USA spadła w maju o 10 proc. po zlikwidowaniu ulg podatkowych dla kupujących domy. – Fiskalna konsolidacja w wielu gospodarkach naraz doprowadzi do obniżenia tempa wzrostu PKB – uważa George Magnus, analityk z ING.