Inflacja ponownie negatywnie zaskakuje

Ceny paliw przestały galopować, za to żywność drożeje niespodziewanie szybko. Efekt – inflacja w grudniu wyższa od oczekiwań.

W ostatnim miesiącu 2021 r. inflacja CPI wystrzeliła do 8,6 proc. – podał Główny Urząd Statystyczny w tzw. szybkim szacunku. To o 0,3 pkt proc. więcej niż średnia oczekiwań analityków rynkowych i 0,8 pkt proc. więcej niż roczny wzrost cen w listopadzie.

Drożeje chleb i prąd

Wydaje się, że głównym powodem „niespodzianki" była szybko drożejąca żywność. Ceny w tej kategorii okazały się w grudniu o 8,6 proc. wyższe niż rok wcześniej i o 2,1 proc. wyższe niż miesiąc wcześniej. To najwyższy miesięczny wzrost od marca 2011 i najwyższy miesięczny wzrost w grudniu od 1996 r. Przyczyną mogą być, zdaniem ekonomistów PKO BP, wysokie ceny importowanej żywności szklarniowej, rosnące ceny warzyw i owoców, a także nabiału czy pieczywa.

Gospodarstwa domowe muszą ponosić też coraz wyższe koszty ogrzewania i oświetlania domów. GUS wyliczył, że nośniki energii były o 14,3 proc. droższe niż w grudniu 2020 r. i o 0,8 proc. droższe niż w listopadzie 2021 r. W kolejnych miesiącach można tu spodziewać się dalszych wzrostów, ponieważ od stycznia wchodzą w życie nowe taryfy za energię elektryczną i gaz, które przynoszą podwyżki rachunków odpowiednio o 24 proc. oraz 54 proc.

Paliwa z tarczą i bez

Foto: GG Parkiet

W nieoczywisty sposób zachowują się z kolei ceny paliw do prywatnych środków transportu. Roczna dynamika spadła tu z 36,6 proc. w listopadzie do 32,9 proc. w grudniu. – To efekt spadku cen ropy na rynkach globalnych – ocenia Marcin Klucznik, analityk Polskiego Instytutu Ekonomicznego.

Ale jednocześnie benzyna czy olej napędowy okazały się o 0,2 proc. droższe niż w listopadzie, choć przecież w samym grudniu została obniżona akcyza na paliwa w ramach tzw. tarczy antyinflacyjnej. Ale te obniżki weszły w życie 20 grudnia i najwyraźniej GUS nie uwzględnił ich w swoich szacunkach. – W finalnym odczycie CPI za grudzień można więc zobaczyć spadek cen paliw miesiąc do miesiąca o 1,5 proc. – komentuje zespół PKO BP.

W pierwszych miesiącach 2022 r. można spodziewać się jeszcze większych spadków w tej kategorii. – W piątek premier Mateusz Morawiecki zapowiedział, że wkrótce rząd ogłosi tarczę antyinflacyjną 2.0, która ma m.in. zawierać obniżenie stawek VAT na paliwa z 23 do 8 proc. na pół roku, począwszy od lutego – zauważa Adam Antoniak, ekonomista ING Banku Śląskiego. Władze liczą, że obniży to ceny paliw na stacjach o 60–70 gr za litr, co jest już zauważalną obniżką w portfelach Polaków.

Premier ma też poinformować, czy i kiedy możliwe będzie obniżenie do zera stawek VAT na żywność.

Inflacja nie spadnie

W sumie można oceniać, że w grudniu rosły ceny we wszystkich kategoriach produktów i usług, a inflacja bazowa wzrosła do 5,2–5,3 proc. – oceniają ekonomiści.

– Kolejna niespodzianka w danych inflacyjnych przypieczętowuje losy decyzji Rady Polityki Pieniężnej – komentuje Piotr Bartkiewicz, analityk Banku Pekao SA. – Naszym zdaniem Rada przychyli się do rekomendacji prezesa NBP i podwyższy stopy procentowe na lutowym posiedzeniu o 50 punktów bazowych do 2,75 proc. – dodaje.

Taka podwyżka nie musi oznaczać końca cyklu zmian w polityce pieniężnej. Ekonomiści zgodnie prognozują, że inflacja w 2022 r. będzie jeszcze bardziej dotkliwa niż w 2021 r., a jej szczyt może nastąpić w pierwszej połowie roku. PKO BP szacuje, że w styczniu CPI wyniesie ponad 9 proc., a w kolejnych miesiącach będzie to 7–8 proc. I to pomimo, że wchodzić w życie będę kolejne elementy rządowej tarczy antyinflacyjnej.

– Rok 2022 będzie okresem wysokiej inflacji. Szacujemy średnioroczny wzrost CPI na 7,7 proc. – ocenia Antoniak. – Spodziewamy się, że do końca 2022 stopa referencyjna wzrośnie do 4 proc., a w 2023 do 4,5 proc. – dodaje.