Klimat w "Parkiecie". Fotowoltaika padła ofiarą własnego sukcesu

Przetasowania w fotowoltaice, obawy banków, emisje metanu i boom na start-upy. Przedstawiamy comiesięczny przegląd klimatyczny.

Po rekordowych letnich suszach i katastrofie ekologicznej na Odrze nasz region kontynuuje fatalną passę. Wybuchy na gazociągu Nord Stream doprowadziły do zapewne największego w historii jednorazowego uwolnienia metanu do atmosfery. Jednak zdaniem ekspertów znacznie większe skutki klimatycznie wiążą się z ciągłymi emisjami tego gazu przez sektor naftowy (ramka 1). Ekstremalna pogoda wciąż daje o sobie znać na zachodniej półkuli, gdzie przejście huraganu Ian nad Morzem Karaibskim i USA kosztowało życie co najmniej 130 osób.

Grożą bilionowe straty

Tymczasem po tym, jak we wrześniu w peruwiańskiej Amazonii z ropociągu wyciekło około 2,5 tys. baryłek ropy, odbyły się protesty ludności indiańskiej. O ekstremalnych warunkach, w jakich działają aktywiści środowiskowi w Ameryce Łacińskiej, świadczy raport organizacji Global Witness. Spośród zamordowanych na świecie w 2021 r. 200 działaczy trzy czwarte pochodziło właśnie z tego bogatego w surowce regionu.

Jak tymczasem oblicza agencja ratingowa Moody’s, problemy środowiskowe, w tym utrata bioróżnorodności, mogą doprowadzić do strat finansowych sięgających w skali globu 1,9 bln dol. Większy nacisk regulatorów i inwestorów na branże podwyższonego ryzyka, takie jak wydobycie węgla i metali oraz eksploracja złóż i wydobycie ropy i gazu, będzie skutkować już nie tylko coraz większymi stratami wizerunkowymi.

Z tego zagrożenia zdają sobie sprawę firmy wydobywcze. Świadczą o tym chociażby badania stowarzyszenia branżowego ICMM nad zeroemisyjnymi napędami (m.in. wodorowymi), które umożliwiłyby odejście od ciężarówek z napędem dieslowskim.

Rozpędzona fotowoltaika

Tymczasem zagrożone ze względu na zmiany klimatyczne mogą być także banki. Choć w klimatycznych stress-testach europejskie instytucje nie wypadły najgorzej, to włączenie takich kryteriów do cyklicznych testów przeprowadzanych przez regulatora może oznaczać presję na dywidendy (ramka 3).

Do nie najlepszych wiadomości, które ostatnio nadeszły, trzeba też zaliczyć opóźnienia w instalowaniu fotowoltaicznych paneli dachowych, które wynikają z niedoborów wykwalifikowanej siły roboczej (ramka 2).

Te problemy to jednak efekt uboczny ogromnego sukcesu, jaki branża odniosła dzięki korzyściom skali. Głęboki spadek kosztów sprawił, że fotowoltaika stała się w wielu regionach świata najtańszą technologią produkcji energii, dystansując energetykę wiatrową. To napędza inwestycje w farmy solarne w Polsce (ramka 4), ale i w Chinach (ramka 5). Wreszcie optymizmu dodaje utrzymujący się mimo ryzyka recesji boom w branży start-upów zajmujących się innowacjami klimatycznymi (ramka 6).

Wyciek z Nord Streamu blednie na tle emisji metanu przez branżę naftową

Eksplozje na nitkach Nord Streamu najprawdopodobniej doprowadziły do największego w historii jednorazowego uwolnienia metanu do atmosfery. Choć będący głównym składnikiem gazu ziemnego metan jest gazem cieplarnianym kilkudziesięciokrotnie potężniejszym od CO2, to nie powinno to mieć większego wpływu na zmiany klimatyczne. Wszystko przez ogromną skalę stałych emisji metanu w sektorze naftowym. Według agencji IEA w czasie produkcji, przetwarzania i transportu paliw emituje się rocznie 80 mln ton metanu, czyli ponad 250 razy tyle, ile uwolniło się z Nord Streamu.

Celowe i wynikające z awarii emisje bezwonnego metanu, na które przez dekady nie zwracano uwagi, obecnie wykrywa się za pomocą satelit wyposażonych w kamery na podczerwień. Najwięcej gazu w przeliczeniu na mieszkańca emitują kraje regionu Zatoki Perskiej, Rosja i Azja Środkowa oraz Australia i Nowa Zelandia. Oprócz sektora naftowego spore emisje generują zwierzęta gospodarskie i składowiska odpadów. MWIE

Mimo kryzysu energetycznego panele słoneczne zalegają w magazynach

41 GW

– na tyle ośrodek BloombergNEF prognozuje tegoroczne instalacje mocy fotowoltaicznych w Europie. Choć byłby to rekord, to i tak montaże nie nadążałyby za importem paneli z Chin.

Choć skok cen elektryczności zachęca do szybszego przechodzenia na energię odnawialną, to w europejskich magazynach zalegają dziesiątki tysięcy niezamontowanych paneli słonecznych. Z realizacją zamówień nie nadążają skarżące się na brak wykwalifikowanej siły roboczej firmy instalacyjne.

Jak oblicza think tank BloombergNEF, tylko od stycznia do lipca z Chin do Europy sprowadzono panele o łącznej mocy sięgającej 54 GW, choć prognozy mówiły o zainstalowaniu w całym roku 41 GW mocy. Według agencji Bloomberg opóźnienia dotyczą zwłaszcza montażu paneli dachowych, który jest dużo bardziej pracochłonny niż budowa instalacji o charakterze przemysłowym. Problemy z panelami dotyczą także zakłóceń w łańcuchach dostaw – część z nich jest niekompletna ze względu na niedobory półprzewodników. Tymczasem zdaniem Morgana Stanleya w dłuższym okresie same dostawy paneli do Europy mogą zostać zakłócone, jeśli KE nałoży na Chiny sankcje związane z prześladowaniami Ujgurów. MWIE

Uwzględnienie klimatu w stress testach zagrozi dywidendom banków

Foto: SHUTTERSTOCK

Europejski regulator finansowy EBA zastanawia się, czy w odbywających się co dwa lata stress testach banków uwzględnić czynnik skutków zmian klimatycznych. Takie rozwiązanie przełożyłoby się zapewne na zwiększenie wymagań kapitałowych, odbijając się negatywnie na wypłacanych przez instytucje dywidendach. Jak donosi Bloomberg, takie rozmowy dopiero się zaczęły, a na kształt ogólnych stress testów przełożą się najwcześniej w ich edycji zaplanowanej na 2025 r.

Banki musiałyby uwzględniać takie czynniki ryzyka jak straty związane z ekstremalną pogodą, a w razie zaostrzenia regulacji lub wzrostu kosztu uprawnień do emisji – niewypłacalności zanieczyszczających środowisko spółek. W ostatnich miesiącach po raz pierwszy przeprowadzono specjalne stress testy klimatyczne. Ich wyniki wskazały na ryzyko strat banków sięgających 70 mld euro, co przyjęto z umiarkowaną ulgą. Mimo to regulatorzy ostrzegają, że słaba jakość i dostępność danych czyni te szacunki bardzo niepewnymi. MWIE

Polsce przybyły dwie wielkie farmy fotowoltaiczne

W odstępie zaledwie tygodnia oddano w Polsce do użytku dwa wielkie projekty fotowoltaiczne. Chodzi o należącą do norweskiego Equinora farmę pod Braniewem oraz odległą o 65 km od Gdańska farmę budowaną przez Goldbeck Solar we współpracy z Respect Energy. Ta druga – o mocy 204 MW, która ma zostać powiększona do 290 MW – już teraz jest największą taką elektrownią w Polsce i w całym regionie. Wciąż jednak jest trzy razy mniejsza od największej w Europie farmy w hiszpańskiej prowincji Caceres oraz ponad dziesięć razy mniejsza od będącej światowym liderem Bhadla Solar Park w Indiach.

Jeszcze dane Agencji Rynku Energii z lipca wskazywały, że łącznie w Polsce zainstalowane są moce solarne opiewające na 10,6 GW. Ich przyrost rok do roku sięgnął 87 proc., dzięki czemu udział fotowoltaiki w łącznej produkcji energii odnawialnej wzrósł do 52 proc., z czego za ponad trzy czwarte wciąż odpowiadają mikroinstalacje prosumenckie. Rozwój branży napędza globalny spadek kosztów produkcji paneli. MWIE

Chiny kolejnym krajem, w którym energia słoneczna wyprzedziła wiatrową

350 GW

Tyle po wzroście o 1,9 proc. wyniosły w sierpniu całkowite moce w chińskiej fotowoltaice, co pozwoliło wyprzedzić moce w krajowej energetyce wiatrowej – w przeliczeniu na mieszkańca są one obecnie o 11 proc. niższe niż w Polsce.

W sierpniu moce chińskich elektrowni solarnych wyprzedziły moce w energetyce wiatrowej. Korzystna dla fotowoltaiki tendencja szybko się nie odwróci, bo dzięki wzrostowi skali produkcji paneli w ostatnich latach wzrosła jej efektywność, a koszty mocno spadły. W rezultacie w większości regionów świata fotowoltaika stała się najtańszą technologią energetyczną. W skali globu energetyka słoneczna wyprzedziła wiatrową pod względem mocy już w 2019 r., a według ośrodka BloombergNEF w 2030 r. różnica między nimi będzie już dwukrotna.

Tymczasem okazuje się, że Chiny wyróżniają się także pod względem rozwoju niepożądanego ze względów klimatycznych źródła energii, jakim jest węgiel. Zgodnie z obliczeniami Bloomberga Intelligence w Państwie Środka zlokalizowane jest prawie 30 proc. mocy planowanych obecnie projektów wydobywczych. Wielkość planowanych inwestycji w wydobycie węgla spadła na świecie w ciągu roku o 15 proc., ale Chiny wciąż mają w pamięci ubiegłoroczne niedobory węgla. MWIE

Technologiom klimatycznym niestraszna ani recesja, ani wzrost stóp

Obawy przed recesją zwykle zniechęcają do inwestowania w ryzykowne aktywa. Jak jednak zauważa Bloomberg, zaskakującą odporność na obecne zawirowania rynkowe wykazały ryzykowne inwestycje w projekty związane z ochroną klimatu. Zdaniem rozmówców agencji 2022 r. może być rekordowy pod względem kapitałów zebranych przez branżę venture capital, a prawdziwy boom zapanował w segmencie start-upów pracujących nad innowacjami klimatycznymi. Chodzi m.in. o projekty dotyczące elektromobilności, technologii wodorowych czy mających umożliwiać wychwytywanie z atmosfery CO2.

Tymczasem ankietowani przez Reutersa eksperci oceniają, że w osiągnięciu w skali globu do 2050 r. neutralności klimatycznej nie przeszkodzą obecne podwyżki stóp procentowych. Pogarszają one warunki finansowania kapitałochłonnych inwestycji w nowe źródła energii. Jednak zdaniem 75 proc. ankietowanych wpływ ten będzie co najwyżej nieznaczny, a to m.in. dlatego, że wzrost stóp powinien być przejściowy. MWIE