Prezes KDPW: Bez dialogu z regulatorami nie da się kształtować warunków gry

Infrastrukturalnie już jesteśmy na wysokim poziomie, ale jednocześnie z punktu widzenia podaży nowych spółek ten rozwój się zatrzymał, dlatego rynek potrzebuje wsparcia ze strony państwa - mówi Maciej Trybuchowski, prezes KDPW.

Rynek kapitałowy od wielu lat spotyka się w Bukowinie Tatrzańskiej, by rozmawiać o kierunkach rozwoju. Ma pan wrażenie, że ten rynek kapitałowy w Polsce faktycznie się rozwija? 

Patrząc na indeksy giełdowe, na kapitalizację spółek notowanych na GPW można powiedzieć, że rynek jest w dobrej formie. Natomiast co to znaczy rozwój? To jest trochę inna historia, dlatego że mamy strukturalny problem na polskim rynku kapitałowym, czyli odpływ emitentów, ale także niewielką czy też zerową liczbę IPO. W tym kontekście pytanie, czy rynek się rozwija jest jak najbardziej zasadne. Infrastrukturalnie już jesteśmy na wysokim poziomie, ale jednocześnie z punktu widzenia podaży nowych spółek ten rozwój się zatrzymał. 

Jesteśmy po trzech latach hossy. Wyceny poszły do góry, więc teoretycznie jest to argument za tym, aby spółki zainteresowały się IPO i giełdą. Tego nie ma. Gdzie leży problem? 

Myślę, że ma to związek ze strukturą gospodarki, gdzie mamy dużą liczbę małych i średnich przedsiębiorstw, które nie zawsze są na tyle dojrzałe, żeby wejść na rynek kapitałowy. Wyzwaniem jest też efektywny, tani dostęp do finansowania bankowego. Polski sektor bankowy bardzo dobrze realizuje swoją funkcję finansowania gospodarki. 

Jest konkurentem dla rynku kapitałowego? 

Ewidentnie tak. On może nie jest konkurentem w sensie bezpośrednim. Natomiast pośrednio jak najbardziej. Pamiętajmy, że nie mamy na rynku europejskim, w Polsce również, banków inwestycyjnych. Mamy domy maklerskie, które są w większości posiadane przez duże grupy bankowe. W banku wybór jest zaś oczywisty: pierwszym wyborem jest zaoferowanie kredytu. To nie jest nic negatywnego, aczkolwiek wiemy, że nowoczesne gospodarki finansują się poprzez rynek kapitałowy, bo to rynek kapitałowy finansuje innowacyjne przedsięwzięcia wyższego ryzyka. Tego zazwyczaj banki nie robią. Jest jeszcze inna kwestia: mamy cały sektor private equity, który również zwiększa swoją rolę. Oczywiście to nie jest tak, że u nas nie ma całkowicie IPO. Mamy jednak też przykłady innych rynków, z których warto czerpać. W Szwecji rodzimym kapitałem detalicznym sfinansowano przez ostatnie lata 500 różnych nowych emisji akcji. To jest doświadczenie, z którego powinniśmy czerpać. 

Patrzymy na Szwecję i wprowadzamy OKI. To będzie ten powiew świeżości dla nas? 

W pewnym sensie tak. Każde rozwiązanie, które ma charakter emerytalny i które jest prorynkowe, jest dobre dla rynku kapitałowego. Osobiście uważam, że emerytura tzw. państwowa będzie w regresie i bez zabezpieczenia emerytalnego, kapitałowego nie będzie odpowiedniej stopy zastąpienia w systemie emerytalnym. Pierwszy filar, czyli ZUS, nie ma nic wspólnego z rynkiem kapitałowym. Mamy drugi filar, czyli OFE, który z racji suwaka jest wyzwaniem dla rynku kapitałowego, chociaż aktywa OFE to około 250 mld zł, które są ulokowane na GPW. Teraz mają wejść OKI. To jest bardzo dobra inicjatywa, ale zanim nabierze ona masy, minie jeszcze trochę czasu. 

W dyskusji o rynku kapitałowym mówi się dużo o jego wspieraniu. On potrzebuje wsparcia ze strony polityków , czy ci powinni przede wszystkim nie przeszkadzać? 

Myślę, że potrzebuje wsparcia, ale to też wynika z faktu, że rynki kapitałowe w Europie są mocno regulowane. Inicjatywa ustawodawcza jest po stronie Ministerstwa Finansów. W związku z tym bez dialogu z regulatorami nie będziemy mogli kształtować warunków gry na rynku kapitałowym. Im one są ostrzejsze, im te regulacje są mniej przychylne dla uczestników rynku, tym będzie trudniej rozwijać rynek kapitałowy. 

Jeżeli prezes KDPW miałby wskazać najważniejsze punkty, którymi przede wszystkim powinien się zająć rząd, myśląc o wsparciu dla rynku kapitałowego, to co by to było? 

Myślę, że tradycyjnie można powiedzieć o deregulacji. Mamy niekończący się temat tak zwanego gold platingu, czyli nadbudowywania rozwiązań krajowych ponad te, które wynikają z regulacji Unii Europejskiej. Kolejny element: prywatyzacja. Skarb Państwa ma wciąż spółki, którymi mógłby zasilić rynek kapitałowy. Co prawda prywatyzacja źle się u nas kojarzy, ale nie ma nic złego w tym, aby podzielić się własnością ze społeczeństwem. 

W kontekście polskiego rynku pojawia się jeszcze jeden wątek: czy za wszelką cenę powinniśmy walczyć o to, żeby awansować do grona rynków rozwiniętych, czy być trochę tą większą rybą w tym mniejszym stawie? 

W tej chwili wydaje mi się, że mamy do czynienia z trochę inną sytuacją, szczególnie w kontekście Unii Oszczędności i Inwestycji. Buduje się nowa architektura rynku kapitałowego w Europie i to chyba jest ważniejszy problem niż to, czy my jesteśmy zaliczani do grona rynków rozwiniętych czy rozwijających się. 

Unia Oszczędności i Inwestycji to dla nas zagrożenie? 

Unia Oszczędności i Inwestycji to pakiet rozwiązań, który ma na celu przeniesienie oszczędności gospodarstw domowych na rynki kapitałowe w całej Unii Europejskiej. To wyzwanie mamy również w Polsce. Cel oczywiście jest niezwykle szczytny, natomiast rozwiązania szczegółowe, które są proponowane, są wyzwaniem dla małych rynków. A patrząc na nasz rynek kapitałowy, naszą infrastrukturę, to my jesteśmy najmniejszą z największych grup kapitałowych, które istnieją w Europie, a jednocześnie największym rynkiem z naszego regionu. Oznacza to, że jesteśmy dokładnie w tym strategicznym punkcie. Albo będziemy w tej masie bardzo małych, nieznaczących rynków, albo będziemy starali się aspirować do grona rynków większych.