Tylko w Parkiecie: minister finansów Andrzej Domański o wizji rozwoju GPW

Polska gospodarka potrzebuje nowych silników wzrostu. Rynek kapitałowy, z GPW na czele, ma do odegrania kluczową rolę w ich uruchomieniu

Publikacja: 15.02.2024 06:00

Andrzej Domański minister finansów

Andrzej Domański minister finansów

Foto: materiały prasowe

Wzrost gospodarczy Polski był w ostatnich latach napędzany, poza pierwszym rokiem pandemii i rokiem 2023, głównie przez rosnący popyt konsumpcyjny. Stopa inwestycji spadała z 20,4 proc. w ostatnim roku rządów rządu PO–PSL (2015), aż do 16,8 proc. w ostatnim roku, dla którego mamy dane na poziomie europejskim (2022). Obecnie jest na poziomie dramatycznie niższym niż średnia UE (22,5 proc.). Niskie inwestycje osłabiają zaś fundamenty gospodarki i obniżają potencjał wzrostu PKB w przyszłości.

Nie ulega zatem wątpliwości, że nasza gospodarka potrzebuje szybkiego i znaczącego wzrostu inwestycji, co można osiągnąć tylko przez silny zastrzyk kapitału. Wybory, które odbyły się 15 października 2023 r., otworzyły Polsce drogę do napływu unijnych środków na Krajowy Plan Odbudowy oraz funduszy spójności. Nie są to jednak środki wystarczające z perspektywy naszych aspiracji co do kształtu nowoczesnej gospodarki Polski. Przed nami bowiem potężne wyzwania: transformacja energetyczna, klimatyczna i cyfrowa. Transformacja energetyczna będzie napędzana środkami unijnymi, ale w obliczu skali wyzwań konieczne jest także szerokie zaangażowanie kapitału prywatnego. Inwestycje są niezbędne nie tylko w sektorze energetycznym, ale również w transporcie, przemyśle i rolnictwie.

Najbardziej efektywnym sposobem zaangażowania kapitału prywatnego jest prężnie działający rynek kapitałowy. Sprawnie przyciągający i alokujący kapitał w najlepsze projekty inwestycyjne. Tymczasem udział rynku kapitałowego w finansowaniu polskiej gospodarki wynosi obecnie zaledwie około 5–6 proc. W Unii Europejskiej jest on pięciokrotnie, a w Stanach Zjednoczonych ponaddziesięciokrotnie, wyższy. W warunkach płytkiego rynku kapitałowego możliwości finansowania prywatnych inwestycji są ograniczone. Warto to powtórzyć – nie ma stabilnego, długoterminowego wzrostu gospodarki bez udziału prywatnych inwestycji. Nie ma prywatnych inwestycji bez sprawnego rynku kapitałowego.

Fundamentem długoterminowego rozwoju gospodarki jest wzrost wydajności. Bierze się on z inwestycji, ale także z postępu technologicznego i innowacji. Kluczowe jest połączenie innowacyjnych firm z finansowaniem ich pomysłów. Naturalnym miejscem, gdzie pozyskują one kapitał na rozwój, jest oczywiście giełda. Dostęp do kapitału dla mniejszych, „niebankowalnych” firm stanowi jeden z elementów przewagi konkurencyjnej USA. Cała Europa stawia sobie za cel wzrost innowacyjności gospodarek i zwiększenie liczby innowacyjnych „jednorożców”. Nie da się tego zrobić bez sprawnego rynku kapitałowego.

Giełda, ten swoisty pas transmisyjny zamieniający oszczędności w inwestycje i napędzający innowacje, w Polsce – niestety – przestał sprawnie działać. Kapitalizacja notowanych na GPW polskich spółek w relacji do PKB spadła w ciągu ostatnich ośmiu lat z ok. 30 proc. do ok. 20 proc. To bardzo martwi, szczególnie gdy porównamy te dane ze wskaźnikami rynków rozwiniętych, wynoszącymi zwykle ponad 100 proc. Martwi także niewielka liczba transakcji IPO. Coraz więcej firm decyduje się też na zejście z parkietu. Od kilku lat polski rynek kapitałowy znalazł się w defensywie.

Cieszy, że od wyborów WIG20 wzrósł o około 17 proc. Jednak wciąż polskie spółki notowane są z istotnym dyskontem do porównywalnych spółek z rynków państw rozwiniętych. Bez poprawy w obszarze corporate governance oraz rozbudowy zdywersyfikowanej bazy inwestorskiej trudno liczyć na jego zamknięcie.

W średnim i długim horyzoncie równie istotne będzie wsparcie rozwoju rynku venture capital i private equity. Polacy stopniowo się bogacą, co pozwala im na inwestowanie w dłuższym horyzoncie. Jeśli chodzi o udział funduszy VC/PE w dostarczaniu kapitału podwyższonego ryzyka, to Polska plasuje się w czołówce państw Europy Środkowo-Wschodniej. Mając na uwadze potrzeby finansowania krajowych start-upów i aspiracje szybko rosnących polskich firm do silniejszego zaistnienia w globalnej gospodarce, konieczne jest dalsze otwarcie na tę część krajowego rynku kapitałowego. W tym celu na potrzeby Ministerstwa Finansów opracowywany jest obecnie plan działań na rzecz rozwoju polskiego rynku private equity.

Od początku mojej pracy zawodowej jestem stałym czytelnikiem „Parkietu”. Z okazji 30-lecia tytułu składam Redakcji i wszystkim Czytelnikom życzenia, aby polski rynek kapitałowy wrócił na ścieżkę dynamicznego rozwoju i przynosił coraz większy wkład do rozwoju gospodarczego Polski. Zapewniam, że Ministerstwo Finansów planuje odegrać w tym procesie istotną rolę.

Finanse
WIG20 obchodzi 30 urodziny. W ostatnich latach przeżywał prawdziwą huśtawkę nastrojów
Finanse
Szansa na małą dywersyfikację oszczędności emerytalnych
Finanse
Rozliczenie roczne dla pasywnych i aktywnych
Finanse
GPW poprawia wyniki. Nowy prezes chce przyciągnąć nowe spółki i inwestorów
Finanse
Priorytetem nowego prezesa GPW przyciągnięcie nowych emitentów i inwestorów
Finanse
Wakacje kredytowe ruszą od czerwca