Akademia inwestycyjna

Raportowanie praw cz這wieka

Beata Faracik
wsp馧za這篡cielka i prezeska zarz鉅u Polskiego Instytutu Praw Cz這wieka i Biznesu

Beata Faracik wsp馧za這篡cielka i prezeska zarz鉅u Polskiego Instytutu Praw Cz這wieka i Biznesu

Foto: materia造 prasowe

Czy sp馧ki w raportach niefinansowych opisa造 ryzyko, polityk i wskaniki zwi頊ane z prawami cz這wieka?

Cho rzadkoci jest osobna polityka dotycz鉍a praw cz這wieka, jak np. Deklaracja ochrony praw cz這wieka przyj皻a przez KGHM Polska Mied SA, wiele firm przywo逝je w swoich raportach polityki i procedury, jak np. kodeks etyki, polityka przeciwdzia豉nia dyskryminacji, polityka antymobbingowa, czy odpowiedzialnego 豉鎍ucha dostaw itp., kt鏎e odnosz si do wybranych kwestii z zakresu praw cz這wieka. Natomiast jedynie w nielicznych raportach znajdziemy informacj wspart konkretnymi wskanikami na ile efektywnie owe polityki i procedury s wdra瘸ne, przy czym wskaniki pojawiaj si najczciej w tych raportach, kt鏎e oparto na standardzie raportowania GRI oraz SIN. Niestety, wiele firm poprzestaje na opisaniu aktualnej sytuacji, zamiast pokaza j na szerszym tle, z uwzgl璠nieniem celu oraz wskazaniem czasu w jakim chce go osi鉚n寞. C騜 z tego, 瞠 firma poda informacj, 瞠 na jej terenie dosz這 do ok. 400 wypadk闚, jeli brak informacji, czy jest to liczba mniejsza czy wi瘯sza w stosunku do roku poprzedniego, co si do tego przyczyni這 i jakie dzia豉nia podj皻o, by sytuacj poprawi. Dopiero taka informacja jest pe軟owartociowa.

Podobnie nie wystarczy objani, z czego wynika np. du瘸 r騜nica w poziomie wynagrodze kobiet i m篹czyzn, i zadowoli si stwierdzeniem, 瞠 nie odbiega ona znacznie od redniej krajowej, tylko nale篡 wskaza, co i w jakim terminie planuje si zrobi, aby t r騜nic zmniejszy lub zlikwidowa, gdy zapewnienie r闚nego wynagrodzenia za prac r闚nej wartoci jest obowi頊kiem pracodawcy, a nie jedynie przejawem jego altruizmu. Stosunkowo nieliczne firmy ujmuj ten obszar w spos鏏 w pe軟i wiadomy, wykorzystuj鉍 go do budowania przewagi konkurencyjnej. Ich uwadze warto poleci Valuing Respect Project, kt鏎ego celem jest usprawnienie i zwi瘯szenie wiarygodnoci oceny poziomu poszanowania praw cz這wieka przez firmy.

Podobnie jest z opisem ryzyka, kt鏎e ponadto cz瘰to jest ujmowane wy章cznie z perspektywy ryzyka dla firmy, gdy istot raportowania jako elementu procesu nale篡tej starannoci w obszarze praw cz這wieka powinno by nakierowanie na zapobie瞠nie lub zminimalizowanie negatywnego wp造wu firmy na poszanowanie praw cz這wieka poszczeg鏊nych os鏏. Pozwala to firmie wywi頊a si z jej odpowiedzialnoci za poszanowanie praw cz這wieka, o kt鏎ym mowa w ratyfikowanych przez Polsk umowach mi璠zynarodowych oraz zapobiec powstaniu ryzyka dla firmy. Tymczasem zdarzaj si sytuacje, gdy firma informacj o awarii i wycieku r騜nych substancji szkodliwych, bardzo istotn z perspektywy prawa do zdrowia czy 篡cia, zamieszcza nie w raporcie niefinansowym wraz z informacj o kosztach, jakie ponios豉 w wyniku awarii (koszty przestoju, dzia豉 maj鉍ych oczyci teren), dzia豉niach, jakie podj窸a, by zniwelowa powsta貫 negatywne oddzia造wanie na prawa cz這wieka, oraz dzia豉niach, jakie maj zapobiec takiej sytuacji w przysz這ci, lecz jedynie w sprawozdaniu finansowym, w nocie objaniaj鉍ej konieczno utworzenia rezerwy celowej na wypadek, gdyby konieczne by造 dalsze dzia豉nia oczyszczenia terenu.

Jak sp馧ki rozumiej prawa cz這wieka?

Wiele firm zdaje si podchodzi do raportowania w obszarze praw cz這wieka podobnie jak wczeniej podchodzi這 do raportowania CSR, a wi璚 uwa瘸j鉍, 瞠 mo瞠 wybra a la carte" kilka praw i do nich si odnie, a pozosta貫 zignorowa. Dlatego w wielu raportach dominuj deklaracje podkrelaj鉍e brak tolerancji dla pracy dzieci, pracy przymusowej, handlu ludmi czy te zakaz tortur, ale brak wzmianki o pozosta造ch kilkudziesi璚iu prawach, w tym np. prawie do zrzeszania si i tworzenia zwi頊k闚 zawodowych, jak i informacji, w jaki spos鏏 firma sprawdza, 瞠 do narusze nie dochodzi. Budz niepok鎩 stwierdzenia, 瞠 nie ma potrzeby regulowania wewn皻rznie pewnych kwestii, bo s one zakazane przez prawo lub te pr鏏y zdefiniowania" praw cz這wieka na potrzeby raportu. Cz瘰te jest te stawianie znaku r闚noci mi璠zy etyk a prawami cz這wieka, podczas gdy cho s to czciowo pokrywaj鉍e si, to jednak nie to窺ame ze sob zbiory. Warto wi璚 przypomnie, 瞠 prawa cz這wieka s to prawa przys逝guj鉍e ka盥emu z nas, wynikaj鉍e z samego faktu bycia cz這wiekiem, i maj鉍e charakter powszechny, przyrodzony, niezbywalny, nienaruszalny i niepodzielny, kt鏎e firma ma obowi頊ek szanowa.

Z drugiej strony spotykamy nieraz deklaracj, 瞠 firma przyk豉da wag do przestrzegania praw cz這wieka, przeciwdzia豉nia dyskryminacji w miejscu pracy, zakazu pracy dzieci itd., gdy zar闚no zakaz dyskryminacji, jak i zakaz pracy dzieci nale蕨 do katalogu praw cz這wieka. Jeli firmie zale篡 na podkreleniu istotnoci kt鏎ego z praw, wystarczy doda s這wa np. w szczeg鏊noci". I jedno, i drugie podejcie zdaje si bowiem wiadczy o braku wiedzy, odnonie tego, co wchodzi w zakres katalogu praw cz這wieka.

Do wyj靖k闚 nale蕨 firmy, kt鏎e wskazuj na najistotniejsze kwestie z obszaru praw cz這wieka co sugeruje, 瞠 dokona造 mapowania ryzyka negatywnego wp造wu na poszanowanie wszystkich praw cz這wieka, a nast瘼nie spriorytetyzowa造 te obszary, gdzie ich dzia豉nia stanowi najwi瘯sze zagro瞠nie dla poszanowania praw cz這wieka.

Dlatego warto przypomnie, 瞠 zgodnie z Wytycznymi ONZ dotycz鉍ymi biznesu i praw cz這wieka, przedsi瑿iorstwa s odpowiedzialne za poszanowanie praw cz這wieka, co oznacza, 瞠 powinny unika ich naruszania oraz przeciwdzia豉 negatywnym skutkom wp造wu na realizacj praw cz這wieka, do czego si przyczyni造. Przy czym odpowiedzialno odnosi si do powszechnie uznanych praw cz這wieka rozumianych jako minimum jako prawa zawarte w Mi璠zynarodowej Karcie Praw Cz這wieka (kt鏎 tworz Powszechna Deklaracja Praw Cz這wieka, Mi璠zynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych i Mi璠zynarodowy Pakt Praw Gospodarczych, Spo貫cznych i Kulturalnych) oraz zasadach dotycz鉍ych praw podstawowych okrelonych w Deklaracji Mi璠zynarodowej Organizacji Pracy dot. podstawowych zasad i praw w pracy.

Jakie s najwa積iejsze elementy w raporcie niefinansowym, na kt鏎e zwraca uwag interesariusz badaj鉍y przestrzeganie praw cz這wieka?

Cho oczywicie istotna jest informacja, czy i jakie polityki czy procedury posiada firma, oraz konkretne dane, z punktu widzenia interesariusza wa積e jest to, czy te dane s osadzone w szerszym kontekcie umo磧iwiaj鉍ym ich prawid這w interpretacj, to jak firma zamierza poprawi sytuacj i zmniejszy swoje negatywne oddzia造wanie, zwi瘯szy pozytywny wp造w, oraz czy aby umo磧iwi wczesne reagowanie na skargi i natychmiastowe stosowanie rodk闚 zaradczych, przedsi瑿iorstwo korzysta ze skutecznych mechanizm闚 i procedur rozpatrywania skarg na poziomie operacyjnym.

Jeli wi璚 firma deklaruje, np. 瞠 posiada polityk r騜norodnoci i podejmuje dzia豉nia przeciwdzia豉j鉍e dyskryminacji, nale瘸這by oczekiwa w raporcie informacji, w jaki spos鏏 bada efektywno tych瞠 dzia豉 i skuteczno procedur przez np. wskazanie, ile skarg wp造n窸o w okresie obj皻ym raportowaniem, w jaki spos鏏 zosta造 zako鎍zone, a jeli skarg nie by這 czy firma podj窸a dzia豉nia sprawdzaj鉍e, czy pracownicy s wiadomi istnienia procedur skargowych i maj do nich zaufanie, a tak瞠 co robi, by m.in. zniwelowa luk p豉cow pomi璠zy kobietami i m篹czyznami oraz by zwi瘯szy w firmie liczb os鏏 z niepe軟osprawnociami.

Istotne jest tak瞠, czy firma traktuje raportowanie jako pewien etap procesu nale篡tej starannoci w obszarze praw cz這wieka (patrz Wytyczne ONZ - zasada nr 17), maj鉍 wesprze j poprzez okresowe mierzenie okrelonych wskanik闚 w ci鉚造m doskonaleniu i minimalizowaniu ryzyka, czy te jest tylko narz璠ziem PR, kt鏎ego potencja逝 nie wykorzystuje si w pe軟i. Przede wszystkim jednak, co podkrela standard raportowania - Ramy sprawozdawczoci zgodnej z Wytycznymi ONZ dot. biznesu i praw cz這wieka interesariusz oczekuje, 瞠 przedsi瑿iorstwa skupi si na tym, by ujawniane przez nie informacje dotycz鉍e poszanowania praw cz這wieka przedstawia造 najpowa積iejsze rzeczywiste i potencjalne przypadki negatywnego wp造wu na prawa cz這wieka zwi頊anego z ich dzia豉lnoci i relacjami biznesowymi. Punktem wyjcia do ujawnianych informacji powinny by zatem zagro瞠nia dla poszanowania praw cz這wieka, a nie zagro瞠nia dla dzia豉lnoci przedsi瑿iorstwa. Przy jednoczesnym uznaniu, 瞠 gdy negatywny wp造w na prawa cz這wieka jest najwi瘯szy, stanowi on r闚nie du瞠 zagro瞠nie dla samej dzia豉lnoci przedsi瑿iorstwa".

Czy pojawi造 si pozytywne przyk豉dy analizy przez firmy praw cz這wieka w 豉鎍uchu dostaw?

Cho to niestety zdecydowana mniejszo, w niekt鏎ych raportach pojawi造 si konkretne informacje dotycz鉍e monitorowania poszanowania praw cz這wieka przez firmy w ich 豉鎍uchu dostaw, np. ING, Orange, LPP czy KGHM, w kt鏎ego raporcie znajdujemy informacj o wdro瞠niu wewn皻rznego systemu zarz鉅zania odpowiedzialnym 豉鎍uchem dostaw z這ta, kt鏎y podlega niezale積emu, zewn皻rznemu audytowi, wraz z informacj, 瞠 w 2017 r. procedur pozytywnie przesz這 dziewi璚iu dostawc闚. Cho brak這 informacji jak sytuacja kszta速owa豉 si w poprzednim okresie, oraz jaki procent wszystkich dostawc闚, kt鏎zy byli poddani procedurze, stanowi ta pozytywna dziewi靖ka, niemniej jest to jeden z nielicznych raport闚 zawieraj鉍ych informacj o takim systemie. Ciekawym przyk豉dem jest te raport jednego z bank闚, kt鏎y w przejrzysty spos鏏 opisuje swoje podejcie do zarz鉅zania ryzykiem w 豉鎍uchu dostaw oraz co godne uznania dzieli si swoimi etycznymi praktykami biznesowymi, w tym rekomendowan treci klauzuli etycznej do umieszczenia w umowach z dostawcami, kt鏎a uwzgl璠nia mo磧iwo przeprowadzenia audyt闚. Natomiast sam niestety nie podaje, czy z takiej mo磧iwoci skorzysta, a jeli tak to z jakim rezultatem, np. jaki procent przeprowadzonych audyt闚 zako鎍zy si stwierdzeniem nieprawid這woci. Jeli za nie, to dlaczego? Czy dlatego, 瞠 np. takie audyty by造 zrealizowane w poprzednim roku, a s realizowane co kilka lat, czy po prostu dlatego, 瞠 mo磧iwo ta pozostaje na razie tylko na papierze?

Niewielka liczba firm korzystaj鉍ych z audyt闚 lub innych narz璠zi umo磧iwiaj鉍ych monitorowanie poszanowania praw cz這wieka w 豉鎍uchu dostaw, jak np. zewn皻rzne procedury zg豉szania skarg, z kt鏎ych korzystanie jest otwarte tak瞠 dla pracownik闚 dostawc闚 i podwykonawc闚, zaskakuje o tyle, 瞠 w ka盥ym przypadku gdy firma decyduje si na korzystanie z pracy podwykonawc闚, outsourcingu, us逝g agencji porednictwa pracy, znacz鉍o zwi瘯sza si ryzyko wyst雷ienia cho熲y pracy przymusowej. Tymczasem, cho wida wzrost liczby kodeks闚 post瘼owania dla dostawc闚, rzadko spotykamy informacj, czy firma zagwarantowa豉 sobie mo磧iwo doranej weryfikacji np. w postaci audyt闚, czy poprzestaje jedynie na ich samoocenie i deklaracji.


Wideo komentarz