Polacy popierają liberalizację ustawy wiatrakowej mrożącej ceny prądu

Blisko 56 proc. ankietowanych opowiada się za podpisaniem przez prezydenta Karola Nawrockiego nowelizacji ustawy wiatrakowej wraz z mrożeniem cen energii do końca tego roku.

Prezydent ma jeszcze tylko kilka dni na podjęcie decyzji, co dalej z ustawą liberalizującą zasady lokowania wiatraków na lądzie wraz z mrożeniem cen energii do końca roku. Ustawa została przyjęta przez Sejm 6 sierpnia wraz z poprawkami Senatu. Termin 21 dni, jak przewiduje prawo na podjęcie decyzji, wkrótce mija, ale mimo braku decyzji prezydenta, można już teraz spodziewać się, że Karol Nawrocki tej ustawy nie podpisze. Jak wynika z sondażu, ankietowani jednak w większości opowiadają się za podpisaniem tej ustawy.

Głównym celem tzw. ustawy wiatrakowej jest liberalizacja dotychczasowych przepisów ws. inwestycji w wiatraki na lądzie. Nowela znosi wprowadzoną w 2016 r. zasadę 10H i wprowadza 500 m jako minimalną dopuszczalną odległość nowych turbin wiatrowych od budynków mieszkalnych pod warunkiem zgody samych mieszkańców i rady gminy. Obecnie jest to 700 m.

Oprócz przepisów dotyczących budowy turbin wiatrowych w ustawie znajduje się wprowadzony w trakcie prac sejmowych zapis przedłużający na IV kwartał 2025 r. zamrożenie ceny energii elektrycznej dla gospodarstw domowych na poziomie 500 zł za MWh netto. Obecnie mrożenie obowiązuje do końca września.

Co sądzą Polacy?

Ankietowanym przez IBRiS dla „Rzeczpospolitej” zadano pytanie „Czy pana/pani zdaniem prezydent powinien podpisać ustawę liberalizującą zasady inwestowania w wiatraki, która jednocześnie zakłada zamrożenie cen prądu dla gospodarstw domowych do końca roku?”. 32,1 proc. zapytanych odpowiedziało „zdecydowanie tak”, zaś 23,7 proc. odpowiedziało „raczej tak”. Daje to więc 55,8 proc. zwolenników ustawy. Wśród przeciwników ustawy, „zdecydowanie nie” odpowiedziało 22,5 proc. ankietowanych, a „raczej nie” 11,4 proc. Zdania na ten temat nie miało 10,3 proc. ankietowanych.

Wśród zdecydowanych zwolenników podpisania ustawy najwięcej jest osób powyżej 70. roku życia (57 proc.), a także w przedziale 50-59 lat (41 proc.). Z kolei wśród zdecydowanych przeciwników najwięcej jest osób w przedziale wiekowym 60-69 lat (34 proc.). W grupie opowiadającej się „raczej za” tą ustawą najwięcej jest osób w przedziale wiekowym 30-39 lat (45 proc.), zaś w grupie, która opowiada się „raczej przeciw” dominują osoby w przedziale 18-29 lat (39 proc.). Najwięcej zwolenników podpisania tej ustawy jest wśród mieszkańców miast powyżej 250 tys. (64 proc.), zaś najwięcej przeciwników jest wśród mieszkańców miast do 50 tys. (52 proc.). Badanie przeprowadzono 13 i 14 sierpnia, na grupie badawczej wynoszącej 1067 osób, metodą telefonicznych, standaryzowanych wywiadów.

Plany awaryjne

Jak zachowa się prezydent? Urzędnicy jego kancelarii krytycznie wypowiadali się na temat liberalizacji ustawy wiatrakowej, a zwłaszcza sposobu procedowania tej ustawy, gdzie zaszyto poprawki o dalszym mrożeniu cen energii. W tym samym tonie wypowiadał się sam Karol Nawrocki. – Pan premier i większość parlamentarna chcą szantażować nie tyle samego prezydenta, co Polki i Polaków, którym chcą stawiać bliżej wiatraki. Wielu Polaków manifestowało w tej sprawie. Jeszcze w czasie kampanii wyborczej i dzisiaj są problemy z lobbingiem pewnych firm, także zagranicznych, które te wiatraki stawiają – powiedział prezydent w niedawnej rozmowie z Polsat News. Nie zdradził jednak jaką ostatecznie podejmie decyzję, ale dodał, że złoży własny projekt dotyczący cen energii, który nie zmniejszy odległości wiatraków od gospodarstw domowych. Z nieoficjalnych informacji wynika, że może on dotyczyć jedynie mrożenia cen energii do końca roku wraz z poprawkami liberalizującymi powstawanie nowych biogazowni. Obie kwestie mogą być niemal przepisane z rządowego projektu z wyłączeniem zapisów o wiatrakach.

Ministerstwo Energii już od dłuższego czasu szykowało się na ewentualne weto prezydenta. Według naszych informacji, resort energii na wypadek faktycznego weta chce złożyć nową ustawę dotyczącą bezpieczeństwa energetycznego, gdzie pojawi się kilka nowych rozwiązań dotyczących energetyki. Resort chciałby tam utrzymać zapisy dotyczące mrożenia cen energii, biogazowni, ale i liberalizacji lokowania farm wiatrowych na lądzie, ale już bez zapisu o 500 m. Inne przepisy, skracające czas realizacji inwestycji z 5-7 lat do nawet 3 lat, miałyby zostać.

Wiatr obniży ceny prądu?

Jakie skutki dla systemu energetycznego, ale i cen energii może nieść ze sobą ewentualne weto prezydenta? Mówił o tym kilka dni temu prezes Polskich Sieci Elektroenergetycznych Grzegorz Onichimowski na konferencji prasowej. Wskazywał, że ze względów bilansowych, często trzeba ograniczać produkcję ze źródeł odnawialnych, gdy jest „za dużo” energii, np. gdy świeci słońce. – Gdybyśmy mieli równowagę między źródłami słonecznymi i wiatrowymi, mimo budowy elastycznych jednostek gazowych (kogeneracyjnych lub produkujących samą energię), które są bardzo drogie i importowane, mogłyby one działać rzadziej. Nie osiągniemy tego bez lądowej energetyki wiatrowej w Polsce – podkreślił prezes. W kontekście cen energii wskazywał on, że już w ciągu półtora roku cena energii elektrycznej na rynku hurtowym w Polsce spadła o 30-40 proc. – Jednak ten proces obniżania cen zatrzyma się, jeśli nie tylko nie odblokujemy potencjału, ale również nie przyspieszymy budowy farm wiatrowych – mówił.

Polskie Stowarzyszenie Energetyki Wiatrowej uważa, że rozwój energetyki wiatrowej może realnie obniżać koszty zarówno w gospodarstwach domowych, jak i w przemyśle, który dziś walczy o utrzymanie konkurencyjności na globalnym rynku. – Bez taniej i stabilnej zielonej energii polskie fabryki, zakłady produkcyjne i małe firmy tracą szansę na rozwój i mogą przegrywać z zagraniczną konkurencją, która od dawna korzysta z niskoemisyjnych źródeł – wskazuje PSEW.

Z apelem o podpisanie tej ustawy wystąpiły m.in. Krajowa Izba Gospodarcza, Pracodawcy RP, Konfederacja Lewiatan, Izba Energetyki Przemysłowej i Odbiorców Energii, Polski Komitet Energii Elektrycznej.