REKLAMA
REKLAMA

Gospodarka - Świat

Geopolityczny dryf Arabii Saudyjskiej w objęcia Rosji

Rijad z Moskwą łączy nie tylko współpraca w polityce naftowej, ale również inwestycje, kontrakty zbrojeniowe i poczucie, że mogą sobie pozwolić na o wiele więcej niż inne mocarstwa.
Saudyjski następca tronu książę Mohammed bin Salman (z lewej) czuje się dobrze w towarzystwie rosyjskiego prezydenta Władimira Putina. Obu z nich zarzuca się mordowanie przeciwników politycznych. Tylko jak na razie Rosja została mocniej ukarana sankcjami.
AFP

Widok saudyjskiego następcy tronu, księcia Mohammeda bin Salmana, przybijającego piątkę z niemogącym powstrzymać śmiechu rosyjskim prezydentem Władimirem Putinem, był chyba najbardziej charakterystyczną sceną z ostatniego szczytu G20. Niewielu jej obserwatorów dostrzegło jednak, że to niecodzienne powitanie obserwował z wściekłą miną amerykański prezydent Donald Trump. Zarówno Putin, jak i Mohammed bin Salman są przywódcami posiadającymi toksyczny wizerunek. Trump nieco wcześniej odwołał oficjalne spotkanie z Putinem wyrażając niezadowolenie z jego polityki (a szczególnie z incydentu zbrojnego w Cieśninie Kerczeńskiej), ale bronił za to Mohammeda bin Salmana przed odpowiedzialnością za morderstwo saudyjskiego dziennikarza Jamala Chaszukdżiego. Arabia Saudyjska wciąż pozostaje jednym z najważniejszych sojuszników USA, w obronie którego Waszyngton jest w stanie poświęcić wartości, których oficjalnie broni. Ale jednocześnie Saudyjczycy rozwijają coraz lepsze stosunki z Rosją, czyli krajem, który rzuca strategiczne wyzwania USA. W Waszyngtonie mogą więc pojawiać się obawy, że Arabia Saudyjska pójdzie śladem Turcji i zbytnio zbliży się do Moskwy oraz Pekinu.

Ropa, petrochemia oraz fundusze

Saudyjsko-rosyjskie relacje zaczęły się ocieplać, jeszcze gdy w Waszyngtonie rządziła administracja Obamy. Motywem współpracy obu krajów była przede wszystkim chęć ustabilizowania cen ropy naftowej. Cena ropy w przedziale 30–40 USD za baryłkę oznaczała dla ich budżetów wielki krwotok – tym bardziej że zarówno Rosja, jak i Arabia Saudyjska są zaangażowane w kosztowne wojny. Rijad i Moskwa zainicjowały więc powstanie grupy OPEC+ (państwa OPEC z sojusznikami) i podjęcie przez nią na jesieni 2016 r. decyzji o skoordynowanych cięciach w produkcji surowca. Cięcia te przez kilkanaście miesięcy przyczyniły się najpierw do stabilizacji cen ropy, a później do ich wzrostu. Strategia ta zaczęła się sypać na jesieni 2018 r. wraz z obawami o spowolnienie gospodarcze w Chinach oraz rekordowym wydobyciem ropy w Arabii Saudyjskiej, Rosji i USA. Tandem Moskwy i Rijadu pozostał największą potęgą na rynku naftowym, ale był już mniej zainteresowany dużymi ograniczeniami produkcji. Putin deklarował, że cena ropy zbliżona do 60 USD za baryłkę mu odpowiada, a na Saudyjczyków naciskała administracja Trumpa zainteresowana niższymi cenami surowca. Dominacja Arabii Saudyjskiej we Wspólnym Ministerialnym Komitecie Monitorującym (JMMC) OPEC+ zaczęła wywoływać niezadowolenie innych członków tej grupy i mogła doprowadzić do decyzji Kataru o wycofaniu się z OPEC. – Szkoda, że do tego doszło, ale rozumiemy frustrację Katarczyków. Wielu innych członków OPEC jest sfrustrowanych, że JMMC podejmuje decyzje jednostronnie, bez uzyskania wcześniej zgody OPEC. Od maja doprowadzili oni do tego, że cena baryłki ropy spadła o około 30 USD, zalali rynek surowcem i stworzyli jego wielką nadwyżkę. Dla mniejszych producentów może nie mieć sensu uczestnictwo w organizacji – mówi Hossein Kazempour Ardebili, przedstawiciel Iranu w OPEC.

Saudyjsko-rosyjska współpraca nie ogranicza się do manipulowania rynkiem naftowym. Państwowe spółki z obu krajów angażują się we wspólne projekty. Khalid al-Falih, saudyjski minister ds. ropy naftowej, ujawnił na początku listopada, że koncern naftowy Aramco oraz petrochemiczna spółka Saudi Basic Industries Corporation (SABIC) chcą zbudować w Rosji fabrykę petrochemiczną. Arabia Saudyjska jest również gotowa zainwestować 5 mld USD w projekt budowy wielkiego terminalu LNG w rosyjskiej Arktyce. – Arabia Saudyjska już zainwestowała 2 mld USD w Rosji i mamy nadzieję, że te inwestycje wzrosną jeszcze bardziej – zadeklarował niedawno Kirył Dmitriew, prezes Rosyjskiego Funduszu Bezpośrednich Inwestycji Zagranicznych (RDIF). Arabia Saudyjska jest również zainteresowana wejściem do Rosyjsko-Chińskiego Funduszu Inwestycyjnego (RCIF), którego udziałowcami są jak dotąd RDIF i China Investment Corporation (CIC). RCIF może zostać przemianowany na Fundusz Rosyjsko-Chińsko-Saudyjski. – Naszym zdaniem infrastruktura, rolnictwo i technologie są sektorami, w których możemy wiele zrobić wspólnie z Saudyjczykami – deklaruje Dmitriew.

Rakiety, atom i dyplomacja

Współpraca saudyjsko-rosyjska zaczęły obejmować również kontrakty zbrojeniowe, czyli coś, co było dotychczas zastrzeżone dla USA oraz ich sojuszników. W październiku 2017 r. Moskwę odwiedził król Salman bin Abdulaziz al-Saud. Podczas swojej wizyty podpisał wstępną umowę na zakup rosyjskich systemów obrony przeciwlotniczej S-400. To wywołało niepokój w Waszyngtonie, wszak ledwie kilka miesięcy wcześniej, podczas wizyty Trumpa w Rijadzie, Amerykanie podpisali z Saudyjczykami umowy na sprzedaż uzbrojenia za łącznie 110 mld USD, w tym systemów obrony przeciwlotniczej THAAD. Pojawiło się więc ryzyko, że kontrakt na zakup amerykańskich wyrzutni rakiet przeciwlotniczych nie zostanie sfinalizowany. Waszyngton sięgnął po naciski i Saudyjczycy po kilku miesiącach ogłosili, że jednak nie kupią S-400. Innych kontraktów zbrojeniowych z Rosją, opiewających na 3 mld USD, jednak nie odwołano. Kontrakty te obejmują częściową produkcję w Arabii Saudyjskiej rosyjskich systemów artylerii rakietowej TOS-1A z rakietami termobarycznymi oraz całkowitą produkcję licencyjną przeciwpancernych pocisków kierowanych typu Kornet-EM (granatników automatycznych AGS-30 oraz karabinków automatycznych Kałasznikow AK-103). Wpisuje się to w saudyjskie plany przewidujące, że do 2030 r. 50 proc. broni użytkowanej przez pustynne królestwo będzie produkowane w kraju. Obecnie ten odsetek wynosi jedynie 2 proc. W 2015 r. Arabia Saudyjska i Rosja podpisały umowę o współpracy nuklearnej. Rosatom może zbudować część z 16 reaktorów, które chcą u siebie postawić Saudowie. Nie jest przy tym wielką tajemnicą, że Arabia Saudyjska chciałaby mieć własną bombę atomową, jeśli swoją zbuduje Iran.

Oba kraje łączy też coraz więcej na niwie dyplomatycznej. Saudyjczycy namawiali w 2017 r. USA do zdjęcia sankcji nałożonych na Rosję, a Moskwa wzięła stronę Rijadu w jego sporze z Kanadą. To sprawia, że Amerykanom trudno jest karać Saudów poważnymi sankcjami choćby za morderstwo Chaszukdżiego. – Gdyby USA i Zachód zdecydowały się na znaczące sankcje przeciw Arabii Saudyjskiej, Saudyjczycy nie siedzieliby spokojnie. Oni już zaczynają się przesuwać w stronę Rosji i Chin, z którymi robią coraz więcej interesów – wskazuje Ayham Kamel, analityk Eurasia Group.

Zawiłe relacje dwóch potęg naftowych

Relacje Moskwy i Rijadu były w przeszłości bardzo burzliwe. Co prawda Związek Sowiecki był pierwszym państwem, które w 1926 r. uznało Królestwo Nadżdu i Hidżazu (które w 1932 r. przekształciło się w Arabię Saudyjską), ale ich relacje dyplomatyczne zostały zerwane już po sześciu latach w związku z prześladowaniem muzułmanów w ZSRR. Saudowie przyczynili się do upadku Związku Sowieckiego, finansując mudżahedinów walczących z Armią Czerwoną w Afganistanie, a także zbijając w latach 80. ceny ropy naftowej. Stosunki dyplomatyczne Moskwy i Rijadu zostały wznowione dopiero po 1990 r. i długo ograniczały się jedynie do symbolicznych wizyt oficjeli. W 2007 r. Moskwę odwiedził saudyjski król Abdullah, co rozpoczęło ocieplenie w relacjach między tymi dwoma wielkimi producentami ropy. Kilka lat później Rosję i Arabię Saudyjską poróżniła jednak wojna domowa w Syrii. Wspierały one różne strony w tym konflikcie. Rosja pomagała dyktatorowi Baszarowi Asadowi, Saudyczyjcy wspierali islamskich rebeliantów. Gdy jednak w 2017 r. strona rządowa osiągnęła wyraźną przewagę w wojnie (dzięki bezpośredniej rosyjskiej interwencji), Saudyjczycy zmniejszyli swoje poparcie dla rebelii. Pogodzili się z tym, że nie uda im się obalić Asada. Zbliżyli się więc z Rosją, traktując ją jako nowego, ważnego gracza na Bliskim Wschodzie. Liczą na to, że ta współpraca pomoże hamować apetyty Iranu, który jest głównym sojusznikiem Rosji w regionie. Jednocześnie Arabia Saudyjska rozwija przyjazne stosunki z Izraelem, z którym łączy ją niechęć wobec Iranu. Amerykanie popierają ocieplenie na linii Rijad–Jerozolima, ale patrzą niechętnie na zbliżenie z Moskwą. HK

Powiązane artykuły

REKLAMA
REKLAMA

© Licencja na publikację
© ℗ Wszystkie prawa zastrzeżone
Źródło: PARKIET

×

Żadna część jak i całość utworów zawartych w dzienniku nie może być powielana i rozpowszechniana lub dalej rozpowszechniana w jakiejkolwiek formie i w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny lub inny albo na wszelkich polach eksploatacji) włącznie z kopiowaniem, szeroko pojętę digitalizację, fotokopiowaniem lub kopiowaniem, w tym także zamieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody Gremi Media SA. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części bez zgody Gremi Media SA lub autorów z naruszeniem prawa jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami "Regulaminu korzystania z artykułów prasowych" [Poprzednia wersja obowiązująca do 30.01.2017]. Formularz zamówienia można pobrać na stronie www.rp.pl/licencja.


Wideo komentarz

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA