Z tego artykułu dowiesz się:
- W jaki sposób Chiny dążą do zwiększenia znaczenia juana na arenie międzynarodowej?
- Jakie cechy definiują silne finansowo państwo według przywódcy Chin?
- Jaki jest obecny udział juana w światowych rezerwach walutowych i transakcjach globalnych?
- Jakie przeszkody stoją na drodze do umiędzynarodowienia chińskiej waluty?
– Co stanowi o silnym państwie finansowym? Powinno ono opierać się na silnych fundamentach ekonomicznych, posiadać wiodącą na świecie siłę gospodarczą, zaawansowanie technologiczne i wszechstronną władzę narodową, a jednocześnie posiadać szereg kluczowych elementów finansowych. Po pierwsze, powinno posiadać silną walutę, powszechnie stosowaną w handlu międzynarodowym, inwestycjach i na rynkach walutowych, posiadającą status globalnej waluty rezerwowej – stwierdził Xi Jinping, przywódca Chińskiej Republiki Ludowej. Wygłosił on te słowa w styczniu 2024 r., w długim przemówieniu na seminarium dla kadry kierowniczej. Przemówienie to zostało opublikowane dopiero niedawno przez magazyn „Quishi”, pismo wydawane przez Komunistyczną Partię Chin, poświęcone jej ideologii. Fragment dotyczący waluty rezerwowej został szybko dostrzeżony przez zachodnich analityków. To, że przemówienie zawierające taką wzmiankę zostało opublikowane akurat teraz, w momencie nasilonych napięć w relacjach chińsko-amerykańskich, zostało odebrane jako sygnał rzucenia wyzwania dolarowi przez chińską walutę – juana (renminbi). Władze Chin od lat już promują zastępowanie dolara juanem w handlu międzynarodowym i jak dotąd największy sukces odniosły w obłożonej sankcjami zachodnimi Rosji. Można się spodziewać, że proces umiędzynarodowienia juana będzie przyspieszał, a chińska waluta będzie nabierała atrakcyjności. Czy może ona jednak w nadchodzących latach stać się globalną walutą rezerwową, podobną do dolara?
Ograniczony udział
Juan już w zeszłej dekadzie został zaliczony przez Międzynarodowy Fundusz Walutowy do grona walut rezerwowych. (Oprócz juana tworzą je: dolar amerykański, euro, jen japoński, frank szwajcarski, funt brytyjski, dolar kanadyjski i dolar australijski.) Udział chińskiej waluty w globalnych rezerwach jest jednak wciąż dosyć niski. Według danych MFW, w 2016 r. wynosił on 1,08 proc., by w 2021 r. osiągnąć szczyt na poziomie 2,8 proc. Juan zajmował wówczas piąte miejsce na liście najpopularniejszych walut rezerwowych. W 2024 r. jego odsetek w światowych aktywach rezerwowych wynosił jednak już tylko 2,18 proc. Chińska waluta plasowała się na szóstym miejscu, pomiędzy dolarem kanadyjskim (2,77 proc.), a dolarem australijskim (2,06 proc.). Dystans wobec amerykańskiej waluty był wciąż bardzo duży. Udział dolara w globalnych rezerwach walutowych wynosił w 2024 r. 57,8 proc. (w szczycie z 2015 r. sięgał 65,73 proc.).
Według danych Banku Rozliczeń Międzynarodowych (BIS), udział juana w globalnych transakcjach wzrósł z 0,01 proc. w 2006 r., do 1,5 proc. w 2016 r. i 2,7 proc. w 2022 r. Był on wciąż jednak niewielki w porównaniu z udziałem Chin w światowym handlu, wynoszącym 12,8 proc. Udział euro w przeprowadzanych na całym świecie transakcjach wynosił natomiast w 2022 r. 24,4 proc., podczas gdy udział strefy euro w handlu globalnym sięgał 16,7 proc. W przypadku dolara, współczynnik udziału w transakcjach wynosił wtedy aż 65,9 proc., podczas gdy udział USA w handlu światowym sięgał 13,1 proc. Juan odgrywa więc w globalnych finansach rolę znacznie mniejszą, niż wynikałoby z wielkości chińskiego PKB i siły handlowej Państwa Środka. To w dużym stopniu skutek tego, że kurs juana jest ustalany przez Ludowy Bank Chin, a w ChRL obowiązuje kontrola przepływu kapitału. To odstrasza od chińskiej waluty wielu inwestorów. Eswar Prasad, ekonomista z Uniwersytetu Cornella, przekonuje, że juan nie stanie się popularną walutą rezerwową, jeśli chińskie władze będą wciąż utrzymywały środki kontroli przepływu kapitału. Barry Eichengreen, ekonomista z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley, uważa jednak, że Chiny nie muszą w pełni otwierać swojego rynku kapitałowego. Wystarczy, że będzie rosła popularność rozliczeń juanowych w handlu międzynarodowym, a inwestorzy będą gromadzić juany, wierząc w to, że Ludowy Bank Chin zapewni stabilność chińskiej walucie za pomocą swoich wielkich rezerw dolarowych. W tym scenariuszu paradoksem jest to, że sukces juana będzie w dużym stopniu zależny od utrzymania przez dolara kluczowej roli na rynkach światowych.
