Miliardowe inwestycje popchną polską kolej

Kolej przyspiesza inwestycje na torach. Zarządzająca infrastrukturą spółka Polskie Linie Kolejowe (PLK) zwiększyła tegoroczny plan przetargowy z 9,5 do 11,5 mld zł, a dodatkowe środki mają pochodzić m.in. z unijnego programu SAFE na cele obronne. Rosną także wydatki inwestycyjne: nakłady mają sięgać 20 mld zł rocznie. Spółka prowadzi obecnie program o łącznej wartości 180 mld zł obejmujący modernizację i budowę linii kolejowych, którego realizację przewidziano do lat 2030-2032. Według prezesa PLK Piotra Wyborskiego, to inwestycje, które mają zmienić polską infrastrukturę kolejową i zapewnić lepszą perspektywę rozwoju. – Skrócą się czasy przejazdu, poprawią parametry ruchu towarowego, wzrośnie konkurencyjność kolei wobec transportu drogowego – zapowiedział Wyborski.

Warszawa wypchała portfel Torpolu

W grudniu tego roku ruszy nowa, gigantyczna inwestycja – modernizacja stacji Warszawa Wschodnia i przystanku Warszawa Stadion. Wart blisko 3 mld zł kontrakt zgarnął Torpol. Prace mają potrwać do końca 2029 r. Inwestycja będzie współfinansowana z programu FEnIKS 2021–2027. Po podpisaniu kontraktu z PLK w połowie czerwca wartość portfela zamówień spółki sięgnęła blisko 7 mld zł netto. – Umowa dotycząca Warszawy Wschodniej istotnie wzmacnia pozycję Torpolu jako jednego z najważniejszych wykonawców inwestycji kolejowych w Polsce i będzie jednym z kluczowych projektów realizowanych przez spółkę w najbliższych latach – poinformował Torpol w komunikacie.

Dla spółki oznacza udział w projekcie o wyjątkowej skali organizacyjnej, technicznej i społecznej. Prace będą prowadzone na jednej z najbardziej obciążonych stacji kolejowych w kraju, a kluczowe znaczenie będą miały bezpieczeństwo, sprawna koordynacja robót oraz ograniczanie uciążliwości dla pasażerów i mieszkańców stolicy. Przebudowanych zostanie siedem peronów, które zostaną zadaszone i dostosowane do współczesnych standardów obsługi pasażerów. Warszawa Wschodnia zostanie wyposażona w nowoczesny system informacji pasażerskiej, a także rozwiązania poprawiające komfort i bezpieczeństwo podróżnych, w tym 14 wind oraz 7 par schodów ruchomych. Torpol przebuduje ponad 46 km torów, wybuduje 57 km nowej sieci trakcyjnej oraz 170 nowych rozjazdów. Zmodernizowanych zostanie 7 wiaduktów kolejowych, a jednym z najważniejszych elementów przedsięwzięcia będzie budowa nowej estakady kolejowej o długości ponad 1600 m.

Bardzo dużo dzieje się na południu Polski, gdzie rozpoczyna się ostatni etap największej obecnie realizowanej inwestycji kolejowej w Polsce – projektu Podłęże – Piekiełko. Trwa przetarg na budowę nowego, a zarazem końcowego odcinka torów Gdów–Szczyrzyc. Na 16-kilometrowym odcinku wykonawca wybuduje 2 tunele o łącznej długości niemal 2,4 km, ponadto 15 mostów kolejowych, 1 most drogowy, 7 wiaduktów kolejowych, 5 wiaduktów drogowych oraz 2 przejścia pod torami. Prace budowlane potrwają 38 miesięcy, inwestor przeznaczył na nie 2,5 mld zł.

Największy projekt od lat

Pod względem inżynieryjnym przedsięwzięcie jest bardzo skomplikowane, więc przeprowadzenie postępowania przetargowego może zająć sporo czasu. Przykładem jest przetarg na wcześniejszy odcinek Podłęże – Gdów, który rozpisano w styczniu 2025 r., a warta 3 mld zł umowa z wykonawcą – konsorcjum Budimeksu i Ferrovial Construction została podpisana dopiero w marcu 2026 r. – po przeszło roku.

Gigantyczne przedsięwzięcie, jakim jest projekt Podłęże – Piekiełko obejmuje modernizację i elektryfikację 75 km trasy Chabówka – Nowy Sącz oraz budowę 58 km nowej linii, która połączy Podłęże z Tymbarkiem i Mszaną Dolną. Efektem będzie ułatwienie komunikacji Krakowa z Podhalem i Sądecczyzną: najszybsze pociągi przejadą trasą Kraków – Nowy Sącz w ok. 60 minut, natomiast podróż ze stolicy Małopolski do Zakopanego zajmie ok. 90 minut. Nowa linia kolejowa z Podłęża na południe jest uwzględniona w ramach planów dotyczących Zintegrowanej Sieci Kolejowej. Cały projekt wart jest ok. 17 mld zł i ma zostać zakończony w 2030 r. Ocenia się, że jego realizacja przyczyni się do zwiększenia atrakcyjności inwestycyjnej i przyspieszenia rozwoju gospodarczego regionu, a zarazem usprawni przewóz ładunków intermodalnych i kombinowanych na osi Bałtyk – Bałkany – Morze Czarne.

Według prezesa Budimeksu Artura Popko, ta inwestycja to jeden z najważniejszych i najbardziej złożonych projektów kolejowych ostatnich lat, a jego skala oraz strategiczne znaczenie dla usprawnienia połączeń w regionie sprawiają, że jest to przedsięwzięcie priorytetowe dla całego kraju. – Udział naszej firmy w tym projekcie to potwierdzenie naszego doświadczenia i kompetencji w prowadzeniu inwestycji wymagających najwyższego poziomu know-how oraz precyzyjnego zarządzania. Dzięki temu możemy efektywnie przyczyniać się do modernizacji infrastruktury kolejowej, która znacząco podniesie komfort i bezpieczeństwo podróży pasażerów oraz rozwój transportu towarowego w Polsce – stwierdził Popko. Po sąsiedzku Budimex w konsorcjum z Gülermak realizuje odcinek Limanowa – bocznica Klęczany, szczególnie trudny ze względu na budowę dwóch tuneli, wydrążonych przez tarcze TBM.

Spółki biją się o Rail Baltica

Natomiast jeszcze w tym roku ma się zakończyć modernizacja trasy łączącej Suchą Beskidzką z Żywcem – fragmentu linii nr 97 Skawina – Żywiec, której odcinek od Skawiny do Suchej wyremontowano wcześniej. Finalnym efektem przedsięwzięcia wartego 440 mln zł i realizowanego przez Strabag w formule projektuj i buduj będzie krótszy czas przejazdu, a także większy komfort i bezpieczeństwo w podróży oraz na stacjach i przystankach. Pomiędzy Suchą a Żywcem przebudowywane jest 33 km torów, 90 przepustów i 55 przejazdów kolejowo-drogowych. Ponadto sieć trakcyjna i urządzenia sterowania ruchem. Modernizowane są perony, na których widać już konstrukcje wraz z systemem ścieżek dotykowych i pasów ostrzegawczych. Pojawią się nowe wiaty, ławki, tablice informacyjne oraz oświetlenie. Budowany jest dodatkowy przystanek Żywiec Amfiteatr, zaawansowana jest budowa wiaduktu w Lachowicach. Nowy obiekt pozwoli na korektę układu komunikacyjnego w rejonie skrzyżowania linii kolejowej z drogą powiatową, dzięki czemu ułatwi ruch drogowy i poprawi bezpieczeństwo.

Tymczasem wciąż nie jest rozstrzygnięte, która spółka będzie realizować wart blisko 5 mld zł kontrakt na trasie Rail Baltica – budowę blisko 100-kilometrowego odcinka biegnącego od Ełku do granicy z Litwą. Według pierwotnych założeń miał być gotowy w 2030 r., ale nowy termin na razie pozostaje zagadką przez batalię prawną, jaka toczy się wokół inwestycji. To największy kontrakt w branży kolejowej, który początkowo miało otrzymać konsorcjum Mirbudu z Torpolem. Korzystny dla spółki wynik przetargu został jednak zaskarżony do Krajowej Izby Odwoławczej, która go unieważniła, gdyż Mirbud nie ujawnił w dokumentach przetargowych 15 tys. zł kary środowiskowej. Mirbud skierował sprawę do sądu, podkreślając nieproporcjonalność decyzji w stosunku do skali inwestycji. – Podczas rozprawy podnosiliśmy kwestie incydentalnej w historii firmy i symbolicznej wysokości 15 tys. zł kary środowiskowej, jej nieproporcjonalnej wielkości w stosunku do wartości kontraktu, a przede wszystkim skutków, jakie może za sobą pociągać, czyli konieczności wydatkowania o ok. 650 mln więcej środków publicznych na tę inwestycję – skomentował Paweł Bruger, rzecznik Mirbudu. Wyrok ma być wydany 4 września.

Gdyby był niekorzystny dla Mirbudu, w sądzie czeka kolejna skarga. Jak podaje Rynek Infrastruktury, złożyło ją konsorcjum Budimex i Porr, wybrane przez PLK do realizacji inwestycji po wykluczeniu Mirbudu i Torpolu, ale też odrzucone po wniesionym odwołaniu do KIO.