Do 2035 r. jedna czwarta mieszkańców Niemiec będzie na emeryturze

W 2035 r. co czwarta osoba w Niemczech będzie miała 67 lat lub więcej – wynika z prognozy demograficznej Federalnego Urzędu Statystycznego. Dla porównania, w 2024 r. tylko co piąta osoba miała 67 lat lub więcej, a zatem była w wieku emerytalnym.

– Pokolenie wyżu demograficznego znajduje się obecnie w trakcie przechodzenia z życia zawodowego na emeryturę. Znacznie mniejsze roczniki urodzeniowe pojawią się wkrótce – mówi Karsten Lummer, kierownik działu „Demokracja” w Federalnym Urzędzie Statystycznym. – Wszystkie warianty obliczeń wskazują, że liczba osób w wieku 67 lat i starszych będzie systematycznie rosła do 2038 roku. W zależności od tego, jak długo będzie rosła średnia długość życia, w Niemczech będzie wówczas od 20,5 do 21,3 miliona osób w wieku emerytalnym. W porównaniu z obecną sytuacją oznacza to wzrost o 3,8 do 4,5 miliona – wyjaśnia Elke Loichinger, kierownik działu „Analizy demograficzne i obliczenia modelowe, przyrost naturalny” w Federalnym Urzędzie Statystycznym. W zależności od wariantu obliczeń, odsetek osób w wieku 67 lat i starszych wzrośnie z 20 proc. w 2024 roku do 25–27 proc. w 2038 roku.

– Na 100 osób w wieku produkcyjnym przypadają już 33 osoby w wieku emerytalnym. W najlepszym przypadku w 2070 roku liczba ta wzrośnie do 43 osób w wieku emerytalnym – mówi Karsten Lummer. – W najgorszym przypadku – przy stale niskim wskaźniku urodzeń oraz imigracji netto – wskaźnik obciążenia demograficznego mógłby wynieść nawet 61, a zatem prawie dwukrotnie więcej niż obecnie – dodaje. – W rezultacie na jedną osobę pobierającą świadczenia z tych systemów przypadałoby mniej niż dwie osoby opłacające składki emerytalne.

Będzie coraz więcej 80-latków, wymagających opieki

Wśród populacji 67+, wzrost liczby osób w wieku 80 lat i starszych jest istotny przy ocenie przyszłych potrzeb w zakresie opieki pielęgniarskiej. W 2023 roku połowa populacji 80+ w Niemczech potrzebowała opieki długoterminowej. W ciągu najbliższych pięciu lat liczba osób w wieku 80 lat i starszych początkowo nieznacznie spadnie, ponieważ niewielkie kohorty urodzone w latach 1945–1949 osiągną w tym czasie wiek 80 lat. Jednak wraz ze starzeniem się pokolenia wyżu demograficznego, populacja osób w wieku 80 lat i starszych znacznie wzrośnie od połowy lat 30. XXI wieku, z 6,1 miliona w 2024 roku do około 8,5–9,8 miliona w 2050 roku. Przewiduje się, że w latach 2050–2070 liczba osób w wieku 80 lat i starszych wyniesie od 7,4 do 10 milionów.

Nawet wysoka imigracja nie jest w stanie zapobiec spadkowi liczby ludności aktywnej zawodowo

Według prognozy demograficznej, liczba osób w wieku produkcyjnym (20–66 lat) spadnie do połowy lat 30. XXI wieku, ponieważ duże kohorty pokolenia wyżu demograficznego przejdą na emeryturę i zostaną zastąpione przez młodsze, mniejsze kohorty. Powstałej luki nie da się zniwelować zakładanymi nadwyżkami migracyjnymi.

W 2024 r. w wieku produkcyjnym, czyli 20–66 lat było w Niemczech 51,2 mln osób. Wszystkie warianty  prognozy  wskazują na spadek liczby osób w tej grupie wiekowej w przyszłości. Zakładając umiarkowany wzrost wskaźnika urodzeń i oczekiwanej długości życia oraz wysoki wskaźnik imigracji netto szacuje się, że liczba osób w wieku 20–66 lat wyniesie 45,3 miliona w 2070 roku. Jeśli wskaźnik imigracji netto będzie umiarkowany, liczba osób aktywnych zawodowo spadnie do 41,2 miliona do 2070 roku, a przy niskim wskaźniku migracji netto może nawet spaść do 37,1 miliona. Mniejszy spadek, o około 4 miliony osób, wystąpiłby jedynie w scenariuszu, w którym wskaźnik urodzeń znacznie wzrośnie, a wskaźnik imigracji netto będzie wysoki.

W 2070 roku populacja Niemiec będzie wynosić od 63,9 do 86,5 miliona

Najprawdopodobniej w 2070 roku, czyli na koniec okresu prognozy, w Niemczech będzie mieszkać mniej osób niż obecnie. Zakładając umiarkowany rozwój współczynnika urodzeń, oczekiwanej długości życia i salda migracji – trzech składowych demograficznych – Niemcy będą miały wówczas populację 74,7 miliona. Niewielki wzrost liczby ludności występuje tylko w dwóch z 27 wariantów prognozy, z których oba opierają się na wysokim saldzie migracji i znacznym wzroście współczynnika urodzeń. Ogólnie rzecz biorąc, prognozowana populacja w 2070 roku mieści się w przedziale od 63,9 do 86,5 miliona. Dla porównania, w 15. prognozie populacji w 2022 roku populacja Niemiec w 2070 roku miała wynieść od 70,2 do 94,4 miliona, w zależności od wariantu. Różnica wynika ze zmiany sytuacji bazowej na skutek spadku imigracji netto i obniżenia się wskaźnika urodzeń oraz wynikających z tego niższych założeń co do rozwoju tych dwóch komponentów.

Regionalne różnice w rozwoju populacji

Zgodnie z wynikami prognozy demograficznej, populacja w krajach związkowych zachodnich Niemiec pozostanie w najlepszym razie stabilna w nadchodzących dekadach. Jednakże populacja spadnie, jeśli roczna imigracja netto do Niemiec spadnie poniżej 350 000.

Wszystkie rozważane scenariusze wskazują, że w 2070 roku w krajach związkowych wschodnich Niemiec będzie mieszkać mniej osób niż obecnie. W porównaniu z 2024 rokiem populacja tych krajów związkowych będzie w 2070 roku mniejsza o 14 proc. do 30 proc..

Z kolei zakładając wysoki lub średni poziom imigracji netto, miasta–kraje Berlin, Hamburg i Brema mogą spodziewać się wzrostu liczby ludności. Jeśli jednak imigracja netto będzie stale niska, możliwy jest również stały spadek populacji nawet o 11 proc. w porównaniu z 2024 rokiem w krajach związkowych do 2070 roku.

Ludność krajów związkowych Niemiec Wschodnich jest już średnio znacznie starsza niż ludność krajów związkowych Niemiec Zachodnich i miast–państw: w 2024 r. osoby w wieku 67 lat i więcej stanowiły 24 proc. ludności krajów związkowych Niemiec Wschodnich i odpowiednio 20 proc. i 17 proc. ludności krajów związkowych Niemiec Zachodnich i miast–państw.

W 2024 roku w krajach związkowych Niemiec Zachodnich (niebędących miastami) było 12,7 miliona osób w grupie wiekowej 67+. Przewiduje się, że liczba ta będzie rosła do 2039 roku, przy czym do tego czasu w tych krajach związkowych będzie mieszkać około 16,3 miliona seniorów – wzrost o około 30 proc. Po tym okresie spodziewane są jedynie niewielkie zmiany. Począwszy od 3 milionów w 2024 roku, liczba osób w wieku 67 lat i starszych w krajach związkowych Niemiec Wschodnich będzie nadal rosła i osiągnie swój szczyt w 2038 roku. Ponieważ liczba osób w wieku 67 lat i starszych w krajach związkowych Niemiec Wschodnich (niebędących miastami) wzrosła już w przeszłości, wzrost – od 11 proc. do 16 proc. – będzie tutaj znacznie mniej wyraźny niż w Niemczech Zachodnich. Spadek liczby osób w wieku 67 lat i starszych w krajach związkowych Niemiec Wschodnich (niebędących miastami) można oczekiwać od 2039 roku. Ze względu na młodszą strukturę wiekową rozwój populacji w państwach–miastach będzie zupełnie inny niż w krajach związkowych, które nie są miastami: w 2024 r. liczba osób w wieku 67 lat i starszych w państwach–miastach będzie stale rosła i według szacunków do 2070 r. wyniesie od 1,6 do 1,7 miliona, co oznacza wzrost o 50–58 proc. w porównaniu z rokiem 2024.