Wprowadzony rok temu przez EMIR 3.0 wymóg aktywnego rachunku (AAR) to jedna z najważniejszych zmian w strukturze europejskiego rynku instrumentów pochodnych od dziesięcioleci. AAR zaczął obowiązywać 24 czerwca 2025 r. Obejmuje kontrahentów finansowych działających w pozagiełdowych instrumentach pochodnych stopy procentowej (OTC IRD) – denominowanych w euro i w złotych – a także w instrumentach pochodnych na krótkoterminową stopę procentową w euro (STIR).

W uproszczeniu AAR nakłada na objęte nim firmy dwa obowiązki. Po pierwsze muszą one utrzymywać w pełni operacyjne konto rozliczeniowe u kontrahenta centralnego (CCP) z siedzibą w UE, a po drugie mają obowiązek rozliczać za jego pośrednictwem reprezentatywną liczbę swoich transakcji na instrumentach pochodnych stopy procentowej o znaczeniu systemowym. Zakres AAR obejmuje konkretnie: swapy stopy procentowej (IRS), swapy indeksowane stopą overnight (OIS), kontrakty FRA oraz kontrakty futures na krótkoterminową stopę procentową (STIR).

Celem regulacji jest zmniejszenie nadmiernego uzależnienia europejskich rynków finansowych od CCP spoza UE w rozliczaniu instrumentów denominowanych w euro i w złotówkach.

Dla polskich uczestników rynku – krajowych banków, instytucji międzynarodowych z ekspozycją w złotówkach oraz klientów z segmentu buy-side – AAR nie oznacza wyłącznie wyzwania regulacyjnego, z którym trzeba sobie radzić. To także szansa na zwiększenie efektywności wykorzystania kapitału i zabezpieczeń, co jest możliwe dzięki przeniesieniu portfeli handlowych do Eurex.

Partner dla rynku

Linia biznesowa OTC IRD w Eurex Clearing powstała blisko dekadę temu. Jej celem było stworzenie wiarygodnej, europejskiej alternatywy dla uznanych izb rozliczeniowych spoza UE dla firm, które chcą rozliczać instrumenty denominowane w euro.

Kluczową sprawą w tej misji było zbudowanie wiarygodnej puli płynności. Eurex zdołał zbudować głęboką płynność w stosunkowo krótkim czasie, gdy banki tworzące fundament globalnej płynności w swapach IRS wsparły ten rynek. Na sukces złożyły się skuteczne programy zachęt, takie jak Partnership Program, atrakcyjne rozwiązania zwiększające efektywność oraz samonapędzająca się dynamika osiągnięta dzięki wytrwałemu budowaniu płynności.

Jonathan Mullings, OTC IRD Product and Business Development w Eurex mówi: „W ostatnich latach Eurex zbudował pulę płynności w instrumentach IRD – solidną, zróżnicowaną i stanowiącą centrum obrotu w euro. Kluczową rolę w tym wzroście odegrał program partnerski, dzięki któremu dziś dysponujemy silną siecią banków partnerskich. Chcemy dalej budować na tak mocnych fundamentach i wprowadzać do tej puli nowe produkty”.

O dobrej kondycji płynności na tym rynku świadczą rosnące wolumeny obrotu. Średni dzienny wolumen obrotu (ADV) w pozagiełdowych instrumentach pochodnych stopy procentowej (OTC IRD) wyniósł w Eurex Clearing 340 mld euro – o 31 proc. więcej rok do roku (stan na 31 maja 2026 r.). Wartość nominalna otwartych pozycji sięgnęła 55 bln euro. To wzrost o 27 proc. rok do roku i 23-proc. udział w rynku instrumentów denominowanych w euro. Liczby te nie świadczą jedynie o działaniu bodźca regulacyjnego, jakim jest dostosowanie do AAR, ale pokazują też atrakcyjność płynnej, głębokiej i konkurencyjnej cenowo platformy rozliczeniowej.

Wzrost był szczególnie wyraźny w przypadku swapów stopy procentowej (IRS) oraz swapów indeksowanych stopą overnight (OIS). Średni dzienny wolumen obrotu IRS wzrósł o 124 proc. rok do roku, do 65 mld euro w maju 2026 r. Jeszcze gwałtowniej wrosły wolumeny OIS – o 193 proc. rok do roku, do 82 mld euro ADV.

Poza rynkiem IRD ważnym elementem całej oferty produktowej Eurex są instrumenty STIR. Oferta obejmuje całą krzywą rynku pieniężnego – od instrumentów krótkoterminowych po dłuższe terminy zapadalności i jest w pełni zintegrowana z ramami AAR.

Tak szeroki wybór produktów wspiera struktura rynku. Daje ona uczestnikom właściwe narzędzia do handlu na krzywej dochodowości euro, dzięki łączności z protokołami zapytań o kwotowanie (RFQ) i protokołami strumieniowymi Tradeweb oraz Bloomberg. Obsługiwane są też inne protokoły, w tym funkcja centralnego arkusza zleceń (CLOB), z łącznością do Tradition, BGC i TP ICAP. Dostępne są również usługi aukcyjne Volume Match firmy BGC.

Rosnąca płynność i różnorodność protokołów sprawiają, że ofertę coraz częściej wybiera segment buy-side. Dziś kontrahenci z segmentu buy-side odpowiadają za 89 proc. łącznej pozycji DV01. Wśród klientów i członków rozliczających w Eurex Clearing jest obecnie ponad 2500 przyłączonych identyfikatorów podmiotu prawnego (LEI).

Rozbudowa rozliczeń w złotych

Na fali dynamicznego wzrostu w instrumentach OTC IRD i STIR w euro oraz po objęciu złotówki wymogiem AAR Eurex Clearing rozbudował ofertę instrumentów pochodnych stopy procentowej w złotych.

Większość firm z ekspozycją w złotówkach prowadzi też istotną działalność na rynku stóp procentowych w euro. W tym kontekście ofertę produktów złotówkowych można traktować jako uzupełnienie głębokiej płynności dostępnej w instrumentach denominowanych w euro, ale raczej rzadko będzie to jedyny powód decyzji o przyłączeniu się do Eurex Clearing.

W listopadzie 2025 r. Eurex osiągnął pierwsze sukcesy na rynku złotówkowym. Dwanaście czołowych banków, w tym BNP Paribas, Deutsche Bank, J.P. Morgan i UniCredit, zaczęło zawierać transakcje na rozliczanych przez Eurex swapach IRS i kontraktach FRA denominowanych w złotówkach.

Oferta obejmuje rozliczanie pozagiełdowych swapów IRS i kontraktów FRA denominowanych w złotówkach i opartych na WIBORze – instrumentów, z których najczęściej korzystają polskie banki i ich zagraniczni kontrahenci. Od 29 czerwca 2026 r. Eurex obsługuje również POLSTR (Polish Short-Term Rate). To nowy wskaźnik referencyjny stopy wolnej od ryzyka overnight, który zastąpi WIBOR.

Aby wesprzeć swój rozwój na tym rynku, Eurex wprowadził program animacji rynku dla produktów IRD denominowanych w złotówkach. Współpracuje też z platformami obrotu i brokerami międzydealerskimi, by zwiększać dostęp do płynności i konkurencyjnych cen.

Cross-margining i efektywność portfela

Dla niektórych wymóg aktywnego rachunku z EMIR 3.0 jest katalizatorem przyłączenia się do Eurex. Nie jest jednak najbardziej przekonującym argumentem biznesowym. Ten polega na korzyściach na poziomie portfela – dostępnych wtedy, gdy wiele instrumentów jest rozliczanych łącznie u tego samego CCP.

Eurex Clearing stosuje własną metodykę naliczania depozytów zabezpieczających PRISMA: wylicza wymagane depozyty na poziomie portfela, co pozwala na kompensaty między skorelowanymi instrumentami.

Maksymalne wykorzystanie efektywności w zakresie depozytów zabezpieczających może przynieść zespołom transakcyjnym znaczne oszczędności. W jednym z przypadków kompensata między 10-letnim Bundem a 10-letnim swapem dała 70-proc. oszczędność.

Dzięki takim oszczędnościom rozliczanie portfela euro danej instytucji przez Eurex staje się atrakcyjną propozycją strategiczną. Możliwość dołączenia do tego ekspozycji w złotówkach dodatkowo uzupełnia ofertę.

„Uczestnicy rynku, wnosząc ekspozycję w złotówkach do Eurex i łącząc ją z naszymi głębokimi pulami płynności w rozliczeniach pozagiełdowych OTC IRD w euro oraz w giełdowych instrumentach STIR, zyskują dostęp do nowych źródeł płynności i zabezpieczeń w ramach jednego ekosystemu” – mówi Oliver Hauer, Regional Sales Manager w Eurex. „To zintegrowane, wielowalutowe podejście zwiększa głębokość portfela oraz umożliwia efektywność bilansową i w zakresie depozytów zabezpieczających. Płynność w euro pełni rolę kotwicy, dzięki czemu klienci korzystają z ujednoliconych ram zarządzania ryzykiem i płynnego dostępu do kompleksowej oferty OTC, giełdowej i repo Eurex”.

Poza efektywnością w zakresie depozytów zabezpieczających Eurex oferuje też efektywność w zakresie zabezpieczeń i finansowania. Eurex Clearing akceptuje wiele kwalifikujących się zabezpieczeń, w tym akcje, obligacje skarbowe i inne papiery wartościowe. Zmniejsza to obciążenie uczestników rozliczeń płynnością gotówkową, a firmom o zdywersyfikowanych bilansach może przynieść wymierną korzyść w postaci niższych kosztów finansowania.

Dodatkowo model ISA Direct, czyli struktura dostępu Eurex dla segmentu buy-side pozwala inwestorom instytucjonalnym rozliczać transakcje z lepszą ochroną aktywów i mniejszym zużyciem kapitału niż w tradycyjnym modelu rozliczeń zbiorczych (omnibus).

To połączenie głębokiej płynności OTC IRD, obsługi stóp długo- i krótkoterminowych, oferty złotówkowej oraz korzyści z cross-marginingu działa w ramach jednego, zintegrowanego systemu. AAR wciąż przekształca krajobraz konkurencyjny, a polscy uczestnicy rynku szukają optymalizacji swoich rozwiązań rozliczeniowych. W tej sytuacji wyjątkowa oferta Eurex w obszarze OTC IRD będzie tylko zyskiwać na znaczeniu.

Materiał Promocyjny