Witamy w rodzinie Orlenu

Zakup większościowego pakietu 63% akcji czeskiego Unipetrolu przez polski koncern paliwowy włączył tę firmę do "wielkiej rodziny" Orlenu. Stopniowo Grupa staje się częścią core-businessu płockiego przedsiębiorstwa. Poznajmy Unipetrol - przedmiot największej polskiej inwestycji zagranicznej.

Spółka Unipetrol powstała w 1994 roku. Stworzenie firmy było jednym z pierwszych kroków na drodze do prywatyzacji czeskiego przemysłu petrochemicznego. W skład Grupy Unipetrol miały wejść wybrane czeskie firmy petrochemiczne, zdolne do konkurencji z ponadnarodowymi koncernami. Akcjonariuszem większościowym było czeskie państwo, reprezentowane przez Fundusz Majątku Narodowego, który posiadał 63% akcji spółki. Mniejsze pakiety trafiły do funduszy inwestycyjnych i drobnych akcjonariuszy. Kapitał podstawowy grupy wynosi 18 mld CZK. Na koniec zeszłego roku w holdingu Unipetrolu było zatrudnionych prawie 14 tys. pracowników.

Zjednoczone pod Unipetrolem

Do grupy Unipetrol weszły spółki: Kaučuk, Chemopetrol, Benzina, Paramo, Koramo oraz Česká Rafinérská, w której Unipetrol ma 51-proc. udział. W roku 2004 doszło do fuzji Koramo i Paramo i z listy spółek grupy zniknęła nazwa Koramo, zostało Paramo.

Roczne obroty firm wchodzących w skład Grupy Unipetrol przekraczają 85 mld CZK, co sprawia, że zaliczana jest ona do grona trzech największych firm Republiki Czeskiej. Jest też jednym z najbardziej znaczących eksporterów - za granicę trafia ponad 35% ogólnej produkcji.

n Inwestycje

Wysokość wydatków Grupy na rozwój w latach 1998-2002 sięgnęła ok. 29 mld CZK, a w kolejnych dwóch latach - jeszcze 6 mld CZK. Do największych i najbardziej znaczących inwestycji należy zaliczyć wybudowanie nowej jednostki produkcyjnej fluidowego katalitycznego krakingu (FCC) i jednostki visbreakingu w Českiej Rafinérskiej. Warto również wymienić: wybudowanie nowej jednostki polipropylenowej, modernizacja instalacji polietylenowej, wybudowanie nowej jednostki etylobenzenowej i zwiększenie mocy produkcyjnej instalacji etylenowej w Litvínovie.

n Kadry

W spółkach Grupy stopniowo wprowadzany jest jednolity system nowoczesnego zarządzania kadrami (zarządzanie karierą, szkolenia pracowników, podnoszenie kompetencji, nowoczesny system wynagradzania, wprowadzanie różnych elementów motywacji pracowników). Do rozwoju zawodowego najlepszych pracowników przyczynia się również możliwość rotacji między poszczególnymi firmami.

W Unipetrolu wprowadzono jednolity system modułowego kształcenia pracowników, który obejmuje kadrę wszystkich poziomów: od managementu, aż do pracowników fizycznych. Dzięki powiązaniu systemu wynagradzania z programem motywacyjnym, firma ma nadzieję zwiększyć lojalność pracowników, zminimalizować fluktuacje i zwiększyć konkurencyjność na rynku pracy.

Jednym ze skutków połączenia poszczególnych spółek w jednej Grupie była koncentracja specjalistów, pracowników naukowych i czołowych placówek badawczych czeskiego przemysłu petrochemicznego. Badania funkcjonalne i stosowane przeprowadza się głównie bezpośrednio w zakładach produkcyjnych, a także w wyspecjalizowanych spółkach ze znaczącym udziałem własnościowym Grupy.

Česká Rafinérská

Jedna z kluczowych spółek grupy Unipetrol - Česká Rafinérská - jest największym przetwórcą ropy w Czechach. W jej skład wchodzą rafinerie w Litvínovie i Kralupach nad Wełtawą, których łączne moce przerobowe przekraczają osiem milionów ton ropy rocznie. Spółka produkuje benzyny samochodowe, oleje napędowe, paliwa lotnicze, oleje opałowe, gazy ciekłe (propan-butan), asfalty drogowe, benzyny techniczne, rozpuszczalniki, olejowe produkty uwodorowania, siarkę, propylen, MTBE i surowce petrochemiczne. Jej paliwa można kupić w połowie stacji w Czechach. Znaczna część produkcji jest przeznaczana na eksport, przede wszystkim do krajów sąsiednich.

Česká Rafinérská jest wspólnym przedsiębiorstwem czterech akcjonariuszy, którymi są Unipetrol (51 %) i trzy spółki zagraniczne: ENI, Shell i ConocoPhillips (każda jest właścicielem 16,33% akcji).

Česká Rafinérská rozpoczęła działalność 1 stycznia 1996 roku. Kapitał podstawowy spółki wynosi prawie 9,35 mld CZK. Obecnie ČR zatrudnia 700 pracowników.

Od sierpnia 2003 roku firma działa jako tzw. rafineria przerobowa. W praktyce oznacza to, że działalność handlową przeniesiono na jej akcjonariuszy, dla których ČR przetwarza ropę za opłatą i dostarcza finalny towar.

Paliwa z Rafinerskiej spełniają wszelkie czeskie normy jakościowe, a w przypadku wielu parametrów osiągają nawet lepsze wskaźniki. Od roku, dzięki realizacji programu "czyste paliwa", odpowiadają też standardom UE 2005. Za dwa lata paliwa będą spełniać bardziej rygorystyczne parametry ekologiczne (10 ppm), które zaczną obowiązywać w UE w 2009 roku.

Dotychczasowe inwestycje zrealizowane przez Česką Rafinérską przekroczyły już 20 mld CZK. Spółka nie tylko rozszerza asortyment swych wyrobów, ale podnosi ich jakość, przy czym troszczy się o środowisko i bezpieczeństwo pracy. Česká Rafinérská otrzymała m.in. certyfikaty ISO 9001 i ISO 14001 oraz Responsible Care w obszarze chemii oraz tytuł Bezpieczna Firma.

Stacje paliwowe Benziny

Należąca w całości do Unipetrolu firma Benzina jest największym czeskim dystrybutorem i sprzedawcą paliw. Spółka dysponuje 306 stacjami benzynowymi, co jest równoważne z ponad 12-proc. udziałem w rynku detalicznym. Wszystkie obiekty są zarządzane przez ajentów. W samej spółce pracuje natomiast ok. 200 osób. Od kilku lat spółka boryka się z problemami finansowymi - w 2004 roku strata netto wyniosła ponad 400 mln CZK. Aby poprawić wyniki, firma pracuje nad udoskonaleniem struktury sieci stacji, rozbudowuje też program lojalnościowy.

Najważniejszym celem spółki jest utrzymanie priorytetowej pozycji na czeskim rynku stacji paliw oraz w detalicznej sprzedaży produktów napędowych. Na modernizację i inwestycje technologiczno-ekologiczne na stacjach Benzina wydała w latach 1995-1998 łącznie 7,2 mld CZK. Dziś ok. 1/3 wszystkich stacji Benziny jest wyposażona w myjnie, a 90% ma punkty sprzedaży artykułów spożywczych i motoryzacyjnych.

Jednak główny program modernizacji swoich placówek spółka przeprowadziła w 1999 roku. Dzięki temu spełniła wszystkie wymogi nowej ustawy o ochronie środowiska.

W 2004 roku sprzedała łącznie prawie 429,7 mln litrów benzyny i 575,1 mln litrów oleju napędowego. Jej przychody osiągnęły 20,312 mld CZK.

Syntetyczny kauczuk

z Kaučuku

Kaučuk z siedzibą w Kralupach nad Wełtawą należy w 100% do Unipetrolu. Firma zatrudnia 980 pracowników i jest znaczącym producentem wyrobów petrochemicznych, nie tylko na skalę krajową, ale również europejską. Przedsiębiorstwo jest jedynym w Republice Czeskiej producentem kauczuku syntetycznego i płynnego, polistyrenowych tworzyw sztucznych oraz mieszanin polimerowych. Produkuje także podstawowe monomery: styren i butadien.

W 2004 roku firma osiągnęła historyczny rekord w wielkości produkcji kauczuku syntetycznego.

W Czechach sprzedaje się ok. 40% produkcji tej spółki, pozostała część trafia za granicę, w największym stopniu do krajów Unii Europejskiej. Firma chce nie tylko umocnić pozycję na opanowanych już rynkach, ale również pozyskać nowe, szczególnie w krajach Europy Wschodniej.

W ubiegłym roku przedsiębiorstwo zainwestowało łącznie 190 mln CZK, projekty związane z ochroną środowiska i bezpieczeństwem pochłonęły 16 mln CZK.

W minionym 2004 roku Kaučuk osiągnął zysk netto w wysokości 269,5 mln CZK, czyli ponad dwa razy więcej niż rok wcześniej. Całkowite przychody osiągnęły 10,2 mld CZK. Oznacza to wzrost o ponad 30% w stosunku do rezultatu osiągniętego w 2003 roku.

Paramo - producent asfaltów

Spółka Paramo, której podstawowa działalność polega na przetwarzaniu ropy na wyroby rafineryjne i asfaltowe oraz prowadzeniu biznesu olejowego, należy do Unipetrolu w 73,52%. Kapitał zakładowy firmy wynosi 1,33 mld CZK, a zatrudnienie 888 osób.

Dzisiejsze Paramo to firma powstała 31 października 2003 r. z połączenia z firmą Koramo. Wcześniej obydwie firmy konkurowały na rynku produkcji i sprzedaży smarów.

Paramo do produkcji wykorzystuje przede wszystkim ropę naftową i lekkie oleje opałowe pochodzące z czeskiego rPo ubiegłorocznym wzmocnieniu swojej pozycji w produkcji asfaltu jest jednym z najbardziej znaczących graczy w tym segmencie na rynku krajowym.

Firma jest też producentem i dostawcą paliw, samochodowych olejów napędowych i olejów do skrzyń biegów, olejów przemysłowych, smarów plastycznych, środków konserwujących, płynów tnących i chłodzących, asfaltów i specjalnych wyrobów asfaltowych. Dostarcza swoje produkty znanym firmom z obszaru przemysłu, budownictwa, transportu, ale także drobnym użytkownikom. Od lat jednym z istotniejszych odbiorców oleju napędowego produkcji Paramo są koleje České Dráhy.

W 2004 roku Paramo wydało na program inwestycyjny w sumie 171,6 mln CZK, w tym na projekty proekologiczne ponad 95 mln CZK. Inwestycje ukierunkowane były przede wszystkim na podniesienie wydajności i efektywności istniejącej technologii produkcyjnej oraz rozwiązywanie problemów związanych z jej wpływem na środowisko naturalne.

W związku z tym, że wkrótce wymagane będzie ograniczenie siarki w oleju napędowym do poniżej 10 ppm, spółka rozpoczęła już prace nad wdrożeniem technologii odsiarczania i wzmocnienia kontroli jakości.

Paramo osiągnęła w 2004 roku zysk brutto w wysokości 192 mln CZK. Jej przychody zamknęły się kwotą 8 631 mln CZK.

Przetwórstwo i handel

- Unipetrol Rafinérie

Kolejna ze spółek z grupy - Unipetrol Rafinérie - ma szeroki zakres zadań. Zajmuje się przetwórstwem ropy naftowej oraz prowadzi działalność handlową. Kupuje surowce (przede wszystkim ropę) i sprzedaje produkty rafineryjne wyprodukowane przez Česką Rafinérską. Jej zadaniem jest też zarządzanie mocami produkcyjnymi ČR tak, aby chronione były interesy ekonomiczne całej Grupy Unipetrol oraz wykorzystane istniejące w kompleksie rafineryjno-petrochemicznym efekty synergii.

Do zadań spółki należy również zapewnienie surowców do produkcji petrochemicznej w Grupie Unipetrol. Zajmuje się też hndlem hurtowym paliwem napędowym i innymi produktami rafineryjnymi, kupuje ropę do produkcji rafineryjnej wewnątrz grupy, optymalizuje połączenie produkcji rafineryjnej i petrochemicznej z naciskiem na maksymalne wykorzystanie synergii zespołów technologicznych (rafineria Litvínov, rafineria Kralupy, etylenowa jednostka, ekstrakcja butadienu, gazyfikacja mazutu).

Surowce wykorzystywane przez spółkę pochodzą przede wszystkim z Rosji, niektórych innych krajów byłego Związku Radzieckiego oraz basenu Morza Śródziemnego. Główna część produktów, którą dysponuje Unipetrol Rafinérie, jest kierowana na rynki krajowe. Wynika to przede wszystkim z konieczności dostarczania produktów do pozostałych spółek grupy Unipetrol (surowce dla Chemopetrol, Kaučuk, Paramo, towary dla spółki Benzina). Oprócz tego spółka zaopatruje inne firmy działające na czeskim rynku.

Unipetrol Rafinérie powstała w 2004 roku. Jej przychody w tym roku wyniosły 59,25 mln CZK, a zysk brutto 1,48 mln CZK.

Chemopetrol

- numer 1

w petrochemii

Należąca w całości do Unipetrolu spółka Chemopetrol z siedzibą w Litvínovie jest największym zakładem petrochemicznym w Czechach i największym zakładem przemysłowym w kraju - zatrudnia ok. 2,4 tys. osób.

Zajmuje się produkcją i przetwórstwem substancji chemicznych, produkcją tworzyw sztucznych, nawozów przemysłowych i związków azotowych. Do głównych produktów należą olefiny (etylen, propylen, frakcja C4), poliolefiny (HDPE, polipropylen), związki aromatyczne (benzen, etylbenzen), alkohole (etanol, butanole, 2-etylhexanol), amoniak, mocznik. Działalność spółki, dzięki której zajmuje pozycję dominującą na krajowym rynku produktów petrochemicznych i agrochemicznych, jest ściśle powiązana z Česką Rafinérską i pozostałymi krajowymi zakładami chemicznymi. Firma przoduje w zakresie dostaw półproduktów dla przemysłu chemicznego, przemysłu tworzyw sztucznych i farmaceutycznego w Republice Czeskiej. Zaopatruje między innymi firmy Kaučuk, Spolana Neratovice, Borsodchem-Moravské Chemické Závody, Spolchemie,Za granicę trafia ok. 40% całej produkcji przedsiębiorstwa. Główne kierunki eksportu to: Niemcy, Polska, Włochy i Słowacja. Spółka stale poszukuje kolejnych rynków zbytu, szczególnie dla tworzyw sztucznych na Słowacji i w krajach Europy Wschodniej: głównie byłego Związku Radzieckiego.

Po kilkuletniej intensywnej rozbudowie 2004 rok był pierwszym rokiem, kiedy firma wykorzystała pełne moce wszystkich kluczowych linii produkcyjnych. Całkowite przychody sięgnęły wówczas 27,3 mld CZK i były o 50% wyższe niż rok wcześniej.

Sprzedaż zagraniczna

- Unipetrol Trade

Praska spółka Unipetrol Trade (CHT) jest od czerwca 2001 r. w 100% zależna od Unipetrolu. Pełni rolę strategicznego ośrodka, który zarządza zagraniczną działalnością handlową samego Unipetrolu i wszystkich spółek Gupy. Pod jego pieczą znajduje się sieć 12 zagranicznych podmiotów stowarzyszonych oraz dwa przedstawicielstwa handlowe, które zapewniają firmom z Grupy Unipetrolu bezpośredni dostęp do kluczowych rynków zagranicznych.

Tradycyjnym i znaczącym rynkiem dla czeskiego przemysłu chemicznego jest Europa Zachodnia, gdzie spółki stowarzyszone realizują ok. 90% sprzedaży. Właśnie tam mają najdłuższą tradycję istnienia. Pierwszą z nich powołano już w 1968 roku w Szwajcarii, następne: w 1977 roku w Beneluksie, rok później w Niemczech, a w 1982 roku we Francji.

Roczne przychody spółek stowarzyszonych i przedstawicielstw przewyższają 6 mld CZK. Należy podkreślić, że przychody te w znacznym stopniu reprezentują eksport czeskiego i częściowo słowackiego przemysłu chemicznego na rynki zagraniczne. Struktura spółek umożliwia zakup towaru na własny rachunek, działanie na zasadach prowizji i oferowanie usług handlowych. Oprócz typowej działalności handlowej podmioty tworzące Unipetrol Trade oferują także usługi doradcze.

Aliachem

- na zagranicznych rynkach

W 1998 roku połączyły się cztery czeskie spółki chemiczne: Fatra, FSG, Moravské Chemické Závody i Technoplast. Utworzony podmiot nazywał się początkowo Synthesia, ale następnie zmienił nazwę na Aliachem. W kolejnych latach dochodziło do szeregu zmian organizacyjnych, w następstwie których dzisiaj w skład Aliachemu wchodzą już tylko dwa odrębne zakłady: Synthesia oraz Fatra. Oba w ostatnim czasie przeprowadziły restrukturyzację asortymentu. Wytyczono też nowe kierunki ich działalności i zrestrukturyzowano aktywa produkcyjne i handlowe, które nie należały do podstawowej działalności spółki. Firma zajmuje się głównie wytwarzaniem chemikaliów organicznych i nieorganicznych, pochodnych celulozy, pigmentów i barwników, folii, laminatów, tworzyw sztucznych, opakowań, pasów transmisyjnych, folii BO PET, polimerów porowatych, skaju, materiałów do produkcji obrusów i innych produktów specjalnych.

Aliachem jest dziś obecny przede wszystkim na rynkach zagranicznych. Oprócz dobrych kontaktów partnerskich w Czechach i na Słowacji, utrzymuje stosunki handlowe przede wszystkim z partnerami z Unii Europejskiej, głównie z Niemiec, Włoch i krajów Beneluksu.

Unipetrol Doprava,

czyli transport

W 1996 roku z macierzystej spółki Chemopetrol wyodrębniono firmę Unipetrol Doprava. Zajmuje się transportem i przewozem produktów chemicznych koleją, przede wszystkim do odbiorców z Grupy Unipetrol. Spółka jest użytkownikiem tras taboru kolejowego na bocznicach w zakładach swych klientów w okolicach Litvínova, Kralup, Úžic, Neratovic, Semtín, Pardubic i Kolína. Unipetrol Doprava to jeden z czterech największych przewoźników kolejowych w Republice Czeskiej. Spółka jest członkiem Związku Transportowego oraz Związku Właścicieli i Użytkowników Prywatnego Taboru Kolejowego, które współpracują z Międzynarodową Unią Kolejową, organizacją zrzeszającą 137 podmiotów z całego świata, łącznie ze wszystkimi kolejami europejskimi.

Przychody Unipetrolu Doprava osiągnęły w 2004 roku wysokość 1,85 mld CZK, a zysk brutto wyniósł 21,9 mln CZK. Obecnie spółka zatrudnia 513 pracowników.

Dzięki obecności oddzielnej spółki transportowej w Grupie, pozostałe podmioty chemicznego holdingu mogą się skoncentrować na podstawowej działalności gospodarczej. Priorytetem inwestycyjnym dla firmy jest teraz rekonstrukcja i poszerzenie floty kolejowej. W 2005 roku spółka planuje przeznaczyć na inwestycje 125 mln CZK.

Spolana

- wiekowa historia

Spolana Neratovice powstała w maju 1992 roku przez transformację zakładu państwowego. Jednak historia przemysłu chemicznego w Neratovicach sięga już XIX wieku. Pierwszy zakład chemiczny powstał w tym miejscu już w 1889 roku: V.B. Goldberg produkował olej, stearynę, mydło i świeczki. W roku 1905 Gustav Sebor otworzył tu zakład chemiczny do przetwarzania czyszczącej masy gazowniczej i wody amoniakalnej. Następnie, do lat 40., zakład był wykorzystywany na potrzeby przemysłu spożywczego. Ciężka produkcja przemysłowa rozwijała się w okresie drugiej wojny światowej, a w szczególności od lat 70. ubiegłego wieku.Do najważniejszych produktów wytwarzanych dziś przez Spolanę należy zawiesisty i granulowany polichlorek winylu (PCW). Stosowany jest przede wszystkim do produkcji plastikowych okien, ale również rur gazowych i wodociągowych oraz kabli. Drugą decydującą grupą towarową Spolany jest kaprolaktam, czyli podstawowy surowiec do produkcji włókien poliamidowych, z którego następnie wytwarza się, na przykład, dywany, liny, ale także odzież sportową. Do znaczących towarów handlowych firmy należą także związki nieorganiczne: wodorotlenek sodowy, chlor ciekły, kwas chlorowodorowy, kwas siarkowy, podchloryn sodowy i nawóz - syntetyczny siarczan amonowy. Ponad 80% produkcji spółki trafia na eksport.

W 2004 roku, po 10 latach strat, Spolana powróciła do dodatnich wyników finansowych. Jej zysk wyniósł 82,5 mln CZK. Przychody były na poziomie 5,07 mld CZK.