Nie da się prawidłowo prognozować cen akcji w ciągu najbliższych dni czy tygodni, ale da się przewidzieć kierunek, w jakim będą one podążać w dłuższych okresach, takich jak najbliższe trzy do pięciu lat. Te odkrycia zostały dokonane i przeanalizowane przez naszych tegorocznych laureatów – w ten sposób Komitet Noblowski uzasadnił przyznanie Nagrody Szwedzkiego Riksbanku (zwanej ekonomicznym Noblem) Eugene'owi Famie, Larsowi Peterowi Hansenowi i Robertowi Shillerowi.
Na ile racjonalne rynki?
Eugene Fama (ur. 1939), profesor Uniwersytetu Chicagowskiego, nazywany czasem ojcem współczesnych finansów, od blisko 50 lat bada racjonalność zachowania inwestorów. Wykazał, że przewidzenie zmian cen akcji w krótkim terminie jest ekstremalnie trudne, a każda nowa informacja szybko znajduje odzwierciedlenie w cenach. Jego odkrycia z lat 60. przyczyniły się do zmian w praktykach rynkowych, np. do powstawania funduszów indeksowych.
Robert Shiller (ur. 1946 r.), profesor Uniwersytetu Yale, to specjalista od ekonomii behawioralnej badający m.in., jak ceny aktywów kształtują się w długim terminie. W 1981 r. wykazał, że w takim okresie ceny akcji są dużo bardziej zmienne niż wielkość dywidend. Zauważył, że współczynnik ceny do dywidendy spada w długim terminie, jeśli jest wysoki, a rośnie, jeśli jest niski, co ułatwia prognozowanie cen aktywów w takich okresach. Dalsze badania Shillera wykazały, że decyzje inwestorów giełdowych w krótkim terminie są bardzo często podejmowane pod wpływem emocji, a nie racjonalnej kalkulacji. Shiller jest współtwórcą indeksu amerykańskich cen domów S&P/Case-Shiller. Przewidział pęknięcie bańki na rynku nieruchomości w USA, a w 2007 r. ostrzegł przed paniką finansową związaną z załamaniem rynku hipotecznego.
Lars Peter Hansen (ur. 1952), profesor Uniwersytetu Chicagowskiego, jest znany głównie jako twórca techniki ekonometrycznej znanej jako generalizowana metoda ruchów (GMM), używanej do analizowania modeli ekonomicznych. Za pomocą tej metody analizował on m.in. badania Shillera dotyczące racjonalności rynków. Badał też powiązania między rynkami a gospodarką realną.
Zasłużone wyróżnienie
Shiller i Fama już od dłuższego czasu byli typowani jako potencjalni nobliści. Wraz z Hansenem podzielą między sobą 8 mln koron szwedzkich (1,25 mln USD) nagrody. – Wielokrotnie mówiono mi, że zdobędę Nobla, ale nigdy nie przykładałem wagi do tych przewidywań, gdyż uważałem, że jest tyle osób, które bardziej ode mnie zasługują na tę nagrodę – przyznał Shiller.
