Budżet państwa rozpoczął rok z 3,7 mld zł deficytu

Mimo dynamicznie rosnących wpływów z podatków, w styczniu w kasie państwa pojawiła się wyraźna luka. Z danych resortu finansów wynika, że wydatki budżetowe rosną w niemal takim samym tempie jak dochody.

Po styczniu 2026 r. budżet państwa zamknął się deficytem w wysokości 3,7 mld zł – wynika ze szacunkowych danych o wykonaniu budżetu w 2026 r., przedstawionych w poniedziałek przez Ministerstwo Finansów. Oznacza to realizację deficytu na poziomie 1,4 proc. limitu zapisanego w ustawie budżetowej na cały 2026 r., który wynosi 271 mld zł.

Na starcie roku saldo budżetu jest nieco gorsze niż przed rokiem. Po styczniu 2025 r. deficyt wynosił 3,2 mld zł.

Dochody rosną szybciej niż przed rokiem

Dochody budżetu państwa po styczniu 2026 r. wyniosły 55,6 mld zł, co odpowiada 8,6 proc. planu rocznego. To o ok. 8,2 mld zł, czyli 17,2 proc., więcej niż w analogicznym okresie 2025 r., kiedy wpływy sięgnęły 47,4 mld zł i stanowiły 7,5 proc. rocznego planu.

Motorem wzrostu pozostają dochody podatkowe. Po styczniu osiągnęły one 50,7 mld zł i były o 17,5 proc. wyższe niż rok wcześniej. Najmocniej wzrosły wpływy z VAT – do 42,4 mld zł, czyli aż o 23,7 proc. w ujęciu rocznym. To efekt zarówno poprawy koniunktury gospodarczej, jak i utrzymania wysokiej skuteczności poboru tego podatku.

Słabiej wypadły dochody z akcyzy. Wyniosły one 7,5 mld zł i były o 3,3 proc. niższe niż w styczniu 2025 r. Resort finansów tłumaczy to wysoką bazą sprzed roku, kiedy obowiązywały znacznie większe podwyżki stawek akcyzy oraz mniejszą skalą podwyżek w 2026 r.

Specyficznie prezentuje się sytuacja w podatkach dochodowych. Łączne wpływy z PIT do budżetu państwa i jednostek samorządu terytorialnego wzrosły o 11,5 proc. rok do roku, jednak w samym budżecie państwa pozostają one ujemne i wyniosły –7,4 mld zł. To konsekwencja drugiego roku funkcjonowania reformy dochodów JST i wyższych udziałów samorządów w PIT.

Dochody z CIT wzrosły o 1,6 proc., do 6,1 mld zł, a dochody niepodatkowe sięgnęły 4,8 mld zł i były o 16,7 proc. wyższe niż przed rokiem, choć wpływy z aukcji uprawnień do emisji CO₂ okazały się niższe niż w styczniu 2025 r.

Wydatki: większe transfery i obsługa długu

Wydatki budżetu państwa po styczniu 2026 r. wyniosły 59,3 mld zł, co stanowi 6,5 proc. planu rocznego. To o 8,7 mld zł, czyli 17,2 proc., więcej niż przed rokiem. Skala wzrostu wydatków jest więc zbliżona do tempa wzrostu dochodów.

Największe pozycje po stronie wydatkowej to transfery do Zakład Ubezpieczeń Społecznych (11,5 mld zł), obsługa długu Skarbu Państwa (8,2 mld zł), subwencje dla jednostek samorządu terytorialnego (6,8 mld zł) oraz wydatki na zdrowie (4,8 mld zł).

W porównaniu ze styczniem 2025 r. najmocniej wzrosły wydatki na obsługę długu – aż o 4,1 mld zł. Ministerstwo Finansów wskazuje, że to wypadkowa wzrostu poziomu zadłużenia, zmian stóp procentowych na rynku krajowym oraz bieżącego rozkładu płatności odsetkowych. Wyższe były także transfery do ZUS – o 1,3 mld zł, a na ochronę zdrowia przeznaczono o 1,1 mld zł więcej niż rok wcześniej.

Nietypowo prezentuje się wzrost wydatków w dziale „łączność”, które zwiększyły się o 0,6 mld zł rok do roku. Jak wynika z danych resortu, było to związane z przekazaniem dotacji dla Poczty Polskiej.