Piotr Biernacki, wiceprezes zarządu, Stowarzyszenie Emitentów Giełdowych

Foto: materiały prasowe

Jakiego rodzaju zmiany legislacyjne niedługo nastąpią w kwestiach niefinansowych?

Najwcześniej dotrze do nas taksonomia, która już powstała. Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie taksonomii w raportach rocznych za 2021 rok, publikowanych w roku 2022, trzeba będzie podać odsetek przychodów, CAPEX-u i OPEX-u, zgodnego z taksonomią. To będą duże tabele, zrobione zgodnie ze wzorem z aktu delegowanego, który dopiero będzie wydany. Realnie wpłynie to na funkcjonowanie spółek, które od początku 2021 roku muszą zbierać i analizować dane, aby zaraportować je w 2022 roku. Znamy już projekt aktu delegowanego zawierającego wzory tabel, więc można się odpowiednio przygotować. SEG planuje organizację wiosną 2021 roku konferencji na temat tego, jak przygotować się do tych wymogów, ale już dziś wiadomo, że nie będzie rewolucji w stosunku do zakresu, o którym już informowaliśmy. Tabele, na podstawie których będziemy raportować, oczywiście jeszcze mogą się nieco zmienić, ale i tak trzeba się już do tego nowego obowiązku przygotowywać.

Drugą zmianą będzie rozporządzenie SFDR i jego faktyczny początek stosowania. Już teraz wiadomo, że będzie rok później, niż wcześniej zakładano. Rozporządzenie nakazuje instytucjom finansowym publikować określone zestawy wskaźników na temat funduszy czy portfeli aktywów, którymi zarządzają. Wskaźniki te dotyczą zagadnień środowiskowych, społecznych, praw człowieka, ładu korporacyjnego. Rozporządzenie nie dotyczy co prawda bezpośrednio spółek, ale fundusze będą musiały pozyskiwać te dane od spółek, więc zwrócą się do nich o ich przekazanie. Rozporządzenie zaczyna obowiązywać od 1 stycznia 2022 roku. Doprecyzowały to w ubiegłym tygodniu instytucje nadzoru europejskiego, stwierdzając, że po raz pierwszy fundusze będą musiały zaraportować w 2023 roku w odniesieniu do danych za 2022 rok. Żeby zapobiec chaosowi komunikacyjnemu, który zapanowałby na rynku, gdyby każdy fundusz zwracał się do każdej spółki z prośbą o przekazanie danych, SEG i FSR wystąpiły do organizacji zrzeszających instytucje finansowe z inicjatywą o wypracowanie jednolitych standardów dla wszystkich wskaźników. W 2020 roku utworzona została specjalna grupa robocza wraz ze Związkiem Banków Polskich, Polską Izbą Ubezpieczeń oraz Izbą Zarządzających Funduszami i Aktywami, która ma wypracować standardy przekazywania danych. Prace te są chwilowo zawieszone, bo instytucje nadzoru europejskiego przygotowały finalny projekt aktu wykonawczego do rozporządzenia SFDR. W tym projekcie nastąpiła zmiana względem projektu i 32 wskaźniki zmieniły się w 14 wskaźników obowiązkowych i 46 wskaźników opcjonalnych. To nie jest dobra zmiana dla spółek, bo fundusz będzie musiał zaraportować 14 obowiązkowych i kilka opcjonalnych wskaźników, ale oznacza to, że spółka nie będzie wiedziała, które wskaźniki opcjonalne wybierze fundusz, więc musi posiadać dane do wszystkich wskaźników.

Jakie zmiany przewidywane są w zakresie dyrektywy niefinansowej?

Zapowiedziana rewizja tej dyrektywy jest w toku. W ubiegłym roku odbyły się konsultacje. Komisja Europejska kończy przygotowywać projekt nowelizacji dyrektywy, ma on zostać opublikowany pod koniec pierwszego kwartału 2021 roku. Możemy się spodziewać, że do końca 2021 roku lub do I kwartału 2022 roku uda się uchwalić nowelizację tej dyrektywy. Miałaby ona zacząć obowiązywać po roku. Rok 2022 to byłby rok na przygotowanie, a w 2023 roku trzeba byłoby już raportować na nowych zasadach. Przewidujemy, że rewizja dyrektywy spowoduje objęcie obowiązkiem raportowania niefinansowego wszystkich spółek. Zniknie pojęcie raportu niefinansowego, zostanie on zastąpiony tzw. sustainability statement, które będą równorzędne w stosunku do sprawozdań finansowych. To podstawowe zmiany. Poza tym raporty dotyczące zrównoważonego rozwoju będą realizowane zgodnie z jednolitym europejskim standardem raportowania, który właśnie powstaje. Jego architekturę przygotowuje zespół ds. opracowania podstaw nowego europejskiego standardu raportowania niefinansowego (PTF-NFRS) pracujący przy EFRAG (Europejska Grupa Doradcza ds. Sprawozdawczości Finansowej). Niedługo będzie dostępny raport końcowy z tych prac, będzie się można więc zapoznać z planowaną strukturą tego standardu. Standard będzie bazował na dwóch zasadach głównych i pięciu blokach podstawowych, a także pięciu zestawach wytycznych dotyczących priorytetów w zakresie polityki i regulacji, jakości informacji dot. zrównoważonego rozwoju, horyzontu czasowego, poziomów raportowania w zakresie działań prowadzonych przez spółkę i łańcucha wartości i stosowania zasady podwójnej istotności. System raportowania będzie opierał się na trzech poziomach wskaźników: poziom wskaźników danych i informacji, które są takie same dla wszystkich spółek, zestaw standardów sektorowych oraz poziom raportowania specyficzny dla danej spółki. Proces badania istotności będzie przeprowadzał twórca standardu raz dla wszystkich spółek, a spółka będzie musiała dodatkowo przeprowadzić usystematyzowany proces badania istotności i zaraportować, w jaki sposób go przeprowadziła. Ta architektura przewiduje, że dla spółek małych i średnich stworzony zostanie specjalny standard, który albo będzie okrojoną wersją standardu przeznaczonego dla dużych spółek, albo przygotowanym specjalnie dla nich.

Czy będzie aktualizacja standardów raportowania SIN? Jak należy odnieść się do zmian standardów GRI w raporcie niefinansowym sporządzanym wg SIN?

Zacznę od tego, że zmiany w ustawie o rachunkowości będą na pewno, bo dyrektywa o raportowaniu niefinansowym została zaimplementowana właśnie poprzez ustawę o rachunkowości. Przy implementacji dyrektywy niefinansowej zmieni się pewnie także rozporządzenie w sprawie informacji bieżących i okresowych czy ustawa o biegłych rewidentach. SIN zostanie zamknięty, gdy wejdzie w życie jednolity europejski standard raportowania niefinansowego. SIN będzie więc funkcjonował jeszcze przez dwa–trzy lata, potem nie będzie sensu go aktualizować. Standardy GRI mogą się dalej rozwijać, bo funkcjonują one nie tylko na rynku europejskim, ale na pewno z czasem będą uwzględniały to, czego wymagać będzie jednolity europejski standard raportowania.

W jaki sposób planuje się zdefiniowanie małych i średnich spółek?

W KE prowadzone są dyskusje między dyrekcjami generalnymi na ten temat. Jest wiele różnych koncepcji, w ciągu ostatnich kilku miesięcy coraz częściej mówi się o podejściu wielokryterialnym. Oznacza to, że ustalanie tego podziału na spółki małe i średnie oraz duże tylko na podstawie jednego kryterium jest niewłaściwe. Definicja nie będzie znajdować się w przepisach dotyczących raportowania niefinansowego, tylko w ogólnym ustawodawstwie unijnym. Nie wiadomo jeszcze, kiedy nastąpi wprowadzenie nowej unijnej definicji MŚP.

Na ile te zmiany są spójne z rozporządzeniem w sprawie taksonomii?

Nowy standard raportowania będzie uwzględniał wymogi raportowania zgodnie z taksonomią. Jednym z elementów tych standardów będzie uwzględnienie różnych wymogów z różnych aktów prawnych, które dotykają zagadnień zrównoważonego rozwoju. Nowy standard raportowania ma obejmować to wszystko. Jeśli będziemy raportować zgodnie z nim, to będziemy mogli nie przejmować się innymi zmianami, bo będzie to ujęte w jednym standardzie. Jest to bardzo dobra wiadomość i duża wartość dla spółek, bo nie trzeba będzie rozglądać się po kilku aktach prawnych, wszystko będzie w jednym dokumencie.

Czym jest standard SASB?

To standard amerykański, warto przeczytać i zapoznać się z nim. Jeśli mamy inwestorów z tego kręgu kulturowego, to można rozważyć raportowanie zgodnie z SASB dodatkowo, ale on nie pasuje do wymogów unijnych, przede wszystkim dlatego, że oparty jest na zasadzie jednostronnej istotności, nie ujmuje istotności wpływu spółki na zagadnienia zrównoważonego rozwoju.

Czy taksonomia na 2021 już obowiązuje? Gdzie można ją znaleźć?

Rozporządzenie w sprawie taksonomii już obowiązuje. Czekamy na dwa akty delegowane. Akt zawierający wzory tabel ma być opublikowany w połowie roku, projekt znamy z zeszłego roku. Sam projekt treści taksonomii został opublikowany w marcu 2020 roku, drugi projekt poznaliśmy w listopadzie 2020 roku, był konsultowany do grudnia 2020 roku. Miał zostać wydany do stycznia 2021 roku, ale KE na razie przetwarza uwagi do tego dokumentu, można się go spodziewać niedługo. Treść końcowa nie będzie jednak bardziej odbiegać od treści projektu. Na poziomie instytucji UE warto przeglądać strony Platform on Sustainable Finance, które zajmuje się uzupełnianiem i rozbudową taksonomii, w tym uzupełnieniem jej o kryteria dot. zagadnień społecznych i praw człowieka. Obecnie informacje PSF są na stronach Komisji Europejskiej. Zgodność z taksonomią trzeba będzie raportować w ramach raportu za rok 2021 (czyli na początku roku 2022). Ale w przypadku banku sprawa jest trochę bardziej skomplikowana, bo taksonomia nie odnosi się (obecnie) bezpośrednio do portfela kredytowego (ale proszę zwrócić uwagę na działalność w zakresie asset management + kwestia spółek z grupy banku, np. TFI itp.). Oczywiście nic nie stoi na przeszkodzie, żeby zgodność z taksonomią zaraportować już wcześniej, niż tego wymagają przepisy. Pierwszą w Europie spółką, która zaraportowała swoją zgodność z taksonomią, była notowana u nas (i będąca członkiem SEG) Grupa LUG.

Jakie znaczenie dla EU będzie miała decyzja IFRS Foundation dotycząca jej zaangażowania w opracowywanie obok MSSF global sustainability standards?