W rachunku porównuje się ze sobą księgowe przychody i koszty ich uzyskania, których wielkości narastają w czasie, czyli za dany okres "od do" a nie "na dzień", jak w przypadku bilansu. Jeżeli przychody przewyższają koszty, spółka osiąga zysk i jej działalność jest rentowna. Jeśli jest odwrotnie, występuje strata świadcząca o braku opłacalności działalności.
Po stwierdzeniu, czy firma nie generuje strat, kolejną ważną pozycją jest wielkość przychodów ze sprzedaży. Pozwala ona ocenić m.in. rozmiary działalności przedsiębiorstwa, a także, jaki udział w rynku danej branży posiada. W celu zdefiniowania źródeł tworzenia zysku, czy pochodzi on z podstawowej działalności (czyli ze sprzedaży), pozostałej działalności operacyjnej (np. sprzedaży środków trwałych) czy finansowej, istotna jest również wartość poszczególnych kosztów (operacyjnych, finansowych), wartość zysku netto oraz wysokość płaconych podatków. Największe znaczenie przypisuje się wynikowi na sprzedaży. Określa on, czy firma jest rentowna w zakresie swojej podstawowej działalności. Jeśli przedsiębiorstwo odnotowało w ciągu ostatnich okresów stratę ze sprzedaży, natomiast zysk netto był dodatni, to można wywnioskować, że spółka ta istnieje na rynku nie dlatego, że jest rentowna w zakresie działalności, dla której została powołana, lecz dlatego, że w celu "przeżycia" np. sprzedaje własne aktywa.
Ogólna analiza rachunku zysków i strat obejmuje poza tym obliczenie dynamiki. Za jej pomocą można określić tempo rozwoju przedsiębiorstwa oraz zachodzące w nim procesy i trendy, zestawiając ze sobą kilka lat obrotowych. Obliczenie wskaźników dynamiki polega na odniesieniu wartości danej pozycji rachunku zysków i strat z roku badanego do wartości z roku poprzedniego i obliczeniu procentowego przyrostu lub spadku tej wartości. W tym miejscu należy wspomnieć o inflacji, której wpływ w pewnym stopniu przyczynia się do zniekształcenia wyników finansowych. Jeśli np. przychody ze sprzedaży w 2001 roku wzrosły o 3% w stosunku do roku poprzedniego, to mamy do czynienia ze wzrostem tylko w ujęciu nominalnym. Inflacja w 2001 r. wyniosła 5,5%, co oznacza, że realnie wartość przychodów spadła. Podobna sytuacja wystąpiła w 2000 r. w większości spółek informatycznych notowanych na giełdzie - nominalnie odnotowywano wzrost przychodów ze sprzedaży w stosunku do roku poprzedniego, z kolei realnie nastąpił spadek.
Na szczęście stopa inflacji w ostatnich okresach jest o wiele niższa niż w poprzednich latach, lecz jednocześnie rentowność przedsiębiorstw również spada i dla wielu z nich poziom co najmniej 5,5% jest trudny do osiągnięcia.
Słowniczek
Broker
- na rynku papierów wartościowych pośrednik, dzięki któremu nasze
zlecenia docierają na giełdę.
Dom maklerski
- podmiot zajmujący się prowadzeniem
działalności maklerskiej, czyli m.in. pośrednictwem w składaniu zleceń na giełdę, organizacją
emisji akcji, zarządzaniem portfelem papierów wartościowych na
zlecenie. W Polsce prowadzenie działalności maklerskiej wymaga
zezwolenia Komisji Papierów Wartościowych i Giełd.
Koszty
finansowe
- koszty związane
z obsługą finansową
działalności
przedsiębiorstwa (np. koszty obsługi kredytów).
Koszty
operacyjne
- koszty związane
z podstawową
działalnością spółki
(np. płace pracowników, koszty zakupu materiałów wykorzystywanych
w produkcji).
Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy
- najwyższa władza w spółce akcyjnej. W jego kompetencjach leży m.in. zatwierdzanie rocznych sprawozdań spółki i podział zysku (lub sposób pokrycia straty), decyzja o nowych emisjach akcji oraz wybór członków Rady Nadzorczej, która
bezpośrednio kontroluje działalność zarządu
spółki. Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy może
odbywać się w trybie zwyczajnym (raz do roku w celu podsumowania ostatniego roku działalności spółki) lub nadzwyczajnym
(zwoływane najczęściej
w celu rozstrzygnięcia konkretnego problemu dotyczącego działalności firmy).
