Mieć nie tylko miedź

Z Tadeuszem Szelągiem, wiceprezesem zarządu KGHM Polska Miedź ds. produkcji, rozmawia Janusz Olesik

Czy majątek produkcyjny KGHM jest nowoczesny w porównaniu z tym, jaki mają inne światowe koncerny? Czy spółka na ich tle jest efektywna?

Specyfika polskich koncentratów miedzi, wyrażająca się stosunkowo niską zawartością miedzi, wysoką zawartością srebra, dużymi ilościami węgla organicznego oraz małymi żelaza i siarki, miała zasadniczy wpływ na wybraną technologię. Zastosowana w KGHM po raz pierwszy na świecie technologia wytopu zawiesinowego bezpośrednio do miedzi blister możliwa była dzięki występującemu w naszych koncentratach niedoborowi żelaza. Jest to technologia, którą na świecie zastosuje jeszcze wyłącznie Olympic Dam w Australii.

Trudno porównać wyniki eksploatacyjne hut chociażby z uwagi na znaczącą różnicę zawartości miedzi w przerabianych koncentratach: ok. 57% (Olympic Dam) oraz 28% (HM "Głogów II"). Niemniej porównanie takich wskaźników jak: zużycie energii (średnia światowa wynosi 13,4GJ/Mg Cu anodowej, a w przypadku KGHM jest to 12,4 GJ/Mg Cu), standardów ochrony środowiska, czy też wielkości odpadów anodowych pozwala stwierdzić, iż technika i technologia stosowana w hutach KGHM nie odbiega od rozwiązań światowych. Oczywiście, otwarty pozostaje problem nieustannego dążenia do minimalizacji kosztów przerobu, zastępowania technologii pracochłonnych technologiami bardziej wydajnymi.

Ile wynosi obecnie koszt produkcji 1 tony miedzi? Do jakiego poziomu KGHM może go obniżyć za kilka lat i jakie w związku z tym musi podjąć działania?

Jednostkowy koszt produkcji 1 tony miedzi przekracza obecnie nieznacznie 6,3 tys. zł. Przewidujemy, że uda nam się go obniżyć do 6,04 tys. w 2005 roku i 5,77 tys. w 2006 r. Z naszych szacunków wynika, że w ujęciu dolarowym koszty spadną z 1512 USD/t w tym roku do około 1400 USD/t w 2006 r. W celu obniżki kosztów w KGHM Polska Miedź niezbędna jest m.in. restrukturyzacja zatrudnienia, optymalizacja zarządzania i struktur organizacyjnych w kierunku wzrostu wydajności pracy i optymalizacja zaopatrzenia. Spółka powinna ukierunkować inwestycje i badania na dostosowanie technologii do prognozowanej struktury bazy zasobowej, efektywniejszego wzbogacania, optymalizacji pracy hut, tak aby zdolności produkcyjne wzrosły do poziomu ponad 531 tys. ton miedzi w 2004 r. Chcemy taniej produkować energię elektryczną i cieplną, zwiększyć przerób złomów i wydzielić ze spółki niektóre usługi.

Jak kosztowne jest utrzymanie tego, co jest? Ile co roku KGHM musi inwestować w majątek produkcyjny, ciąg technologiczny, aby zachować moce na niezmienionym poziomie?

Priorytetem dla KGHM Polska Miedź są inwestycje rozwojowe, zapewniające realizację planowanego poziomu produkcji oraz przynoszące obniżkę kosztów. W każdym roku czynione są również inwestycje pozostałe: proekologiczne, związane z informatyką. Inwestycje z grupy podtrzymania i zwiększenia poziomu produkcji stanowią około 60% całości nakładów.

Do najważniejszych projektów rozwojowych realizowanych w roku 2003 i 2004 należą: inwestycje związane z udostępnieniem nowych rejonów wydobywczych i ze wzrostem zdolności produkcyjnej miedzi katodowej do poziomu 530 tys. ton rocznie.

Po 2020 roku będzie następował spadek wydobycia rudy miedzi ze względu na sukcesywne wyczerpywanie się zasobów w obecnych obszarach górniczych. KGHM dla zapewnienia ciągłości produkcji na obecnym poziomie musi zacząć eksploatować złoża rud zalegające na głębokościach poniżej poziomu 1200 m. Co spółka robi w tym zakresie?

Od szeregu lat prowadzone są prace, mające na celu szczegółową analizę możliwości kontynuowania eksploatacji na głębokości poniżej 1200 m. W strukturach KGHM Polska Miedź powołany został specjalny zespół ds. koordynacji prac związanych z zagospodarowaniem złoża "Głogów Głęboki". Zajmuje się m.in. ustaleniem koncepcji zagospodarowania oraz określeniem zakresu robót inwestycyjnych, które pozwoliłyby na udostępnienie określonej partii złoża z maksymalnym wykorzystaniem szybów i wyrobisk podstawowych istniejących już kopOpracowuje również technologię wybierania głębokiego złoża i rozwiązania zagadnień obecnie ograniczających możliwość podjęcia eksploatacji.

KGHM zaczął produkcję srebra na początku lat 90., a teraz jest jednym z największych jego dostawców na świecie. Jakie metale jeszcze odzyskiwane są przez państwa firmę? Czy pracuje nad nowymi produktami?

Oprócz srebra, złota i selenu - które towarzyszą miedzi - aktualnie w ciągach technologicznych hut odzyskuje się ołów, nikiel oraz ren. KGHM analizuje opłacalność odzysku innych metali.

Intensyfikacja zdolności produkcyjnych Wydziału Ołowiu, a także rosnący popyt na ołów rafinowany stwarzają warunki dla uruchomienia jego produkcji. Efektem planowanej utylizacji kwasu siarkowego będzie nie tylko zagospodarowanie jego nadmiernych ilości, lecz także produkcja gipsu (utylizacja 150 tys. ton kwasu rocznie) efektywnie stosowanego jako zamiennik gipsu naturalnego. W najbliższej przyszłości dokonamy wyboru optymalnej, uzasadnionej ekonomicznie metody odzyskiwania renu na skalę przemysłową. Jeżeli chodzi o kobalt, to podpisaliśmy już z firmą zewnętrzną umowę o sprzedaży surowca (żużel konwertorowy) zawierającego ten metal. Firma ta prowadzi działania przygotowawcze do realizacji procesu produkcyjnego, który będzie się odbywał na terenie i obiektach dzierżawionych od KGHM.

Jednym z przykładów perspektywicznych kierunków działania górnictwa KGHM jest zagospodarowanie złoża soli kamiennej. Jakie są to zasoby? Czy firma ma jakieś inne plany wykorzystania górotworu solnego?

W Polsce są dwaj producenci soli kamiennej suchej, czyli wydobywanej metodami górniczymi. Kopalnia Soli Kłodawa wydobywa rocznie około 600 000 ton, a KGHM Polska Miedź - około 230 000 ton. Na podstawie danych z otworów wiertniczych ze złoża rudy miedzi "Sieroszowice" udokumentowaliśmy złoże soli kamiennej, które przy obecnym wydobyciu wystarczy na prowadzenie eksploatacji na około 1000 lat.

W KGHM Polska Miedź powstało kilka koncepcji zagospodarowania złóż soli kamiennej. Część złoża, zalegającego nad złożem rud miedzi, można wykorzystać do budowy składowiska odpadów niebezpiecznych lub kanałów wentylacyjnych dla przewietrzania głębokiego złoża rud miedzi. Natomiast złoża w rejonie Bytomia Odrzańskiego można przeznaczyć do budowy podziemnych magazynów gazu z odprowadzeniem solanki do Huty Miedzi Głogów, gdzie zlokalizowana byłaby warzelnia soli - Zakład Rekrystalizacji Soli.

Ważnym kierunkiem rozwoju KGHM może być zagospodarowanie złoża węgla brunatnego w rejonie Legnica-Ścinawa. Jakie spółka ma wobec niego plany?

Przemysłowe zagospodarowanie złoża węgla brunatnego Legnica - Ścinawa może stać się alternatywą dla przedłużenia żywotności zagłębia górniczego w rejonie legnicko-głogowskim w okresie, gdy korzystnie zalegające zasoby miedzi będą się wyczerpywać. KGHM Polska Miedź przygotowuje się do wyceny wartości ekologicznej obszaru objętego przyszłą eksploatacją węgla brunatnego. Pozwoli to nam na podjęcie działań planistycznych, np. przygotowanie i złożenie wniosku o wpisanie inwestycji do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jak również ocenę projektu poprzez uwzględnienie nakładów związanych z wyłączeniem tych dóbr z aktualnego użytkowania.

Na ile szacowane są zasoby węgla brunatnego w waszym rejonie? Ile może kosztować budowa kopalni?

Zasoby przemysłowe złoża "Legnica" szacowane są na 1888 mln ton węgla. Docelowe możliwości produkcyjne wynoszą 25 mln ton węgla na rok. Kopalnia mogłaby istnieć około 86 lat. Polskie zasoby węgla brunatnego szacuje się na ok. 85 mld ton, z czego ocenia się, że nadające się do eksploatacji złoża wynoszą ok. 14 mld ton.

Z obecnych szacunków wynika, że nakłady na budowę kopalni odkrywkowej KWB Legnica wyniosłyby ok. 2 mld USD. Należy podkreślić, że do momentu rozpoczęcia prac nad wkopem udostępniającym, należy wydatkować ok. 600 mln USD. Pierwszy węgiel pojawi się po 7 latach. Natomiast pełne wydobycie będzie możliwe po 13 latach od momentu uruchomienia pierwszych prac.

Co, mimo wysokich nakładów, przemawia za inwestycją w wydobycie węgla?

Wzrost zużycia energii w Polsce i starzejące się moce produkcyjne spowodują konieczność znacznych inwestycji w sektorze energetycznym. Koszty wytwarzania energii w oparciu o węgiel brunatny są konkurencyjne w porównaniu z węglem kamiennym czy gazem. Wszystkie złoża węgla brunatnego w Polsce (w tym "złoża satelitarne") użytkowane obecnie zostaną wyeksploatowane najpóźniej do 2035 r. W tym czasie w KGHM najprawdopodobniej zmniejszy się wydobycie rudy miedzi z dotychczasowych zasobów, a kilka lat później złoża te zostaną wyczerpane. Kopalnia węgla brunatnego i elektrownia stworzyłyby niezwykle wówczas potrzebne nowe miejsca pracy, a nasz region uniknąłby strukturalnego bezrobocia.

Dziękuję za rozmowę.

W ostatnich latach KGHM Polska Miedź zwiększyła wielkość produkcji miedzi. Na najbliższe lata plan techniczno--ekonomiczny zakłada, że będzie ona oscylować na poziomie 485-500 tys. ton rocznie. Głównymi produktami spółki są: miedź rafinowana (katodowa), walcówka miedziana (do produkcji kabli i drutów), wlewki okrągłe oraz srebro rafinowane. Miedź wykorzystywana jest głównie w przemyśle budowlanym, konstrukcyjnym, elektrycznym i elektronicznym oraz transportowym. Jest najtańszym materiałem charakteryzującym się kowalnością oraz dobrym przewodnictwem prądu elektrycznego. Srebro znajduje zastosowanie nie tylko w jubilerstwie, ale także w przemyśle elektronicznym i elektrycznym oraz fotograficznym.