Nawozy sypkie wciąż wygrywają

Podstawowe składniki pokarmowe zawarte w nawozach mineralnych (azot, fosfor i potas) w Polsce stosowane są najczęściej w formie stałej. Technologie podawania nawozów w prostszej w użyciu formie płynnej, czyli tzw. dolistnego stosowania, są doskonalone i stają się coraz popularniejsze. Polskie firmy chemiczne (w tym giełdowe) produkują ich coraz więcej

Nawozy - zgodnie z Ustawą o nawozach i nawożeniu - to nie tylko produkty przeznaczone do dostarczania roślinom składników pokarmowych lub zwiększania żyzności gleb, ale także do zwiększania żyzności stawów rybnych. Dzieli się je na: wytwarzane z substancji organicznych, tzw. nawozy naturalne, oraz produkowane z surowców mineralnych, tzw. nawozy mineralne, czyli nieorganiczne. Nas będą interesować nieorganiczne, które zgodnie z przepisami Unii Europejskiej, mogą być źródłem głównych, czyli podstawowych składników pokarmowych. Należą do nich: azot, fosfor i potas oraz drugorzędne składniki pokarmowe, m.in.: wapń, magnez i siarka. Trzecia grupa to tzw. mikroskładniki pokarmowe, na które składają się: bor, kobalt, miedź, żelazo, mangan, molibden i cynk.

Mikroskładniki pokarmowe, jako niezbędne dla wzrostu roślin, pobierane są w niewielkich ilościach w porównaniu z podstawowymi i drugorzędnymi składnikami pokarmowymi. To, czy dany składnik pokarmowy można stosować w formie stałej (sypkiej) lub w formie płynnej (jako roztwór lub zawiesina), zależy od wielu czynników wynikających z właściwości fizykochemicznych samych soli, w których zawarte są te składniki pokarmowe. Nie bez znaczenia są także: ilość, tempo i specyfika pobierania ich przez rośliny i charakter przemian w glebie oraz aspekt poprawy jakości plonów i bezpieczeństwo ekologiczne.

Z nawozów azotowych w formie płynnej można stosować azot doglebowo w postaci roztworu saletrzano-mocznikowego, czyli tzw. RSM, produkowanego m.in. przez Zakłady Azotowe Puławy oraz Zakłady Azotowe Kędzierzyn.

Do dolistnego dokarmiania azotem nadaje się przede wszystkim mocznik, który jako prosty związek organiczny (ale w grupie nawozów nieorganicznych) wykazuje znikome właściwości parzące. Stosowany roztwór sporządzają rolnicy ze stałej granulowanej formy mocznika, produkowanego w Zakładach Chemicznych Police oraz w Zakłady Azotowe Puławy i ZA Kędzierzyn. Technologia dolistnego stosowania mocznika jest dopracowana i coraz powszechniej stosowana. Szacunkowo można stwierdzić, że już prawie 10 proc. azotu stosuje siź w formie płynnej.

Pozostałe podstawowe składniki pokarmowe, czyli fosfor i potas, stosowane są głównie w formie stałej. Szczególnie fosfor, jako słabo rozpuszczalny, trudno tworzy roztwór lub jednorodną zawiesinę, dlatego do oprysku (w formie płynnej) muszą być stosowane droższe związki tego pierwiastka.

Dolistne nawożenie fosforem jest więc niewielkie, a pierwiastek ten stanowi dodatek do nawozów z mikroskładnikami. Producentami nawozów fosforowych są: Zakłady Chemiczne Police - największy w Polsce producent nawozów fosforowych, jedyny wytwórca najlepiej przyswajalnego fosforanu amonu i na jego bazie szerokiego asortymentu kompleksowych nawozów wieloskładnikowych - Gdańskie Zakłady Nawozów Fosforowych, Siarkopol w Tarnobrzegu, Zakłady Chemiczne Luboń pod Poznaniem oraz Fosfan w Szczecinie.

Potas jako składnik nawozów nieorganicznych jest w całości importowany i powszechnie stosowany w formie stałej.

Ze składników drugorzędnych praktycznie wszystkie oferowane są w formie stałej, natomiast ze względu na bardzo dobrą rozpuszczalność siarczanu magnezu coraz powszechniejsze jest jego stosowanie w formie płynnej - dolistnie. Roztwór siarczanu magnezu sporządzają rolnicy. Siarczan magnezu w formie stałej produkowany jest w Przedsiębiorstwie Intermag - Osiek koło Olkusza, Zakładach Chemicznych Złotniki pod Wrocławiem oraz jest importowany (na przykład z niemieckiej firmy Kali und Saltz K+S).

Nawozy z mikroskładnikami oferowane są w formie stałej (Prolab i należąca do grupy Orlenu firma Anwil Włocławek), a przede wszystkim w formie płynnej. Produkcja ta polega przede wszystkim na komponowaniu zestawów różnych gotowych czystych soli chemicznych i nawozów stałych.

Producentami nawozów płynnych, głównie do stosowania dolistnego, są: ADOB - Poznań, INS - Puławy, Intermag - Osiek koło Olkusza, Ekoplon - Grabki Duże koło Szydłowa i wielu innych drobnych wytwórców, którzy sporządzają różne mieszanki i je konfekcjonują.

Zdaniem specjalistów z branży, w masowym użyciu wciąż przeważają i najprawdopodobniej długo będą jeszcze przeważać nawozy sypkie. Płynne odmiany nawozów - mimo wielu zalet - nadal stanowią tylko uzupełniającą formę oferty handlowej.