Jak obudzić inwestycje w Polsce? Rekomendacje biznesu

Polskie przedsiębiorstwa przeznaczają na rozwój wyraźnie mniej niż średnia unijna. Pracodawcy RP mają pomysł, jak to zmienić. Potrzebna jest stabilizacja prawa, naprawa sądownictwa czy przewidywalność kosztów pracy i decyzji polityków.

Z tego artykułu się dowiesz:

• Jakie są główne rekomendacje Pracodawców RP dotyczące pobudzenia inwestycji w Polsce?
• Jakie działania rządu wspierają wzrost inwestycji i poprawę konkurencyjności?
• Jaką rolę odgrywają inwestycje prywatne i publiczne we wzroście gospodarczym?
• Jak zmiany w obszarze prawa i kosztów pracy mogą wpłynąć na inwestycje?

– Inwestycje przestały być motorem wzrostu gospodarczego – podkreślała Joanna Makowiecka-Gatza, prezes Pracodawców RP, podczas poniedziałkowej prezentacji nowego raportu „Jak obudzić inwestycje w Polsce”. – To temat fundamentalny, warunek utrzymania tempa rozwoju Polski. My mamy pomysł, jak to zrobić bez generowania problemów dla budżetu państwa i problemów społecznych.

Cel: wzrost inwestycji do poziomu unijnej średniej

Zdaniem Pracodawców RP celem powinien być stopniowy wzrost stopy inwestycji ogółem z obecnych ok. 17 proc. do 25 proc. PKB, a inwestycji przedsiębiorstw – z 9 proc. do 15 proc. PKB. Nie da się tego osiągnąć bez dialogu i współdziałania ze stroną rządową, co na szczęście ma miejsce. Obecny na poniedziałkowej debacie minister finansów i gospodarki Andrzej Domański podkreślał, że również jego priorytetem jest podtrzymanie wysokiego tempa wzrostu gospodarczego.

– Rok 2025 był przełomowy – mówił Domański. Jak wyliczał, Polska dołączyła do grona 20 największych gospodarek na świecie, a dynamika PKB była najwyższa wśród krajów UE. Udało się zbić inflację, padły rekordy pod względem liczby zatrudnionych czy wskaźnika aktywności zawodowej, rekordy biła także polska giełda.

– Jestem przekonany, że teraz potrzebujemy przyspieszenia, potrzebujemy inwestycji, innowacji, wsparcia konkurencyjności. Wszystkie analizy stawiają właśnie inwestycje na pierwszym planie jako źródło długotrwałego wzrostu i rozwoju – wskazał minister Domański.

Inwestycje prywatne kluczem do przyspieszenia

Szef resortu finansów ocenił, że największym wyzwaniem jest zwiększenie aktywności przedsiębiorstw, a inwestycje publiczne, które są na relatywnie wysokim poziomie, muszą pełnić rolę wspierającą. Domański podkreślił, że ten proces już się rozpoczyna. W kontekście zamówień publicznych zaznaczył rolę koncepcji „local content”. Przypomniał o takich inicjatywach, jak największy w Polsce proces deregulacji gospodarki, cyfryzacja usług publicznych, przyspieszenie transformacji energetycznej czy programy wsparcia innowacji, takie jak Innovate Poland.

Kamil Sobolewski, główny ekonomista Pracodawców RP i współautor raportu „Jak obudzić inwestycje w Polsce”, przyznał, że działania podjęte przez ministra finansów wpisują się w oczekiwania biznesu, ale wciąż jest jeszcze wiele do zrobienia. Raport zawiera 11 konkretnych rekomendacji dotyczących dwóch kluczowych obszarów: motywacji przedsiębiorstw do inwestycji oraz samego finansowania inwestycji.

Stabilność prawa i przewidywalność kosztów

Po stronie „motywacji” kluczowym celem powinna być poprawa otoczenia biznesowego, w szczególności jeśli chodzi o stabilność, przewidywalność oraz koszty działania.

Pierwszą rekomendacją w tym zakresie – i w ogóle w raporcie – jest stworzenie systemu długoterminowych zamówień publicznych. Chodzi o wieloletnie kontrakty, w ramach których przetargi na dostawy towarów i usług można byłoby organizować z kilkuletnim wyprzedzeniem. Zapewniłoby to skokowe zwiększenie przewidywalności popytu i mogłoby uruchomić lawinę inwestycji sektora prywatnego – i to na długo przed tym, jak sektor publiczny wyda choćby złotówkę.

Pracodawcy RP proponują też wprowadzenie prostej zasady, że wynagrodzenie minimalne w Polsce wynosi 60 proc. mediany wynagrodzeń. Zakończyłoby to coroczny „bezproduktywny spór o płacowe minimum, którego finałem jest zawsze trudna, polityczna decyzja rządu”. Zmniejszyłoby to niepewność pracodawców co do kształtowania się kosztów pracy.

Kolejne zalecenia w raporcie to obniżenie kosztów energii (w inny sposób niż dopłaty z budżetu), usprawnienie sądownictwa czy ograniczenie biurokracji w procesach budowlanych. To wielkie wyzwania dla strony publicznej, podobnie jak rekomendacja „stabilizacji prawa i powstrzymania antybiznesowej narracji”.

Nadprodukcja prawa i nieprzemyślane pomysły polityków

Przysłowiowa „biegunka legislacyjna” w Polsce jest znaną bolączką, a przedstawiciele Pracodawców RP dodatkowo wskazują, że również rzucanie nieprzemyślanymi, nieskonsultowanymi wcześniej pomysłami przez polityków może odstraszać biznes od inwestycji. Jako przykłady takich kontrowersyjnych propozycji w raporcie wymieniono pomysł resortu pracy dotyczący możliwości ustalania stosunku pracy przez publiczne służby, zapowiedzi Lewicy o podatku katastralnym czy 4-dniowym dniu pracy. Zwrócono też uwagę na używany przez część polityków język stygmatyzujący, hejtujący całe grupy przedsiębiorstw.

W obszarze „finansowania inwestycji” rekomendacje Pracodawców RP dotyczą m.in. zmiany konstrukcji podatku bankowego, co mogłoby spowodować spadek marż kredytowych aż o 88 pkt. bazowych i przyczynić się do wzrostu apetytu firm na finansowanie. Wśród zaleceń znalazły się także: zrównanie opodatkowania wzrostu wartości lokat finansowych i nieruchomości, zamrożenie suwaka OFE i pobudzenie lokat w private equity i venture capital, zmiany w podatku CIT dla banków, wykorzystanie środków publicznych w formie gwarancji dla firm czy mobilizacja polskich instytucji finansowych do inwestowania w gospodarkę.

– Sektor finansowy nie jest dziś wąskim gardłem dla inwestycji prywatnych, ale jeśli uda się skoczyć z poziomu 9 do 15 proc. PKB, warto już dziś przygotowywać odpowiedni ekosystem – zaznaczył Kamil Sobolewski.