Pytanie oczywiście nie jest nowe, ale od dawna nie było już tak dobrego klimatu do zmian w kierunku poluzowania regulacji, które blokują doradców w zapoznawaniu mniej obytych w inwestycjach osób z produktami powiązanych z rynkami akcji. Spore nadzieje branża funduszy wiąże oczywiście z osobistymi kontami inwestycyjnymi (OKI), do których w dość krótkim czasie może trafić nawet kilkaset miliardów zł Z zapowiedzi przedstawicieli rządu wynika, że możliwe są także zmiany w politykach inwestycyjnych pracowniczych planów kapitałowych, aczkolwiek raczej kosmetyczne.
Jaka przyszłość stoi przed gospodarką i rynkiem kapitałowym? Debata otwarcia Forum Funduszy tradycyjnie przyciągnęła bardzo dużą uwagę uczestników imprezy. Fot. JACEK TURCZYK
OKI warto uprościć
By nie powtórzyła się już żadna afera w poprzednich latach, regulatorzy na tyle chcieli chronić drobnych inwestorów przed ryzykiem, że w efekcie odcięli ich od rewelacyjnych stóp zwrotu, jakie po drodze osiągnęły rynki akcji, zwłaszcza polski. Nie tędy droga – taką opinię można było kilka razy usłyszeć podczas wystąpień i debat na XX Forum Funduszy, organizowanym co roku przez Izbę Zarządzających Funduszami i Aktywami. Jak wskazywano, na depozytach czy nisko oprocentowanych lokatach znajduje się już około 2 bln zł i jest to większość aktywów zgromadzonych przez Polaków. Pozytywnych przykładów udanych projektów i inwestycji z ostatnich lat oczywiście nie brakuje, a jako pierwsze na myśl mogą przyjść choćby pracownicze plany kapitałowe. Rzecz w tym, że w programach wciąż uczestniczy mniej niż połowa uprawnionych – w wielu małych przedsiębiorstwach PPK nawet nie uruchomiono. Po ponad pięciu latach od ostatniej transzy PPK zgromadzone w nich aktywa to nieco ponad 50 mld zł, czyli kilkukrotnie mniej niż w otwartych funduszach emerytalnych. PPK wciąż nie wypełniają luki, jaką w przepływie kapitału na krajowy rynek akcji wydrążają OFE w związku z mechanizmem suwaka. Nadzieją jednak są OKI, których projekt nabiera już ostatecznego kształtu. Według szacunków na OKI dość szybko może trafić od kilkudziesięciu – a w bardziej optymistycznym wariancie – kilkaset miliardów zł Te rozbieżności nie biorą się oczywiście znikąd, podobnie spore różnice odnośnie do projektu samego programu mają uczestnicy rynku.
Debata prezesów TFI stała się już stałym punktem imprezy organizowanej przez IZFiA i zawsze budzi wiele emocji. Fot. JACEK TURCZYK
Zdaniem obecnych na forum nowy produkt może okazać się największą zmianą na rynku inwestycyjnym od lat. Badania Katarzyny Sekścińskiej, prof. UW, pokazują duży potencjał projektu, o ile jednak zostanie on przedstawiony w sposób prosty i zrozumiały. Około 60 proc. Polaków uważa OKI za atrakcyjne uzupełnienie obecnej oferty oszczędnościowo-inwestycyjnej, zaś połowa badanych twierdzi, że produkt odpowiada ich potrzebom. Około 46 proc. ankietowanych deklaruje gotowość do inwestowania w tej formule. Optymistyczne wyniki badań nie oznaczają jednak automatycznego sukcesu. – OKI mogą odnieść sukces tylko wtedy, gdy zapisanie się do nich będzie bardzo łatwe – podkreślał Samer Masri, dyrektor BM PKO BP. Piotr Pindel, prezes Generali PTE, zwracał jednak uwagę na ryzyko, że nowy produkt nie przyciągnie nowych oszczędności, lecz jedynie przyniesie relokację dotychczas zgromadzonych oszczędności. Jego zdaniem niezbędne będzie szerokie wsparcie marketingowe i edukacyjne, które pozwoli dotrzeć do osób niekorzystających dotąd z rynku kapitałowego. Choć wszyscy zgadzają się co do potencjału OKI, nie brakowało także głosów wskazujących na ryzyko nadmiernej komplikacji produktu. – Zasady OKI wydają się proste, ale głównie wtedy, gdy mówimy o oszczędnościach do 100 tys. zł. Powyżej tej kwoty pojawiają się już trudności w rozumieniu produktu – zauważyła Beata Sax, wiceprezes Investors TFI. Apelowała też, by OKI były elastyczne i otwarte na ewentualne zmiany. Głos ten naturalnie zwrócił uwagę na PPK i na trwającą dyskusję wokół limitów inwestycyjnych. Według przedstawicieli rządu jednak nie ma co liczyć na rewolucję. Ministerstwo Finansów zwraca uwagę na potrzebę stabilności przepisów dotyczących produktów emerytalnych.
Forum Funduszy zamknął Dariusz Adamski, zastępca przewodniczącego KNF. Fot. JACEK TURCZYK
Deficyt do poprawy
OKI mają być też odpowiedzią na coraz większe potrzeby inwestycyjne, stojące przed Polską. Uczestnicy XX Forum Funduszy nieraz zwracali uwagę, że po latach prosperity przed krajową gospodarką zaczynają rysować się znaki zapytania. By nie popaść w marazm, tak jak wiele krajów europejskich, na gwałt potrzeba zaangażowania lokalnego kapitału w inwestycje. Zwłaszcza że – z drugiej strony – Polacy przyzwyczaili się do prostych form oszczędzania, które jednak nie mają szans z inflacją i nie odpowiadają na zatrważające perspektywy niskich emerytur. Państwo czy fundusze europejskie nie będą w stanie samodzielnie finansować wszystkich potrzeb rozwojowych kraju. Prezes IZFiA Małgorzata Rusewicz zwracała uwagę, że przy skali wyzwań inwestycyjnych konieczne będzie znacznie szersze wykorzystanie prywatnych oszczędności. W jej ocenie trwające próby udrożnienia tego kanału, m.in. poprzez nowe rozwiązania emerytalne i inwestycyjne, są niewystarczające.
Na rynek kapitałowy nie można patrzeć już tylko przez pryzmat krajowy, ale też i globalny. Od wątków tych nie dało się także uciec podczas XX Forum Funduszy. Fot. JACEK TURCZY
Przedstawiciele branży wielokrotnie wracali do kwestii regulacyjnych. Rusewicz podkreślała, że klient powinien pozostawać w centrum uwagi, jednak nadmiernie skomplikowane regulacje i ich zbyt restrykcyjna interpretacja mogą skutecznie blokować wejście na rynek akcji. – Rynek kapitałowy wymaga długoterminowego podejścia. Tymczasem przez lata politycy wykonali sporo działań, które osłabiały zaufanie inwestorów – przypomniała. Zdaniem uczestników forum kluczowe znaczenie ma tworzenie stabilnych, przewidywalnych i racjonalnych regulacji, które nie będą zmieniały się wraz z kolejnymi ekipami politycznymi.
Krajowy rynek kapitałowy ma sporo do nadrobienia – wartość aktywów funduszy inwestycyjnych w relacji do gospodarki jest nadal około pięciokrotnie niższa niż średnia unijna. Najbardziej wymownym symbolem tego niewykorzystanego potencjału pozostaje struktura oszczędności gospodarstw domowych, gdzie około połowa oszczędności Polaków nadal znajduje się w gotówce lub na nisko oprocentowanych rachunkach bankowych.
Podczas Forum Funduszy nie mogło oczywiście zabraknąć tematu regulacji, w tym również tych, które mają pojawić się na arenie europejskiej. Fot. JACEK TURCZYK
Pobudzenie lokalnych inwestycji do wsparcia inwestycji to też odpowiedź na ostrzeżenia goszczących na forum inwestorów zagranicznych. Zwracali oni uwagę na różnice w dochodach oraz niekorzystne trendy demograficzne w Polsce. Ich zdaniem zagrożeniem dla gospodarki jest też sytuacja finansów publicznych – Polska notuje jeden z najwyższych deficytów w Unii Europejskiej, a przestrzeń do dalszego zadłużania państwa staje się coraz mniejsza.
XX Forum Funduszy otworzył swoim wystąpieniem Andrzej Domański, minister finansów i gospodarki. Fot. JACEK TURCZYK
Rynek apeluje o ogólnopolską kampanię na rzecz budowania świadomości finansowej
Tego jeszcze nie było. 10 organizacji rynkowych (CFA Society Poland, EFPA Polska, GPW, IDM, IGTE, IZFiA, PSIK, SEG, SII oraz ZBP) i jeden wspólny cel: ogólnopolska kampania medialna na rzecz długoterminowego oszczędzania i budowania świadomości finansowej Polaków. Podczas Forum Funduszy 2026 podpisany został list otwarty w tej sprawie skierowany do Andrzeja Domańskiego, ministra finansów i gospodarki. W liście branża wyraźnie sygnalizuje potrzebę szeroko zakrojonych działań edukacyjno-marketingowych.
„Zwracamy się do Pana Ministra z rekomendacją podjęcia przez Ministerstwo Finansów inicjatywy na rzecz przygotowania i uruchomienia długofalowej, ogólnopolskiej kampanii edukacyjno-medialnej, promującej długoterminowe oszczędzanie, odpowiedzialne podejmowanie decyzji finansowych oraz znaczenie rynku kapitałowego dla bezpieczeństwa finansowego obywateli i rozwoju polskiej gospodarki”, czytamy w liście.
Sygnatariusze listu wskazują, że celem takiej kampanii powinno być zbudowanie powszechnego przekonania, że długoterminowe oszczędzanie i inwestowanie jest naturalnym i potrzebnym elementem odpowiedzialnego życia finansowego — podobnie jak dbałość o zdrowie, edukację czy bezpieczeństwo rodziny.
„Kampania znakomicie wpisuje się w cele wyznaczone w przyjętej przez Rząd w 2024 r. Krajowej Strategii Edukacji Finansowej: wzmocnienie odporności finansowej mieszkańców Polski, wzmacnianie zaufania do sektora finansowego w celu zwiększenia korzystania przez osoby mieszkające w Polsce z produktów oszczędnościowych, ubezpieczeniowych, inwestycyjnych i emerytalnych oferowanych przez instytucje finansowe, zwiększenie świadomości, że długoterminowe oszczędzanie jest ważne dla własnego przyszłego dobrostanu finansowego, nabywanie poczucia pewności w podejmowaniu długoterminowych decyzji inwestycyjnych, zarządzaniu ryzykiem i korzystaniu z możliwości inwestycyjnych na rynku kapitałowym”, czytamy w materiale.
Opinie
Chcemy integrować środowisko rynku kapitałowego
Małgorzata Rusewicz, prezes, Izba Zarządzających Funduszami i Aktywami
W czasie Forum wielokrotnie podkreślano, że krajowy kapitał powinien odgrywać większą rolę w finansowaniu rozwoju polskiej gospodarki. Wymaga to zarówno rozwoju atrakcyjnych i zrozumiałych rozwiązań inwestycyjnych, jak i tworzenia stabilnego otoczenia sprzyjającego długoterminowemu oszczędzaniu i inwestowaniu. Rozwój rynku kapitałowego będzie w dużej mierze zależał od zdolności do mobilizowania krajowych oszczędności oraz efektywnego kierowania ich na cele wspierające wzrost gospodarczy i innowacyjność. XX Forum Funduszy pokazało, że branża zarządzania aktywami stoi dziś nie tylko przed wyzwaniami, ale przede wszystkim przed nowymi możliwościami. Kwestie związane z mobilizacją kapitału, edukacją finansową, rozwojem nowych produktów czy przeciwdziałaniem dezinformacji traktujemy jako impuls do działania.
Chcemy wykorzystywać rezultaty tych dyskusji, integrować środowisko rynku kapitałowego, wspierać jego rozwój we współpracy z administracją i nadzorem oraz wzmacniać zaufanie do długoterminowego inwestowania. Widzimy swoją rolę nie tylko jako reprezentanta branży, ale także partnera w budowaniu świadomego i nowoczesnego rynku inwestycyjnego.
Inwestorzy odróżniają kapitał długoterminowy od tego na bieżące potrzeby
Marlena Janota, prezes, Pekao TFI
Geopolityczne zmiany i wielkie procesy transformacyjne, takie jak rozwój nowych technologii czy wzrost znaczenia sektora obronnego, tworzą nowe możliwości inwestycyjne. Wyzwaniem dla branży finansowej jest jednak takie konstruowanie produktów, aby także inwestorzy indywidualni mogli uczestniczyć w tych trendach w sposób dostosowany do swoich potrzeb i akceptowanego poziomu ryzyka. Widzimy, że oszczędności emerytalne są bardziej odporne na krótkoterminowe zawirowania rynkowe, a inwestorzy potrafią odróżnić kapitał długoterminowy od środków przeznaczonych na bieżące potrzeby. Dlatego powinniśmy częściej mówić nie tylko o ryzykach, ale także o szansach, jakie obecne zmiany stwarzają dla polskiego rynku kapitałowego.
Edukacja i mówienie o korzyściach inwestowania powinny pomóc
Piotr Żochowski, prezes, VeloFunds TFI
Ankieta MiFID jest potrzebnym narzędziem ochrony inwestorów i skutecznie ogranicza ryzyko missellingu. Jednocześnie sam proces onboardingu warto wzbogacić o elementy, które pomogą klientom lepiej zrozumieć możliwości inwestowania i długoterminowego budowania kapitału. Dziś jako rynek bardziej koncentrujemy się przede wszystkim na ryzyku, a znacznie mniej uwagi poświęcamy potencjałowi osiągania zysków. Można powiedzieć, że MiFID chroni inwestorów nie tylko przed ryzykiem, ale czasem także przed potencjalnym zyskiem. W efekcie wielu klientów wybiera produkty bardziej zachowawcze, niż wynikałoby to z ich realnych możliwości finansowych czy horyzontu inwestycyjnego. Cieszy jednak, że pojawia się coraz więcej inicjatyw zmierzających do zmiany tego podejścia. Liczę, że większy nacisk na edukację i lepsze przedstawianie zarówno ryzyka, jak i potencjalnych korzyści inwestowania przełoży się na bardziej świadome decyzje klientów.
Polska ma swoje przewagi i trzeba je umiejętnie wykorzystać
Mikołaj Raczyński, wiceprezes ds. inwestycji, PFR
Polska była jednym z największych beneficjentów poprzedniego etapu globalizacji i ma wszelkie podstawy, by należeć do grona największych beneficjentów również jej nowej odsłony. W świecie, w którym obok efektywności coraz większe znaczenie mają bezpieczeństwo, odporność i stabilność instytucjonalna, nasze atuty stają się jeszcze bardziej widoczne. To stwarza Polsce szansę na przyciągnięcie nowych inwestycji i dalsze wzmacnianie swojej pozycji gospodarczej. Nie musimy kopiować cudzych modeli rozwoju. Polska ma własne przewagi wynikające z położenia geograficznego, rozwijającej się infrastruktury i rosnącego znaczenia naszego regionu dla bezpieczeństwa Europy. Porty morskie, korytarze transportowe oraz inwestycje w przemysł obronny, technologie dual-use i sektor kosmiczny mogą stać się fundamentem kolejnego etapu rozwoju polskiej gospodarki.
Głównymi partnerami medialnymi Forum Funduszy były „Parkiet” i „Rzeczpospolita”.
Materiał powstał we współpracy z Izbą Zarządzających Funduszami i Aktywami
