Standardy unijne spełnione

Z prof. Stanisławem Speczikiem, prezesem KGHM Polska Miedź, rozmawia Janusz Olesik

Czy spółka w swojej strategii uwzględniała to, że Polska wejdzie do Unii Europejskiej i przystosowywała się do jej prawa, zwłaszcza ekologicznego?

KGHM Polska Miedź powstała w rejonie rolniczym i w sąsiedztwie aglomeracji miejskich. Taka lokalizacja kopalń i hut, rosnąca świadomość ekologiczna w kraju i na świecie oraz coraz ostrzejsze prawo z zakresu ochrony środowiska, stanowiły siłę napędową wieloletniej polityki ekologicznej firmy. Powstające w KGHM programy ochrony środowiska uwzględniały nie tylko zmiany prawa, jakie miały miejsce w naszym kraju, ale także w Unii Europejskiej.

Kiedy zostały wydane dyrektywy unijne dotyczące ochrony środowiska i czego konkretnie dotyczą?

Dyrektywy Unii Europejskiej dotyczące bezpośrednio ochrony środowiska są opracowywane od połowy lat dziewięćdziesiątych. W 1996 roku zostały wydane dwie wiodące dyrektywy. Pierwsza - w sprawie zintegrowanego zapobiegania i ograniczania zanieczyszczeń, druga - w sprawie oceny i kontroli jakości otaczającego powietrza. Następnie, w latach 1999-2002, powstały dyrektywy określające dopuszczalne poziomy zanieczyszczeń określonymi substancjami w powietrzu. Dotyczą m.in. dopuszczalnych wartości dwutlenku siarki, dwutlenku i tlenków azotu, pyłu zawieszonego i ołowiu, granicznych stężeń benzenu i tlenku węgla w powietrzu oraz zawartości ozonu. Z innych istotnych dyrektyw, które powstały, można jeszcze wymienić te związane z nadzwyczajnymi zagrożeniami wywoływanymi przez substancje niebezpieczne, dopuszczalną emisją do powietrza z dużych instalacji spalających, a także dyrektywy regulujące sprawy odpadów i składowisk odpadów.

Czy Unia Europejska wskazuje firmom górniczym, takim jak m.in. KGHM, jak gospodarować surowcem i odpadami flotacyjnymi, powstającymi przy produkcji miedzi?

W Unii Europejskiej opracowywane są dokumenty referencyjne, tzw. BREF (Draft Reference Document on Best Available Techniques for...). Opisują one techniki stosowane w różnych gałęziach przemysłu ze wskazaniem, które z nich uznawane są za najlepsze. Skrót BAT oznacza Best Available Technics, czyli najlepsze dostępne techniki pod względem ochrony środowiska. Dokumenty te są opracowywane przez międzynarodowe zespoły ekspertów pod kierownictwem Biura IPPC w Sewilli. BREF dotyczący przemysłu metali nieżelaznych został już przygotowany i zatwierdzony w 2002 r. Obecnie jest opracowywany BREF dotyczący gospodarki odpadami flotacyjnymi i skałą płonną w górnictwie. W fazie końcowej jest również Dyrektywa Komisji Europejskiej dotycząca gospodarki odpadami w przemyśle wydobywczym.

KGHM ma bogate doświadczenie w górnictwie i hutnictwie. Czy przedstawiciele spółki byli konsultantami w opracowywaniu niektórych dyrektyw?

W 2002 r. KGHM został zaproszony przez IPPC w Sewilli do wzięcia udziału w pracach nad dokumentem BREF odnośnie gospodarki odpadami flotacyjnymi i skałą płonną w górnictwie. Prace są w toku, a udział KGHM jest dobrze postrzegany. Ponadto KGHM pośrednio, poprzez stowarzyszenie Euromines w Brukseli, bierze udział w opracowywaniu dyrektywy dotyczącej gospodarki odpadami z przemysłu wydobywczego.

Jak Pan ocenia polskie prawo ekologiczne? Czy jest już dostosowane do unijnego?

Polskie prawo ekologiczne obowiązuje od 1980 r. Jako jedno z pierwszych na świecie określiło relację pomiędzy podmiotami korzystającymi ze środowiska, a władzami lokalnymi i krajowymi. Na przestrzeni lat było wielokrotnie modyfikowane. W związku z działaniami na rzecz przystąpienia Polski do Unii Europejskiej przeprowadzono generalne zmiany w prawie polskim tak, aby zaadaptować politykę i standardy Unii Europejskiej. Prawo ochrony środowiska, Prawo wodne i Ustawa o odpadach zostały opublikowane w 2002 r. i trwa opracowywanie rozporządzeń wykonawczych. Generalnie przyjęto w Polsce standardy unijne oraz unijną zasadę konsultacji społecznych, jakkolwiek pozostawiono jedyny na świecie system opłat i kar, utrzymujący bardzo fiskalny charakter.Unia Europejska traktuje środowisko jako jedną całość. Przygotowuje się do wydawania zintegrowanych pozwoleń na jego zanieczyszczanie. Kiedy one będą?

Podmioty korzystające ze środowiska otrzymają tzw. pozwolenia zintegrowane. Obejmują one wszystkie komponenty środowiska: powietrze, wodę, gospodarkę odpadami, a także hałas i promieniowanie elektromagnetyczne. Ich celem jest potraktowanie środowiska jako całości i nieutrzymywanie nadmiernie wysokich parametrów w jednym komponencie kosztem innych. Obecnie trwają intensywne prace legislacyjne nad wypracowaniem systemu dotyczącego pozwoleń zintegrowanych w Unii Europejskiej, jak i w Polsce. Należąca do KGHM Polska Miedź, Huta Miedzi "Głogów" uczestniczy w programie pilotażowym na rzecz opracowania tego systemu, mimo braku wielu rozporządzeń wykonawczych, co uniemożliwia zakończenie prac. W Unii Europejskiej firmy otrzymają pozwolenia zintegrowane do końca 2007 r. W Polsce prawdopodobnie również w tym samym czasie, jakkolwiek stosowne rozporządzenie jest dopiero opracowywane.

Czy, Pana zdaniem, KGHM jest bardzo uciążliwą firmą dla środowiska? Czy moża powiedzieć, że spełnia już standardy unijne w jego ochronie?

Obecnie poziom uciążliwości KGHM można uznać za ograniczony do aktualnych granic możliwości technicznych i ekonomicznych. Potwierdzają to wysokie oceny w kraju i za granicą. Zastosowane technologie, zarówno w procesach podstawowych, jak i w technice służącej ochronie środowiska, już obecnie odpowiadają międzynarodowym standardom BAT. Dotyczy to zarówno zastosowanych technologii, jak również poziomu zanieczyszczeń w rejonie naszych oddziałów.

KGHM Polska Miedź spełnia wymogi prawa polskiego, bazującego już na dyrektywach unijnych. Spółka w 2001 roku otrzymała prestiżowy tytuł "Lider Polskiej Ekologii". Kolejnym wyróżnieniem potwierdzającym osiągnięcie wysokich standardów w dziedzinie ekologii jest tytuł "Firma Przyjazna Środowisku", otrzymany w ubiegłym roku przez KGHM Polska Miedź jako całość oraz przez należącą do spółki Hutę Miedzi "Legnica". Nie oznacza to zaprzestania prac nad doskonaleniem ochrony środowiska i tradycyjnego już wyprzedzania wielu norm i dyrektyw unijnych oraz rozwiązań przyjętych w prawie krajowym.

Dziękuję za rozmowę.