VAT w rozliczeniach zakupu długu

Temat sprzedaży wierzytelności nadal budzi wiele emocji. Po 1 maja 2004 r. na łamach prasy dochodziło do wymiany poglądów. Opinie w tej sprawie są nadal podzielone, także wśród organów skarbowych. Teraz pojawiają się dwa stanowiska, różnicujące opodatkowanie bądź wyłączenie cesji wierzytelności od tego, czy przedmiotem zbycia są wierzytelności nabyte od podmiotów trzecich, czy też tzw. własne, czyli należności powstałe w związku z działalnością danej firmy.

Za przeważający należy uznać pogląd, że sprzedaż wierzytelności nabytych od podmiotu trzeciego będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Podstawą, na jaką się powołują urzędy skarbowe, jest art. 5 ust. 1 pkt. 1 w związku z art. 8.1. ustawy o VAT. Interpretacja ta jest niekiedy rozszerzana na jednorazową sprzedaż należności nabytych od podmiotu trzeciego.

Jeśli chodzi o to ostatnie zagadnienie, to jest ono uzasadnione, o ile okoliczności danej transakcji wskazują na zamiar dokonywania takich czynności w sposób częstotliwy.

Niezbędna analiza każdego

przypadku

Należy wskazać, że już sam fakt nabycia cudzej wierzytelności bywa interpretowany jako uzewnętrznienie tego zamiaru.

Oczywiście, każdy przypadek nabycia wierzytelności i jej odsprzedaży powinien być analizowany w zależności od konkretnej sytuacji: inna jest bowiem sytuacja, gdy firma nabyła cudzą wierzytelność w rozliczeniu - np. zwalniając z długu zbywcę w zamian za wierzytelność, gdy celem ostatecznym jest zaspokojenie się, choćby częściowe poprzez ściągnięcie nabytej wierzytelności, a czym innym nabycie (nawet jednorazowe) wierzytelności w celu jej windykacji będącej causa całej transakcji.

Inna kwestią jest to, czy jeżeli już ustalimy, że dana cesja podlega opodatkowaniu, to czy stosuje się do niej stawkę 22%, czy też zwolnienie od podatku, ze wszystkimi konsekwencjami tego wyboru dla prawa odliczenia VAT.

W pierwszym przypadku spółka A, która nabędzie wierzytelność od spółki B w stosunku do C, będzie zobligowana do zapłaty przy zakupie wierzytelności (umowa cesji/przeniesienia wierzytelności) 22-proc. podatku VAT.

W drugim natomiast jest ona zwolniona z podatku.

Pogląd, że sprzedaż wierzytelności nabytych od osób trzecich podlega opodatkowaniu stawką 22% budzi wątpliwości w świetle VI Dyrektywy. Zgodnie z artykułem 13(B) (d) (3) tej Dyrektywy, transakcje dotyczące wierzytelności są zwolnione z podatku.

Natomiast windykacja nie korzysta ze zwolnienia.

W jakimś sensie koresponduje z tym regulacja załącznika nr 4, poz. 3, pkt. 5 polskiej ustawy o podatku od towarów i usług, przewidująca generalne zwolnienie dla usług pośrednictwa finansowego, ale z wyjątkiem usług ściągania długów oraz faktoringu. Zważywszy że usługi faktoringu są pojęciem szerszym niż cesja wierzytelności, należałoby, zdaniem autorów, przyjąć, że tam, gdzie cesja wierzytelności nabytych od osób trzecich jest elementem windykacji lub faktoringu, stosuje się stawkę podstawową a w innych wypadkach zwolnienie od podatku.

Jeżeli chodzi o sprzedaż,,własnych wierzytelności?? to przeważa pogląd, że nie podlega ona opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, co od razu implikuje opodatkowanie tych czynności podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Dlaczego

nie opodatkowywać?

Jednakże sprawa nie wydaje się taka oczywista (przynajmniej, jeżeli istnieje zamiar częstotliwego wykonywania takich sprzedaży) w kontekście ww. przepisu VI Dyrektywy oraz załącznika nr 4 do ustawy o podatku od towarów i usług.

Jest niewątpliwe, że nie jest to usługa faktoringu ani ściągania długów oraz, że dotyczy ona wierzytelności. Nie bardzo zatem wiadomo, dlaczego nie miałaby podlegać podatkowi, korzystając ze zwolnienia jako usługa pośrednictwa finansowego z tegoż zwolnienia nie wyłączona.

Urzędy skarbowe natomiast nie traktują nabytych należności jako wierzytelności własnych.

Warto zwrócić uwagę, na fakt, że interpretacje wydawane przez urzędy skarbowe powstały najczęściej w trybie art. 14a ustawy Ordynacja Podatkowa. Odpowiedzi aparatu skarbowego na wnioski podatników wiążą jedynie konkretnych podatników i są udzielane w zakresie sytuacji faktycznej i prawnej przedstawionej we wniosku. Zgodnie z treścią art. 14b § 3 Ordynacji Podatkowej, jeżeli organ nie wyda postanowienia w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania wniosku, uznaje się, że organ jest związany ze stanowiskiem podmiotu zawartym we wniosku.W związku z powyższym osoby trzecie, które zamierzają korzystać z interpretacji organów skarbowych wydanych wnioskodawcom na podstawie art. 14a Ordynacji podatkowej, muszą mieć na uwadze, że odpowiedzi na wnioski zostały wydane na podstawie konkretnych, indywidualnych stanów faktycznych i prawnych.

Należy także zauważyć, że często dochodzi do transakcji łączonych, polegających na tym, że podmiot nabywa wierzytelność i świadczy usługę windykacji. Taka usługa traktowana jest jako usługa ściągania długów wyłączona ze zwolnienia, o którym mowa w załączniku 4 poz. 3 do ustawy o podatku od towarów i usług.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o VAT, podstawą opodatkowania - z wyjątkami opisanymi w ustawie - jest obrót. Obrotem jest natomiast kwota należna z tytułu sprzedaży pomniejszona o kwotę podatku.

W przypadku takiej usługi podstawą opodatkowania będzie kwota prowizji od ściągniętej wierzytelności pomniejszona o kwotę podatku.

Także usługi faktoringu (jako usługi mieszczące się pod symbolem PKWiU 65.23 jako pozostałe pośrednictwo finansowe), gdzie indziej nie sklasyfikowane w opiniach organów skarbowych, będą opodatkowane 22-proc. stawką podatku VAT.