Surowce namieszały

Plast-Box i Ząbkowice-Erg - ubiegłoroczny i tegoroczny debiutant - narzekają na wysokie ceny surowców. Obydwie firmy działają w branży chemicznej, mają podobną wielkość, ale zupełnie inaczej radzą sobie z wahaniami cen ropy naftowej.

Mimo że przemysł chemiczny staje się powoli jednym z wiodących sektorów na warszawskiej giełdzie, inwestorzy różnie postrzegają działające w nim spółki. Szczególnie niedoceniane - lub przeceniane - są mniejsze firmy, którym analitycy nie poświęcają uwagi.

Nieciekawy debiut

Ząbkowice-Erg, wchodząc na giełdę, pierwotnie zamierzał zdobyć z rynku 19,3 mln zł - przy cenie wynoszącej ok. 10,7 zł za akcję. Firma od początku zamierzała przeznaczyć te pieniądze w sporej części na inwestycje - przede wszystkim zakup maszyn do produkcji folii, ale również - na pokrycie części zobowiązań. Ostatecznie cena emisyjna została ustalona na 7 zł, a spółka zdobyła 12,6 mln zł. W transzy inwestorów indywidualnych redukcja wyniosła aż 90%.

Mimo że zarząd spodziewał się sporego przebicia podczas debiutu, nie wypadł on zbyt okazale. Prawa do akcji zadebiutowały o 3,6% wyżej od ceny emisyjnej i jeszcze tego samego dnia spadły o 25 groszy poniżej tej ceny. Później zrobiło się jeszcze gorzej, bo swoje papiery zaczęli sprzedawać byli pracownicy spółki, którzy otrzymali je w czasie prywatyzacji w 1996 r. Czekali 9 lat, aby się ich pozbyć. Spowodowało to w ciągu kilku dni spadek kursu do 5,1 zł.

Koszty w dół

Według Jarosława Lenartowskiego, akcjonariusze powinni docenić to, że firma w ciągu zaledwie kilku miesięcy znacznie - i zgodnie z zapowiedziami - obniżyła koszty. - Z 23% udziału kosztów ogólnozakładowych w przychodach zeszliśmy do 12% - tłumaczy prezes. Pierwszym posunięciem była modyfikacja dostaw. Firma korzystała z pośrednictwa w zakupach spółki Broker, należącej do jednego z jej głównych akcjonariuszy. Rezygnacja z pośrednika pozwoliła na obniżenie kosztów zakupów surowców o 6,5%.

Spółka produkująca m.in. folie, taśmy samoprzylepne i obudowy do akumulatorów chciałaby w tym roku, przy przychodach na poziomie 50 mln zł, zarobić netto 3,4 mln zł. To mniej niż początkowe prognozy - które mówiły nawet o 6 mln zł, ale zdecydowanie więcej niż przed rokiem. W 2004 r. zysk netto był symboliczny - wyniósł 200 tys. zł. Jak do tej pory firma realizuje swoje plany. W I kwartale - z reguły dla niej najgorszym - uzyskała blisko 10 mln zł przychodów ze sprzedaży, czyli o 29% więcej w porównaniu z analogicznym okresem 2004 r. Zysk na działalności operacyjnej wyniósł 5 tys. zł, a strata netto przekroczyła nieznacznie poziom 100 tys. zł. W zeszłym roku strata na działalności operacyjnej i strata netto wyniosły odpowiednio 480 tys. zł i 573 tys. zł.

Sięgnąć po rezerwy

Gdzie tkwią rezerwy Ząbkowic? Spółka zgodnie z zapowiedziami przystąpiła już do realizacji inwestycji, których sfinansowaniu miała służyć publiczna sprzedaż akcji. Mimo że zdobyła mniejszą sumę, Erg zrealizuje inwestycje, bo złożył wnioski o dofinansowanie pieniędzmi Unii Europejskiej. W optymistycznym wariancie oznacza to pokrycie 30% kosztów zakupu nowych wtryskarek, które mają służyć sprawniejszej produkcji obudów do akumulatorów. Fabryka zainwestuje również w drugi filar swojej działalności - produkcję folii. A o zdobyciu dodatkowych pieniędzy mogą zdecydować akcjonariusze na najbliższym WZA. Wtedy zapadnie decyzja, czy Ząbkowice-Erg sprzedadzą swój Wydział Taśm Samoprzylepnych. To spory i niepotrzebny już majątek. W jego skład wchodzi działka o powierzchni 15 tys. metrów kwadratowych oraz hala do produkcji taśm samoprzylepnych, budynek administracyjno-socjalny, budynek do regeneracji rozpuszczalników i zbiornik o pojemności 10 tys. litrów. - Te pozostałości po dawnym rozbudowanym przedsiębiorstwie państwowym to nasz majątek, który możemy w każdej chwili wykorzystać - mówi Lenartowski.

Wymarzony debiut

Zupełnie inną przeszłość niż Erg ma Plast-Box. Firma powstała ponad 20 lat temu jako zakład rzemieślniczy. Zawsze całkowicie prywatna, przez lata musiała finansować się długiem. Skokiem w rozwoju miała być oferta publiczna.

Debiut Plast-Boksu w lutym ubiegłego roku był wręcz wymarzony. Spółka, która w ofercie sprzedała akcje po 27 zł, zadebiutowała z ceną 34,5 zł - czyli o 28% wyższą. To był jeden z najlepszych debiutów w ubiegłym roku. A analitycy zapowiadali dalszy wzrost. 35 zł okazało się jednak maksimum. Plast-Box zdobył z emisji ponad 17,5 mln zł. Pieniądze zostały przeznaczone w głównej mierze na zakup maszyn, spłatę leasingów operacyjnych i finansowych oraz zwiększenie kapitału obrotowego. Firma zainwestowała też w spółkę na Ukrainie, która miała obsługiwać tamtejszych odbiorców plastikowych puszek i wiader produkowanych w Plast-Boksie (kupują je głównie producenci farb).

Wyniki poniżej prognoz

Losy spółki później układały jednak się różnie. Pierwsze, opublikowane przez nią wyniki były lepsze od oczekiwanych. Firma po ponad 2 mln zł straty rok wcześniej, w pierwszym kwartale 2004 r. dała 70 tys. zł zysku - i to w miesiącach, kiedy jej sprzedaż idzie najgorzej. Prognozy na cały rok zakładały wzrost przychodów do 50 mln zł przy 3 mln zł zysku netto. Zarząd twierdził, że nie widzi zagrożeń dla realizacji tych prognoz i zaczął się zastanawiać nawet nad następną emisją akcji. Miał z niej sfinansować m.in. zakup nowych maszyn i budowę fabryki w Rosji.

I wtedy zaczęły się problemy. Inwestycja na Ukrainie co rusz napotykała przeszkody. Najpierw ukraiński sąd zwlekał z rejestracją spółki. Później przeciągała się budowa. Pod koniec roku rozpoczęła się ukraińska "pomarańczowa rewolucja" i gotowe już do wyjazdu na Wschód stare maszyny Plast-Boksu utknęły w Polsce. Termin uruchomienia produkcji w ukraińskim zakładzie jest przekładany do dziś. Jak poinformował kilka dni temu Waldemar Pawlak, prezes Plast-Boksu, inwestycja może okazać się jeszcze droższa - w kwietniu ukraiński rząd objął 20-proc. stawką VAT wszystkie inwestycje zagraniczne. Zlikwidował także ulgi w podatku dochodowym. Dla Plast-Boksu oznacza to konieczność dopłacenia ok. 250 tys. USD.

A na to wszystko nałożył się jeszcze całkowicie nieudany ubiegły rok. Mimo początkowych optymistycznych prognoz zysku netto - następnie obniżonych z 3 do 1,5 mln zł, Plast-Box zarobił w ubiegłym roku zaledwie 774 tys. zł. Tylko nieznacznie niższe od planowanych były przychody. Założenia mówiły o 48 mln zł, w rzeczywistości było to o 100 tys. zł mniej. Spółka zapowiadała wprawdzie, że wyniki nie będą imponujące, ale spodziewała się mimo wszystko lepszych rezultatów. Tłumaczy, że w ubiegłym roku znacznie wzrosły koszty surowców, a złoty się umocnił. - Największym problemem były ceny ropy i sprzedaż na Ukrainę. Musieliśmy podjąć decyzję, czy kontynuować nieopłacalny eksport, czy z niego zrezygnować. Postanowiliśmy kontynuować, bo w tym roku całą produkcję na tamten rynek będzie mogła przejąć miejscowa fabryka. To wyeliminuje problemy walutowe - zapewniał po ogłoszeniu wyników Waldemar Pawlak.

Inwestor pomoże?

Pod koniec I kwartału spółka niespodziewanie poinformowała o trwających negocjacjach w sprawie przejęcia Plast-Boksu przez silnego inwestora. Według Waldemara Pawlaka, rozważano dwie możliwości: - Możemy sprzedać akcje inwestorowi branżowemu - wtedy przejmie wszystkie walory - lub finansowemu, który kupi tylko ich część.

Wśród zainteresowanych wymieniano m.in. Boryszew, jednak ta spółka oficjalnie nie potwierdziła doniesień. Z naszych informacji wynika, że ewentualny inwestor ma być znany w ciągu miesiąca. Ale może też nie pojawić się wcale. Co wtedy? - Mamy przygotowany scenariusz i na taką okoliczność. Przewidujemy w takim przypadku inwestycję w linię form 4-krotnych. To znacznie obniży koszty, bo zamiast jednego opakowania w ciągu 9 sekund z taśmy będą schodzić cztery. Oczywiście, będzie to wymagać poniesienia z naszej strony kosztów. Taką inwestycję moglibyśmy sfinansować długiem - dziś jest on w naszym przypadku na poziomie 54% kapitałów. Banki dopuszczają do 70% - uspokaja W. Pawlak. Aby przestawić produkcję, Plast-Box potrzebowałby 2 mln euro.

Co z surowcami?

Plast-Box i Erg nie konkurują z sobą, bo dysponują innymi produktami. Ale obydwie firmy w dużym stopniu są uzależnione od cen ropy naftowej, która jest podstawowym surowcem w produkcji tworzyw sztucznych. Obie firmy korzystają z dostawców krajowych i zagranicznych, ale lepiej radzi sobie z tym Erg. Powód? Firma wykorzystuje głównie tańszy polietylen, którego cena również nie zmienia się znacznie. Firma, mimo że kupuje surowce również od Orlenu, w trudnych okresach wspiera się importem od zagranicznych kontrahentów, którzy w przeciwieństwie do polskich dostawców - co podkreśla zarząd Ergu - mają zwyczaj utrzymywać stabilne ceny w całym okresie sprzedaży. Stąd wyniki osiągane przez Erg bliskie są prognozom. Plast-Box takiego luksusu nie ma. Firma w ubiegłym roku zmieniła część umów, aby wykluczyć ryzyko walutowe, ale nadal jest uzależniona od cen surowców. Gdy kurs ropy poszedł gwałtownie w górę - równie mocno podrożały surowce kupowane przez Plast-Box. Prezes Waldemar Pawlak nie ukrywa, że inwestor, który pomógłby złagodzić te wahania, mógłby postawić firmę na nogi.

Obydwie spółki czekają na uruchomienie najnowszej linii Orlenu, który kończy budowę jednej z największej na świecie instalacji do produkcji tworzyw wysokiej gęstości. To może oznaczać dla producentów form wtryskowych skok jakościowy - ale i kosztowy. Ale na nową produkcję "przesiądą się" prawdopodobnie również konkurenci.

Jaka jest przyszłość obydwu firm? Erg ma rezerwy i wyraźnie pokazuje poprawę wyników. Plast-Box nie stanął jeszcze pod ścianą, ale bez silnego inwestora lub innych źródeł finansowania rozwoju, będzie musiał już tylko liczyć na spadek cen ropy albo skończy rok ze stratami.