Dużo Zachodu na Wschodzie

Ponad połowę aktywów banków w Europie Środkowej i Wschodniej kontroluje 10 międzynarodowych instytucji

Według ostatniego raportu firmy badawczej Intelace Research na temat sektora bankowego w krajach Europy Środkowej i Wschodniej (raport nie obejmuje banków z Rosji i Białorusi), rynek bankowy w tej części naszego kontynentu nadal rośnie bardzo szybko.

W tyle za (starą) Europą

W trakcie ubiegłego roku aktywa banków w 15 krajach, które objął swoimi badaniami Intelace Research (Polska, Czechy, Węgry, Słowacja, Rumunia, Chorwacja, Słowenia, Bułgaria, Łotwa, Litwa, Estonia, Bośnia i Hercegowina, Albania oraz Macedonia) zwiększyły się o 22,2 proc. i na koniec 2005 r. wyniosły 546,7 mld euro (wzrost o 81,4 euro w porównaniu z 2004 r.). Choć dynamika może imponować, to bankom z naszego regionu nadal daleko do czołowych instytucji finansowych "Starej Europy". Aktywa brytyjskiego Barclays Bank, największego pod tym względem banku Europy, to 1,25 bln euro, czyli przeszło dwukrotnie więcej niż wszystkich banków Europy Środkowowschodniej i 50 razy więcej niż aktywa największego banku z tego regionu - polskiego PKO BP.

Największym bankowym rynkiem tego regionu pozostaje oczywiście Polska (151,9 mld euro aktywów), ale aktywa naszych banków rosną prawie najwolniej w regionie - 15,4 proc. (o mniej, bo o 15,1 proc. wzrosła w 2005 r. tylko suma bilansowa banków na Węgrzech). Najszybciej natomiast rosły w ub. r. aktywa banków w Rumunii (o 56,2 proc.) i na Litwie (o 53,7 proc.).

PKO BP, rodzimy gigant

Z przygotowanego przez analityka Intelace Research Marcina Mazurka zestawienia 200 największych pod względem wielkości sumy bilansowej banków z tej części Europy wynika, że takie instytucje znajdują się głównie w Polsce, Czechach i na Węgrzech. Nasz kraj ma w czołowej dwusetce aż 39 reprezentantów (o dwa banki więcej niż w 2004 r.), 27 banków to spółki z kraju naszych południowych sąsiadów, a 23 to banki węgierskie. Na koniec 2005 r. największymi aktywami dysponował wspomniany już rodzimy PKO BP. Kolejne trzy pozycje zajmują banki czeskie (patrz grafika).

Oprócz PKO BP w pierwszej dziesiątce banków z największymi aktywami znalazły się jeszcze trzy polskie banki: Pekao, Bank BPH i ING Bank Śląski. Jeśliby doszło do planowanej fuzji Pekao i BPH, to ta połączoną instytucja dysponowałaby zdecydowanie największymi aktywami w tej części Europy - ponad 30,5 mld euro wobec 23 mld euro obecnego lidera, czyli PKO BP.

Co ciekawe w tym zestawieniu jedynie PKO BP jest bankiem kontrolowanym przez państwo, a węgierski OTP Bank jako jedyny nie ma wyraźnego dominującego akcjonariusza. W pozostałych ośmiu bankach z pierwszej dziesiątki główne udziały mają zagraniczne instytucje finansowe.

Także jeśli wziąć pod uwagę fundusze własne największym bankiem jest rodzimy gigant PKO BP (2,27 mld euro). Wyprzedza on Pekao i OTP. Czeskie banki, które przy stosunkowo wysokich aktywach dysponują niższymi kapitałami znalazłby się poza pierwszą trójką.

Obecność obowiązkowa

Z raportu Intelace Research wynika, że aż 56 proc. aktywów banków z 15 krajów Europy Środkowej i Wschodniej znajduje się w rękach 10 międzynarodowych grup bankowych. Największym bankowym inwestorem w tej części Starego Kontynentu jest włoska grupa UniCredit - właściciel większościowych pakietów akcji m.in. Pekao i BPH.

Za Włochami znalazła się belgijska grupa KBC, inwestor m.in. czeskiego banku Ceskoslovenská Obchodní Banka oraz polskiego Kredyt Banku. Pierwszą trójkę zamyka austriacki bank Erste - właściciel m.in. Ceskej Sporitelnej. Spośród dziesięciu największych bankowych inwestorów w tej części Europy w Polsce nieobecni są, oprócz wspomnianego już Erste, jedynie włoska Banca Intesa oraz szwedzki Swedbank. Pozostali mają większe lub mniejsze udziały w sektorze bankowym nad Wisłą.

Zresztą tak eksponowana obecność zagranicznych inwestorów na wschodnioeuropejskich rynkach nie powinna dziwić. Z danych Intelace Research wynika, że banki z tej części Europy są bardzo zyskowne - średni zwrot z kapitału to 16 proc., a zwrot z aktywów to 1,68 prTakże rosnące zyski czołowych banków z tego regionu muszą zadowalać ich zagranicznych udziałowców. Węgierski OTP Bank, polskie PKO BP i Pekao czy czeskie Ceska Sporitelna i Komercni Banka - każdy z tych banków zarobił w ubiegłym roku na czysto ponad 300 mln euro. Największym zyskiem netto mógł się pochwalić OTP 26 mln euro), przed PKO BP (434 mln euro) i Pekao (390 mln euro).

Włosi najwięksi dzięki Austriakom

Włoska grupa UniCredit

kontroluje w Europie Środkowowschodniej bankowe aktywa o wartości aż 66,7 mld euro. To ponad 12 proc. łącznej sumy bilansowej wszystkich banków z tej części Starego Kontynentu. UniCredit wysunęła się bowiem na pierwsze miejsce po przejęciu w ubiegłym roku niemieckiego Bayerische Hypo -und Vereinsbanku oraz

należącego do HVB Banku Austria Creditanstalt. Ten ostatni był obecny na niemal wszystkich rynkach w tej

części Europy. W Polsce

Austriacy kontrolowali PBK. Po fuzji BACA z HVB PBK

został wchłonięty przez należący do Niemców bank BPH. A ten ostatni trafił w końcu do UniCredit. Tym samym,

licząc razem z kupionym

jeszcze w 2000 r. Pekao,

Włosi przejęli kontrolę nad polskimi bankami

dysponującymi łącznie ponad 30 mld euro.