Orlen poskarży się Unii na Litewskie Koleje

Litwa promuje monopol swoich firm – uważają przedstawiciele Orlenu. Polska spółka szykuje skargę do Komisji Europejskiej

Orlen zarzuca państwowym Kolejom Litewskim m.in. zawyżanie stawek za przewozy towarowe, do których uprawniony jest wyłącznie ten przewoźnik.

[srodtytul]Obrona interesów na Litwie [/srodtytul]

– Działania władz Litwy, m.in. protekcjonizm chroniący interesy spółek państwowych, to główny powód, dla którego Orlen Lietuva (nowa nazwa rafinerii w Możejkach należącej do Orlenu – red.) zaniechał planów przejęcia kontroli nad którymś z portów bałtyckich – mówi Krystian Pater, prezes Orlen Lietuva. – Urzędnicze decyzje wypaczają rynkowe zasady działania na Litwie, dlatego rozważamy podjęcie kroków prawnych na szczeblu europejskim – przyznaje Pater.

Co zrobi Komisja Europejska? – Jeśli dostaniemy taką skargę, to na pewno się jej uważnie przyjrzymy – powiedział Jonathan Todd, rzecznik ds. konkurencji w kończącej kadencję Komisji Europejskiej.

Rafineria w Możejkach jest nierentowna m.in. przez koszty, jakie ponosi. Po pierwsze – sprowadza ropę drogą morską. Gdyby wybudowała ok. 100 km rurociągu z Kłajpedy do rafinerii – byłoby taniej. Ale Orlen uważa, że bez przejęcia kontroli nad terminalem byłaby to ryzykowna inwestycja. A w sprawie kontroli nad nim polska spółka nie porozumiała się z Litwą. Dlatego skarga do KE na państwowe koleje może być elementem batalii o terminal w Kłajpedzie. Ale nie tylko.

Orlen nie wyklucza nawet sprzedaży Możejek, którymi mogliby się zainteresować Rosjanie. Współpraca z kolejami, kontrolowanymi przez państwo na lepszych warunkach, mogłaby sprawić, że odstąpiłby od tych planów. Komentatorzy w Wilnie są zaskoczeni planami Orlenu – czekają na oficjalne stanowisko. Komentarza odmówiła Ambasada Litwy w Polsce.

[srodtytul]Problemy z transportem [/srodtytul]

Koleje Litewskie we wrześniu 2008 r. rozebrały część torów umożliwiających transport paliwa krótką trasą z Możejek do portów na Łotwie. To zmusza do wożenia paliw na rynek łotewski i estoński przez Rygę, zamiast przez łotewskie nadgraniczne miasteczko Renge – czyli wydłuża transport ze 166 km do 241 km. Z dokumentów, do których dotarliśmy, wynika, że opłata za przewóz tony paliwa (licząc lit po kursie 1,18 zł) zamiast 44,2 zł wynosi 49,6 zł.

Orlen boryka się też z utrudnionym transportem w kierunku terminalu w Kłajpedzie, z którego eksportuje rocznie 5 mln ton paliwa. Litewskie koleje zaniechały remontu krótszej trasy, forsując alternatywną – dłuższą o 95 km, a więc droższą. A koleje łotewskie nie mogą świadczyć usług na tej trasie, bo nie mają odpowiedniej licencji. Efekty sporu? Koszty logistyki Możejek wyższe o 20–25 mln USD rocznie i osłabienie pozycji Orlenu na Łotwie i w Estonii, gdzie paliwo z Możejek jest coraz droższe.

– Mieliśmy ekspertyzy świadczące o tym, że rozebrane tory do Renge były w lepszym stanie niż niektóre dopuszczone do użytku pasażerskiego na litewskich liniach. Proponowaliśmy współpracę przy remoncie, rozważaliśmy partycypowanie w kosztach. Litwa to odrzuciła. A sprawa dotyczy trzech państw UE – niech więc rozstrzygnie Unia – mówi osoba zbliżona do sprawy.

Z nieoficjalnych informacji wynika, że sprawa może być dość trudna, bo Komisja Europejska będzie np. chciała sprawdzić, czy Koleje Litewskie celowo rozebrały tory, by żądać wyższych opłat przewozowych od grupy Orlenu.