Start-upy. Odwilż w finansowaniu? Prognozy są obiecujące

Inwestycje wysokiego ryzyka w naszym kraju wzrosły w minionym roku o ponad jedną czwartą. Martwi, że pieniądze płyną głównie do projektów wymagających nieznacznego kapitału.

3,3 mld zł zainwestowały w 2025 r. fundusze i aniołowie biznesu w polskie młode, innowacyjne spółki. Cieszy ożywienie, bo – jak pokazują dane Polskiego Funduszu Rozwoju – za te pieniądze sfinansowano o 17 proc. więcej projektów niż rok wcześniej, zaś samo zaangażowanie kapitałowe venture capital wzrosło o imponujące 62 proc. Faktyczna dynamika jest jednak sporo niższa, ale trend wzrostowy i tak jest wyraźny.

Statystyki zaburzają potężne dwie rundy z udziałem start-upów Iceye (636 mln zł) i ElevenLabs (720 mln zł). Tylko te dwie firmy przyciągnęły od inwestorów równowartość 1,356 mld zł, a więc 41 proc. wartości całego rodzimego rynku VC w ub. r. Gdyby oczyścić wyniki z tzw. megarund, zaangażowanie inwestorów sięgnęło nieco ponad 2 mld zł. To i tak wynik o niemal 500 mln zł lepszy niż w 2024 r.

Karol Lasota, partner w Inovo.vc, wskazuje, że w świecie rządzącym się przez tzw. power law nie potrzeba wielu sukcesów, a wystarczy jeden właściwy. – Kiedyś były to Docplanner czy Brainly, dziś ElevenLabs i Iceye. To ich sukces pomógł osiągnąć w 2025 r. wartość transakcji na poziomie 3,3 mld zł, zbliżając rynek do rekordowych lat 2021-2022. To dowód, że z Polski można budować globalne firmy – komentuje.

Czy to bańka, skoro połowa wartości pochodzi z dwóch spółek?

– Moim zdaniem nie. Te firmy są już rentowne, rosną bardzo szybko i wycenia się je bliżej historycznych mnożników. Rynek stał się po prostu bardziej selektywny i dojrzały. Kapitał koncentruje się tam, gdzie jest globalna trakcja, skala i przewaga technologiczna. Tak działa „powerlaw”. Kilka tzw. outlierów odpowiada za większość wartości – kontynuuje Lasota. I wskazuje, że kluczowe na kolejne lata będzie wykorzystanie zniesionych przez AI barier technologicznych.

– Potrzebujemy więcej zespołów myślących globalnie od pierwszego dnia – zaznacza.

Wbrew temu, co mogłoby się wydawać że kapitał płynie do dużych projektów, nad Wisłą wciąż głównym napędem są start-upy na wczesnym etapie rozwoju. One potrzebują stosunkowo niewielkich sum i to tam trafiają pieniądze inwestorów. Na 183 rundy w 2025 r. aż 134 stanowiły rundy zalążkowe.

Rundy zalążkowe: słabość czy fundament?

To jedna z bolączek polskiego rynku, świadcząca o tym, że nie jesteśmy jeszcze w pełni dojrzałym ekosystemem VC. Duży udział kapitału publicznego i finansowanie projektów faz pre-seed i seed to nasz wyróżnik. Karolina Mitraszewska, prezeska PFR Ventures, nie uważa jednak, by to był problem. Jak podkreśla, rundy zalążkowe to fundament każdego ekosystemu innowacji. Jej zdaniem potrzebujemy funduszy, które chcą podjąć dodatkowe ryzyko finansowania start-upów na bardzo wczesnym etapie.

– Żeby wzmocnić rozwój tego obszaru, wykorzystujemy środki z Funduszy Europejskich dla Nowoczesnej Gospodarki. W 2025 r. przeprowadzono 134 transakcje zalążkowe, co stanowi wzrost o około 20 proc. w porównaniu z rokiem poprzednim. Blisko trzy czwarte tych rund angażowało fundusze z portfela PFR Ventures. Taka statystyka sprawia, że mogę śmiało powiedzieć: realizujemy jedną ze swoich podstawowych misji – wyjaśnia. I przypomina, że wśród największych transakcji odnotowanych w ub. r. znalazło się Jutro Medical, którego pierwszą rundę finansowania zapewnił fundusz Kogito Ventures, zasilany środkami UE (w inwestycję zaangażował też grupę aniołów biznesu).

Zdaniem prezes PFR Ventures takie historie pokazują, jak ważna jest ciągłość finansowania, od rund zalążkowych po fazę „growth”. – W kolejnych latach można spodziewać się dynamicznego wzrostu liczby i wartości inwestycji w dojrzałe spółki. Istotną rolę odegra tu program Innovate Poland, który zapewni ponad 4 mld zł dla najbardziej kapitałochłonnych, skalowalnych projektów – tłumaczy.

– Spośród 183 transakcji 82 zostały zrealizowane z udziałem zespołów z portfela PFR Ventures. Te fundusze zapewniły środki firmom na każdym etapie rozwoju. Były obecne w rundach przekraczających 100 mln zł oraz tam, gdzie twórcy innowacyjnych rozwiązań rejestrowali swoją działalność równolegle z pozyskanym finansowaniem – dodaje Rozalia Urbanek, chief investment officer w PFR Ventures.

FENG napędzi rynek

Prognozy są obiecujące. Eksperci spodziewają się, że w 2026 r. nastąpi dalszy wzrost inwestycji wysokiego ryzyka. – W 2026 r. spodziewam się dalszego odbicia w segmencie transakcji zalążkowych, co będzie napędzane przez fundusze zasilone środkami FENG. Myślę, że zobaczymy też ponowne ruchy ze strony korporacji – twierdzi Urbanek.

Optymistą jest też Paweł Chorązy, dyrektor zarządzający pionem funduszy europejskich w BGK. – Ze względu na podpisywanie kolejnych umów inwestorskich z funduszami VC 2026 r. powinien przynieść dalszy dynamiczny wzrost udziału na rynku funduszy inwestujących środki publiczne – przekonuje.

Wtóruje mu Luiza Nowacka, investment manager w funduszu Vinci. Według niej podaż kapitału w br. może wzrosnąć, bo fundusze zasilone z FENG wejdą „w pełniejszą fazę inwestycji, a program Innovate Poland wnosi nowy strumień środków”. – Dalszy rozwój polskiego VC będzie zależał od pogłębienia kapitału „growth”, wzmocnienia prywatnej bazy LP (inwestorów dostarczających kapitał funduszom venture capital – red.) oraz poprawy ścieżek wyjścia (przejęcia, debiuty giełdowe – red.) – zaznacza.

Maciej Małysz, partner w Inovo.vc, sądzi, iż obecnie mamy najlepszy czas w historii na budowanie nowych produktów, biorąc pod uwagę, jak wiele barier zniwelowało wykorzystywanie AI (m.in. w tworzeniu oprogramowania).