Koniunktura giełdowa nie zmieniła strategii inwestycyjnej OFE

Kolejne 6 miesięcy funkcjonowaniafunduszy emerytalnych nie przyniosło zmian w ich polityce inwestycyjnej. W portfelach OFE nadal dominują skarbowe papiery dłużne, natomiast w akcje lokowanych jest ok. 30% aktywów.

Podobnie jak wcześniej, wśród inwestycji giełdowych przeważają największe i najbardziej płynne spółki WIG20. W portfelach dłużnych większość stanowią długoterminowe obligacje skarbowe, choć w porównaniu z końcem grudnia 2000 r. ich udział obniżył się. Ze względu na stale wzrastające aktywa funduszy oraz płytkość polskiego rynku portfele funduszy emerytalnych coraz bardziej upodabniają się.Według półrocznych sprawozdań OFE, na koniec czerwca 2001 r., fundusze emerytalne zainwestowały w akcje 3,7 mld zł. Ich udział w kapitalizacji GPW wyniósł więc 3,7%. W ciągu ostatnich sześciu miesięcy oznacza to wzrost o ponad 40% (1,1 pkt. proc.). Natomiast w porównaniu z końcem czerwca 2000 r. wzrost jest ponad dwuipółkrotny. Ponieważ jednak w rękach inwestorów branżowych i instytucjonalnych jest ponad 67% wszystkich notowanych akcji, papiery posiadane przez OFE stanowią ponad 12% znajdujących się w wolnym obrocie.WIG20 w portfelachChoć w I półroczu wartość WIG i WIG20 spadła odpowiednio o 21,9% i 30,01%, wartość środków zainwestowanych przez OFE na giełdzie wzrosła o ponad 500 mln zł. Oznacza to, że fundusze emerytalne nie zrezygnowały z inwestycji w akcje, choć ich średni udział w portfelach spadł w tym czasie z 33,3% do 26,7%. Wśród pięciu największych inwestycji znalazły się największe i najbardziej płynne spółki z GPW: PKN ORLEN, TP SA, Pekao SA, KGHM i Prokom. W sumie OFE ulokowały w nich ponad 1,4 mld zł, czyli blisko 40% wszystkich środków zainwestowanych w akcje.Według półrocznych sprawozdań, w których prezentowane są aktywa o udziale przekraczającym 1%, najwięcej środków fundusze emerytalne zainwestowały w PKN ORLEN. W jego walory OFE ulokowały w sumie ponad 410 mln zł, (ponad 11% wszystkich środków zainwestowanych w akcjach oraz niespełna 3% ogółu aktywów funduszy). W porównaniu z końcem grudnia ub.r. było to o 30 mln zł więcej. Jednak w tym czasie kurs PKN spadł o ponad 21%. W sumie OFE posiadają ponad 5,5% kapitału płockiego koncernu.W większości funduszy jest to jedna z największych inwestycji w akcje. Wyjątki stanowią jedynie portfele OFE Bankowy, Pioneer i Pekao, w których dominują walory mniejszych spółek. W akcje PKN ORLEN najwięcej zainwestowały dwa największe pod względem wartości aktywów OFE ? Commercial Union i Nationale-Nederlanden. Ich udział w kapitale spółki przekracza odpowiednio 1,8 % i 1,4%.Ucieczka z ElektrimuPodobnie jak w poprzednich okresach, na drugim miejscu znalazła się Telekomunikacja Polska. Pomimo ponad 35-proc. spadku kursu tej spółki w I półroczu, wartość środków zaangażowanych w nią wzrosła o 60 mln zł (do ponad 390 mln zł). W sumie OFE zaangażowały w TP SA ponad 10% ogółu środków zainwestowanych w akcjach i 2,8% ogółu swoich aktywów, co dało im 1,5-proc. udział w kapitale spółki. Trzecią co do wielkości zaangażowanych środków spółką jest Bank Pekao. Fundusze ulokowały w nim ponad 330 mln zł, a więc o ponad 90 mln zl więcej niż na koniec grudnia 2000 r. Jednak nie wszystkie z tych środków to nowe wpłaty OFE. Cena akcji Pekao, jako jednej z nielicznych dużych spółek, wzrosła w ciągu ostatnich sześciu miesięcy o blisko 10%. OFE posiadają więc 2,9% kapitału banku, inwestując blisko 9% aktywów z portfela akcji (2,4% ogółu aktywów).W porównaniu z końcem ub.r., z pierwszej piątki największych inwestycji OFE wypadł Elektrim. Wartość środków zainwestowanych w spółkę spadła z blisko 230 mln zł, do nieco ponad 77 mln zł. Jednak w tym czasie kurs akcji Elektrimu stracił blisko 50%. Na czwarte miejsce przesunął się KGHM, chociaż wartość ulokowanych w nim środków zmniejszyła się o ponad 20 mln zł, do 154 mln zł. W przeciwieństwie do Elektrimu, którego walorów OFE zapewne się pozbywały, spadek wartości zaangażowanych środków wynikał głównie ze spadku kursu akcji. W I półroczu br. kurs akcji KGHM stracił ponad 35%. Do pierwszej piątki największych inwestycji wszedł natomiast Prokom, w który OFE zainwestowały ponad 134 mln zł. Jest to o 14 mln zł więcej, mimo że cena akcji spadła w tym czasie o ponad 40%.Z pierwszej dziesiątki największych inwestycji wypadły: Bank Zachodni WBK, ComputerLand i Orbis. Ich miejsce zajęły Kredyt Bank, Stomil Olsztyn i Bank Śląski. Znaczące obniżenie się wartości środków zainwestowanych w poszczególne akcje, przy w sumie wzrastających inwestycjach giełdowych OFE, świadczy, że zarządzający funduszami poszukują nowych inwestycji wśród dotychczas niedocenianych spółek. Większości z tych inwestycji nie ujawniły jednak bieżące sprostowania, gdyż wartość środków w nich zaangażowanych przez poszczególne fundusze nie przekracza 1% aktywów.Nieliczne wyjątkiDlatego też portfele emerytalne większości funduszy znacząco się nie zmieniły. Podobnie jak w poprzednich okresach, od reszty funduszy najbardziej składem portfela akcji odbiegały OFE Bankowy, Pocztylion, Pioneer i Pekao. Wśród ich inwestycji przeważają spółki o niższej kapitalizacji, jak Novita, Ropczyce, Mitex, Krosno, Prosper czy też niektóre NFI.Pomimo znacznych strat, jakie przyniosły w ostatnich miesiącach spółki z branży teleinformatycznej (TechWIG spadł w I półroczu o 46,6%), w portfelu OFE Bankowy nadal przeważony był ich udział. Wśród największych inwestycji tego OFE pojawiły się ComArch, ComputerLand i Softbank oraz NFI Jupiter i Progress. Niestety, strategia ta okazała się bardzo niekorzystna, gdyż straty na tych inwestycjach spowodowały, że Bankowy jako jedyny z funduszy nie osiągnął minimalnej wymaganej stopy zwrotu wyliczonej na koniec czerwca.Znacznie korzystniejsza okazała się strategia Pioneera, gdyż zarządzającemu udało się uratować znaczną część zysków wypracowanych we wcześniejszych okresach. Na koniec czerwca w portfelu tego funduszu największą inwestycję stanowiły walory Krosna, których cena akcji wzrosła w ostatnim półroczu o ponad 17%. W portfelu OFE Pekao dominowały natomiast walory Mostostalu Zabrze i Kredyt Banku, a w Pocztylionie ? oprócz TP SA ? Novity, Ropczyc i Miteksu.

Spółki w rękach OFEZarządzający funduszami przyznają, że wraz ze wzrastającymi aktywami oraz pogłębiającą się płytkością polskiej giełdy coraz trudniej im jest angażować się w mniejsze spółki. Limity inwestycyjne nie pozwalają bowiem, by OFE posiadały więcej niż 10% kapitału jednej firmy, coraz częściej więc zyski, jakie mogą przynieść małe, a często niedowartościowane spółki, przestają mieć znaczenie dla ogólnego wyniku funduszu. Np. zainwestowanie w Novitę jedynie 12 mln zł przez Dom i Pocztylion (po około 3% aktywów) wystarczyło, by posiadać ponad 16,7% jej kapitału. Inwestując 25 mln zł Bankowy, Ego i Dom posiadają 11,3-proc. udziały w NFI Jupiter. Natomiast by przekroczyć 10% w Prokomie, fundusze musiały zainwestować ponad 134 mln zł. W tym przypadku najwięcej, bo po blisko 50 mln zł, wyłożyły Commercial Union i Nationale-Nederlanden, co dało im ponad 3,5-proc. udziały.Blisko 10% akcji OFE Pocztylion posiada również w Pekpolu i Ropczycach, a Skarbiec Emerytura ? w Mostostalu Gdańsk. Analitycy Beskidzkiego Domu Maklerskiego w raporcie dotyczącym giełdowych inwestycji OFE w czerwcu zwracają uwagę, że branża budowlana, mimo kryzysu, jest oceniana przez zarządzających funduszami jako perspektywiczna. W ostatnim miesiącu OFE przekroczyły 5-proc. głosów na WZA dwóch spółek budowlanych: Skarbiec-Emerytura w Mostostalu Gdańsk oraz Nationale-Nederlanden w Elektrobudowie. Skarbiec-Emerytura posiada również ponad 5-proc. pakiet Mostostalu Export. Na koniec ubiegłego roku w budownictwo OFE zainwestowały w sumie 3,8% swoich aktywów. Krótszy długPowszechnie oczekiwane obniżki stóp procentowych skłoniły zarządzających OFE również do zwiększenia w drugiej połowie ubiegłego roku zaangażowania w długoterminowe obligacje o stałym oprocentowaniu. Mimo jednak mniejszego tempa wzrostu gospodarczego, niższej od zakładanej inflacji oraz spadającego poziomu konsumpcji, zawirowania polityczne i budżetowe powstrzymały Radę Polityki Pieniężnej przed nadmiernym cięciem stóp. I półrocze br. dla długich obligacji nie okazało się więc tak korzystne, jak się spodziewali zarządzający. Ich udział w portfelach OFE spadł z ponad 70% do niespełna 60%. Udział papierów krótkoterminowych, w tym również obligacji o terminie do wykupu krótszym niż 12 miesięcy, wzrósł z 18,6% do ponad 30%.W sumie jednak spadek udziału akcji w portfelach OFE spowodował wzrost udziału papierów dłużnych. W obligacjach i bonach skarbowych fundusze zainwestowały w sumie 9,2 mln zł, a więc ponad 3 mld zł więcej niż przed pół rokiem. Średni udział papierów dłużnych w aktywach wzrósł z 57% do 67%. Ponad 5,5 mld zł ulokowano w papierach długoterminowych, a 2,9 mln zł w krótkoterminowych. Najwięcej, bo blisko 890 mln zł, fundusze emerytalne zainwestowały w dziesięcioletniej obligacji DK08/09. Stanowiła ona największą inwestycje w papiery dłużne OFE Nationale-Nederlanden, (ponad 400 mln zł, blisko 14% swoich aktywów). Po ponad 600 mln zł ulokowano również w obligacjach pięcioletnich PS1005 i PS0206. Znajdują się one w portfelach większości OFE.W dziesięcioletnią obligację o zmiennym oprocentowaniu DZ0110 fundusze zainwestowały blisko 500 mln zł. Jest to największa inwestycja OFE wśród papierów zaliczanych do krótkoterminowych. OFE Commercial Union ulokował w tym papierze ponad 200 mln zł (5,15% swoich aktywów). Natomiast w bonach skarbowych OFE ulokowały niespełna 740 mln zł, co stanowi nieco ponad 5% aktywów funduszy.

Anna Garwoliń[email protected]