Bilans jest zestawieniem, w ujęciu wartościowym, majątku przedsiębiorstwa - aktywów - oraz źródeł jego finansowania - pasywów - na określony moment. Struktura majątku jest głównie uzależniona od charakteru działalności spółki, ponieważ np. w przedsiębiorstwach handlowych przewagę będą miały aktywa obrotowe, natomiast w produkcyjnych - aktywa trwałe.
Analiza pionowa bilansu polega na badaniu relacji "w pionie", tzn. oddzielnie w ramach aktywów i pasywów. Bada się wówczas procentowy udział poszczególnych elementów majątku i źródeł finansowania odpowiednio w aktywach bądź pasywach ogółem (np. rzeczowe aktywa trwałe × 100: aktywa ogółem). W analizie pionowej wykorzystuje się również wskaźnik struktury aktywów oraz wskaźnik struktury pasywów. W ramach przykładu posłużymy się bilansami informatycznej spółki ComArch SA z lat 1999-2001.
Wskaźnik Aktywa trwałe
struktury = ---------------
aktywów Aktywa obrotowe
Wysoka wartość tego wskaźnika jest charakterystyczna dla przedsiębiorstw działających w branżach kapitałochłonnych. Dla przedsiębiorstw produkcyjnych jego typowa wartość wynosi około 1,0, natomiast dla przedsiębiorstw handlowych zawiera się zazwyczaj w przedziale od 0,3-0,5. W przypadku ComArchu, wskaźnik struktury aktywów w latach 1999-2001 systematycznie wzrastał. Szczegółowa analiza bilansu pozwala zorientować się, jakie zdarzenia wpłynęły na taką tendencję, np. wzrost rzeczowego majątku trwałego na skutek zakupienia nieruchomości.
Wskaźnik Kapitał własny
struktury = -------------
pasywów Zobowiązania
Im większy jest udział kapitału własnego, tym mniejsze ryzyko finansowe. Wyższy poziom tego wskaźnika świadczy o dobrej sytuacji finansowej spółki (nie jest nadmiernie zadłużona, działalność finansuje z własnych środków). Dla polskich przedsiębiorstw wskaźnik struktury pasywów jest dość wysoki i wynosi ok. 2,0. Wynika to z niewielkiego wykorzystania długoterminowych źródeł finansowania obcego, przede wszystkim kredytów bankowych. W najbliższych latach można oczekiwać pewnego spadku wartości tego wskaźnika w gospodarce, ponieważ wraz ze spadkiem inflacji, a tym samym stóp procentowych, powinno zwiększyć się zainteresowanie w finansowaniem działalności przy wykorzystaniu funduszy obcych.
Słowniczek
Aktywa
obrotowe
- aktywa, które
przedsiębiorstwo
wykorzystuje w jednym cyklu produkcyjnym.
W fabryce samochodów do aktywów obrotowych zaliczyć można np. blachę wykorzystaną do produkcji aut.
Aktywa trwałe
- aktywa, które
przedsiębiorstwo
wykorzystuje w więcej niż jednym cyklu
produkcyjnym.
W przytoczonym powyżej przykładzie fabryki
samochodów do aktywów trwałych zaliczać będzie się linia produkcyjna, przy której montowane są auta.
Walne
zgromadzenie akcjonariuszy
- najwyższa władza
w spółce akcyjnej.
W jego kompetencjach leży m.in. zatwierdzanie rocznych sprawozdań spółki i podział zysku
(lub sposób pokrycia starty), decyzja o nowych emisjach akcji oraz wybór członków rady
nadzorczej, która bezpośrednio kontroluje działalność zarządu
spółki. Walne
zgromadzenie
akcjonariuszy może
odbywać się w trybie zwyczajnym (raz do roku w celu podsumowania ostatniego roku
działalności spółki) lub nadzwyczajnym
(zwoływane najczęściej
w celu rozstrzygnięcia konkretnego problemu dotyczącego działalności firmy).
