Przepływ kapitału

Swoboda w zakresie przepływu kapitału i płatności w istotnej mierze przyczynia się do rozwoju rynków finansowych. Dzięki niej szansę na obsługę większej liczby transferów mają również brokerzy.

Na mocy postanowień traktatu z Maastricht od 1 stycznia 1994 r. na terenie UE obowiązuje swoboda w zakresie przepływu kapitałów i płatności między państwami członkowskimi oraz między państwami członkowskimi i krajami nie należącymi do wspólnoty. Jest to zasada generalna, od której istnieją ściśle określone wyjątki. Mogą one dotyczyć inwestycji bezpośrednich, związane są z przedsiębiorczością, świadczeniem usług finansowych lub dopuszczaniem papierów wartościowych na rynki kapitałowe.

Wyłączenia

W wyjątkowych okolicznościach środki ochronne mogą być wprowadzone, gdy przepływ kapitału powoduje poważne trudności w funkcjonowaniu unii gospodarczej i walutowej. Prawodawstwo UE pozwala także na stosowanie restrykcji w przepływie kapitałów przy nakładaniu embarga na kraje trzecie. Na terenie UE jako bariery w przepływie kapitału nie są za to uznawane działania polegające na odmiennym traktowaniu podatników ze względu na różne miejsca zamieszkania lub inwestowania kapitału. Państwa członkowskie mogą również przedsięwziąć wszelkie niezbędne środki, aby zapobiec naruszeniu prawa narodowego.

Światowy obieg

Polska, negocjując warunki wejścia do UE w obszarze dotyczącym swobody przepływu kapitałów, zgodziła się na przyjęcie niemal całego dorobku prawnego wspólnoty. Jedynym wyjątkiem w tym zakresie było uzyskanie okresu przejściowego na nabywanie nieruchomości. Rozciągnięcie na Polskę zasady swobodnego przepływu kapitału ułatwi zarówno inwestycje zagraniczne w Polsce, jak i działalność polskich przedsiębiorstw za granicą. Zwiększy również uczestnictwo obywateli w rynku kapitałowym na terenie Europy. Konsekwencje przyjęcia tej zasady będą miały szczególne znaczenie dla instytucji obsługujących rynki finansowe. Zniesienie barier w tym zakresie z jednej strony stworzy szanse na rozszerzenie dotychczasowej działalności, a z drugiej - przyczyni się do zwiększenia konkurencji.

Prawo dewizowe

W zakresie liberalizacji przepływów kapitałowych i płatności ważnym wydarzeniem było przyjęcie ustawy z 27 lipca 2002 r. - Prawo dewizowe. Na podstawie tej regulacji doszło do zniesienia wielu ograniczeń między Polską, a krajami UE, Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD). Nowe prawo dewizowe zniosło wiele ograniczeń dotyczących m.in. obrotu walutami i papierami wartościowymi. Mimo dokonanej liberalizacji nadal trudno jednak mówić o swobodzie w zakresie przepływu kapitałów i płatności w rozumieniu postanowień traktatu z Maastricht. Jedno z głównych ograniczeń dotyczy wywozu oraz wysyłania za granicę krajowych lub zagranicznych środków płatniczych o wartości przekraczającej równowartość 10 tys. euro, z wyłączeniem wywozu i wysyłania przez nierezydentów środków płatniczych wcześniej przywiezionych i zgłoszonych. Pewnym utrudnieniem jest także konieczność przekazywania do NBP danych w zakresie niezbędnym do sporządzenia bilansu płatniczego oraz bilansów należności i zobowiązań zagranicznych państwa.