Dokonując istotnego uproszczenia definicji deregulacji można stwierdzić, że jest ona przeciwieństwem regulacji, czyli ujmowania czegoś w określone przepisy prawne lub normy. Na rynkach finansowych ma jednak kilka znaczeń. Może oznaczać usuwanie lub liberalizację prawnych ograniczeń, mających na celu promowanie konkurencji. Może również wiązać się z działaniami polegającymi na łagodzeniu przepisów prawa i rozszerzaniu zakresu działalności dozwolonych określonym grupom podmiotów. W krajach anglosaskich mianem deregulacji określa się m.in. działania polegające na zastępowaniu kontroli instytucji państwowych zasadami wolnego rynku. W Europie kontynentalnej słowo to rozumiane jest jako synonim reform systemów regulacyjnych, w wyniku których powinno dochodzić do wzrostu efektywności danej gospodarki.
Mniejsze koszty
Głównym powodem sprzyjającym przeprowadzaniu deregulacji jest przekonanie, że zastępowanie barier prawnych mechanizmami rynkowymi prowadzi do lepszego wykorzystania posiadanych przez przedsiębiorstwa zasobów (wzrost efektywności). Sytuacja ta w dużym stopniu dotyczy rynków finansowych. Zniesienie lub ograniczenie zakresu obowiązujących norm zmniejsza koszty wejścia i wyjścia z branży. Przedsiębiorstwa w miarę swobodnie mogą wówczas podejmować się realizacji projektów inwestycyjnych bez konieczności starania się o dodatkowe pozwolenia. Nie ma też większych problemów z zaprzestaniem oferowania określonych produktów czy usług. Innymi słowy, przedsiębiorstwom daje się możliwość w miarę nieskrępowanego określania profilu działalności. Zakres tej swobody jest jednak dość zróżnicowany zarówno w poszczególnych państwach, jak i branżach czy segmentach rynku.
Większa konkurencja
Rezultatem deregulacji jest zazwyczaj wzrost konkurencji pomiędzy przedsiębiorstwami. Jako przykład można podać rozwój bankowości inwestycyjnej, będący m.in. rezultatem dopuszczenia do tego segmentu banków komercyjnych. Możliwość świadczenia przez nie usług dotychczas zarezerwowanych jedynie dla banków i firm inwestycyjnych przyczynił się do wzrostu znaczenia rynków kapitałowych oraz spadku marż i prowizji. Deregulacja zmusiła podmioty działające na rynkach finansowych do szukania oszczędności.
