Skarb Państwa: Koncern widzę ogromny

Ministerstwo Skarbu Państwa (MSP) chce utworzyć koncern farmaceutyczny, składający się z państwowych firm: Polfy Warszawa, Polfy Tarchomin i Polfy Pabianice. Później do tych spółek dołączy Ciech Polfa, a nowo utworzony podmiot zadebiutuje w przyszłym roku na giełdzie.

Skarb Państwa wniesie aportem 85% akcji trzech Polf do nowo utworzonej spółki akcyjnej - Polskiego Koncernu Farmaceutycznego Polfa (PKF). 15% papierów trzech zakładów zostanie przekazanych ich pracownikom. W drugim etapie tworzenia koncernu zostanie dołączona kolejna spółka, Ciech Polfa - kontrolowana w 100% przez Ciech.

Autorzy strategii konsolidacji sektora zaznaczają, że PKF będzie firmą o wysokiej kapitalizacji i dlatego też będzie interesującym obiektem dla inwestorów finansowych. W strategii zapisano, że akcje PKF będą prawdopodobnie kupować fundusze emerytalne. Ich zainteresowanie nową firma powinno być na tyle duże, że będą kupować nie tylko pierwsze emisje publiczne akcji spółki, ale również kolejne - z podniesienia kapitału. A w takim scenariuszu do PKF wpłyną dodatkowe środki na jego rozwój.

Po co holding

Strategia rozwoju sektora farmaceutycznego, przygotowana przez MSP, ma zapewnić utrzymanie produkcji relatywnie tanich leków generycznych (produkty, na które wygasła ochrona patentowa, są odpowiednikiem leku patentowego, mają tę samą substancję czynną, czyli główny składnik leku i identyczne lub podobne substancje pomocnicze), które są wytwarzane w zakładach przeznaczonych do konsolidacji. Udział państwowego wpływu na koncern ma zablokować ewentualne zbytnie podwyżki cen. A to z kolei przełoży się na ograniczenie wydatków budżetowych ponoszonych na refundację leków.

Synergie, czyli oszczędności z tytułu fuzji

Resort skarbu zakłada również, że dzięki strategii konsolidacji państwowych firm, zwiększy się wartość i ilość lekarstw wysyłanych przez nie za granicę. Rozwój eksportu ma się opierać na wykorzystaniu znaku towarowego Polfa. Po to właśnie m.in. ma być włączona w struktury spółka należąca w 100% do Ciechu. Jest ona bowiem właścicielem znaku Polfa w 38 krajach.

Zwiększony eksport ma być możliwy również dzięki poszerzonej ofercie produktów połączonych spółek. Do tej pory każda eksportowała samodzielnie, nie było kooperacji w zakresie łączenia ofert. Współpraca firm w tym zakresie pozwala na obniżenie kosztów zagranicznej sprzedaży poprzez wykorzystanie jednej, silnej struktury dystrybucyjnej.

Wszystkie trzy spółki, na których ma się opierać Polski Koncern Farmaceutyczny, borykają się z wieloma problemami. W dokumencie, który został opracowany w resorcie skarbu, przedstawiono kilka.

Konsolidacja podmiotów zwykle owocuje potrzebą optymalizacji zatrudnienia. W każdym z podmiotów mających wejść w skład PKF z pewnością działają struktury produkcyjne, handlowe, finansowe, administracyjne i pomocnicze, które mogą być zmniejszone. Dokument rządowy wskazuje, że przerost zatrudnienia jest największy w Polfie Tarchomin (szacowany na około 900 osób). W Polfie Warszawa pracuje ok. 450 osób za dużo, a w Pabianicach 200. Łącznie we wszystkich trzech firmach zatrudnienie na koniec 2002 roku wynosiło około 4,8 tys. osób. Realizacja założeń przedstawionych w planach resortu skarbu będzie oznaczać zwolnienie prawie 1/3 pracowników. Spotka się to z pewnością z oporem dość silnych zakładowych związków zawodowych, które już obecnie mają obawy dotyczące pomysłu stworzenia Polskiego Koncernu Farmaceutycznego.

Poza tym spółki są właścicielem zbędnego majątku, który nie jest wykorzystywany do działalności produkcyjnej i powinien być sprzedany. Na przykład Polfa Warszawa posiada atrakcyjne nieruchomości przy ulicy Karolkowej (około 5 ha), których może się pozbyć i przenieść produkcję do zakładów zlokalizowanych poza miastem.

Autorzy strategii powstania PKF twierdzą, że jednym z poważniejszych problemów, jakie są do rozwiązania w koncernie, jest niska jakość kadr zarządzających. Przyglądając się wynikom finansowym Polf można odnieść wrażenie, że zwłaszcza władze Polfy Tarchomin nie mają pomysłu na działalność. W latach 2001-2002 tarchomiński producent wypracował jedynie 4 mln zł zysku netto. W tym samym czasie Polfa Pabianice wygenerowała prawie 29 mln zł zysku netto, a Polfa WarPoza tym, firmy przeznaczone do konsolidacji cierpią z powodu wysokiego zadłużenia szpitali (przede wszystkim Polfa Tarchomin). Polfy Pabianice i Warszawa mają niskie zadłużenie kapitału własnego (relacja zobowiązań krótkoterminowych i długoterminowych do kapitału własnego wyrażona w procentach), które wynosiło na koniec 2002 roku odpowiednio 11% i 9%. O wiele większy bagaż długów ma Polfa Tarchomin (wskaźnik zadłużenia kapitału własnego wynosił prawie 35%).

Poza tym wszystkie trzy spółki działają w sposób nieskoordynowany. Mimo posiadania tego samego właściciela (Skarb Państwa), konkurowały ze sobą na wielu płaszczyznach. Nie uzgadniały swoich planów w zakresie badań, inwestycji w różnego rodzaju instalacje produkcyjne (np. giełdowa Jelfa, w której Skarb Państwa ma 30% akcji posiada bardzo nowoczesną maściarnię, a Tarchomin i Pabianice planują budowę swoich, Warszawa ma formy suche w budowie, a Pabianice i Tarchomin już takie instalacje mają). Nieznane są oszczędności z tytułu pokrywających się prac badawczych w Polfach, mających wejść w skład PKF. Trudno je nawet oszacować, gdyż spółki odmówiły dostarczenia materiałów doradzającej resortowi skarbu firmie BAA.

Oszczędności można również poszukiwać w innych dziedzinach. Leki firm dublują się. Każda z Polf sprzedaje produkty do leczenia układu nerwowego, a Polfa Pabianice i Polfa Warszawa konkurują ze sobą w zakresie preparatów krwi i układu krwiotwórczego. Jak oceniał doradca resortu skarbu BAA Polska "kolizje" leków oferowanych przez spółki, mające tworzyć Polski Koncern Farmaceutyczny, nie są duże. Dają jednak pole do cięć kosztów.

Problemem są również zbyt duże moce produkcyjne. BAA oceniał ich wykorzystanie na 40-60% dla iniekcji i 30-30% dla form suchych. To oznacza, że spółki mają zbyt duży majątek produkcyjny, który nie jest w pełni wykorzystywany.

Konsekwencje odrzucenia

strategii

- Podstawową konsekwencją braku decyzji o kierunku działań prywatyzacyjnych dotyczących Polf będzie spadek ich wartości - ostrzegają autorzy strategii konsolidacji sektora.

Gdyby strategia konsolidacji sektora farmaceutycznego nie została wdrożona, to trudno byłoby sprzedać znajdujące się w nienajlepszej kondycji finansowej Polfę Tarchomin i Polfę Pabianice. Pierwszą z firm próbowano już trzykrotnie prywatyzować.

Dla pracowników sektora farmaceutycznego, wybór każdego innego niż proponowane rozwiązania będzie odsuwaniem terminu otrzymania przez nich akcji, jak również szansy dodatkowych dochodów związanych z rozwojem firm, w których pracują.

Rynek farmaceutyczny

w Polsce w 2002 roku

Z danych monitorującej rynek firmy IMS Health wynika, że wartość sprzedanych w kraju leków wyniosła w zeszłym roku 11,7 mld zł, a więc wzrosła w stosunku do 2001 r. o 3,5%. To jeden z najsłabszych wyników od wielu lat. Jeszcze w 2000 r. wartość ta zwiększyła się w stosunku do roku poprzedniego o 22,1%, a w 2001 roku o 8,8%. Nieznacznie w porównaniu z minionymi latami zmieniły się rynkowe udziały importerów i krajowych producentów.

W Polsce ok. 70% wszystkich opakowań farmaceutyków sprzedają krajowi producenci, ale wartość sprzedaży tych preparatów to tylko 30% wartości rynku. Natomiast importerzy sprzedają średnio co trzecie opakowanie leku, ale wartościowo kontrolują 70% rynku. Wartość importu dziesięciokrotnie przewyższa wartość eksportu krajowych producentów. Miniony rok był drugim od wielu lat, w którym spadała liczba opakowań leków sprzedawanych w Polsce. W stosunku do 2001 r. kupiono o 8,3% mniej opakowań farmaceutyków. Oznacza to, że sprzedaje się coraz więcej droższych i nowocześniejszych leków. Ich znaczna część to preparaty z importu.

Polfa Warszawa

W 2002 r. udział WZF w rynku polskim, według ilości opakowań, wyniósł 4%, natomiast wartościowo udział ten wyniósł 1,7%. Udział eksportu w sprzedaży wyniósł ok. 25%. WZF wytwarzają ponad 180 leków i preparatów medycznych. Są największym polskim wytwórcą preparatów okulistySztandarowe produkty w eksporcie to Gałazolina i Relanium. Natomiast na rynku krajowym są to m.in. Acard, Allertec, Oxalin.

W ciągu ostatnich pięciu lat firma wydała na inwestycje ok. 200 mln zł (w samym 2002 r. ponad 40 mln). W Nowym Dębie na Podkarpaciu w Tarnobrzeskiej Specjalnej Strefie Ekonomicznej funkcjonuje spółka Sanfarm, należąca w 100% do WZF. Sanfarm buduje wytwórnię form suchych (tabletek). Produkcja tabletek z Warszawy ma zostać przeniesiona do firmy zależnej, która obecnie zajmuje się konfekcjonowaniem leków. Pierwszy etap uruchomienia produkcji w Sanfarmie ma zakończyć się jeszcze w tym miesiącu. Władze spółki szacują, że aby w pełni uruchomić wytwórnię form suchych, Polfa Warszawa będzie musiała ponieść nakłady inwestycyjne w wysokości 40 mln zł. W tym roku firma chce rozpocząć produkcję cytostatyków.

Polfa Pabianice

W 2002 roku udział ilościowy Polfy Pabianice w rynku farmaceutycznym wyniósł 1,5%, co daje firmie 17 pozycję w rankingu firm farmaceutycznych. Udział wartościowy wyniósł 0,8% rynku i pozwolił osiągnąć w rankingu 33 pozycję pod względem wartości sprzedaży.

Firma specjalizuje się w produkcji leków stosowanych w terapii ludzkiej - leki usprawniające krążenie (Nilogrin, Nicotol), niesteroidowych lekach przeciwzapalnych (Anapran, Ibuprofen, Naproxen), nienarkotycznych lekach przeciwbólowych (np. Cefalgin, Pabialgin, Veramid, Pyramidonum), leki kardioprotekcyjne (Metazydyna), kortykosteroidy doustne (np. Cortineff, Dexamathason, Encorton), leki przeciwwrzodowe. Poza tym Polfa Pabianice jest jednym z większych producentów chemioterapeutyków (Biseptol) oraz leków przeciwzakrzepowych i żółciopędnych.

Oprócz leków gotowych zakład jest znaczącym producentem barwników do skór i tkanin. Sprzedaż barwników stanowi ok. 15% ogólnej sprzedaży PZF. W latach 1996-2000 przedsiębiorstwo poniosło nakłady inwestycyjne w wysokości 118,3 mln zł. W 2003 roku firma planuje otwarcie nowego magazynu wysokiego składowania (szacowany koszt inwestycji 30-40 mln zł). Firma konfekcjonuje Biseptol w Rosji (ORTAT oraz do maja 2003 r. Akrichin) i Ukrainie (Farmak) oraz posiada w zaawansowanym stadium przygotowania projekt konfekcjonowania Biseptolu w Wietnamie.

Ciech Polfa

Firma powstała w maju 2002 w wyniku wydzielenia działalności handlowej w zakresie produktów farmaceutycznych z Ciechu, który jest liderem polskiego eksportu leków gotowych (w 2002 roku 23% polskiego eksportu leków gotowych). Na niektórych rynkach (Kazachstan, Węgry, Białoruś, Bułgaria, Wietnam) udział ten waha się w granicach 70-100%. Główną pozycją w eksporcie spółki są leki gotowe, spółka prowadzi ponadto eksport opakowań dla przemysłu farmaceutycznego i kosmetycznego, oraz handel aktywnymi substancjami farmaceutycznymi i chemicznymi środkami pomocniczymi do produkcji leków.

Ciech Polfa ma prawo do znaku towarowego POLFA. Obecnie znak słowny POLFA jest chroniony w 39 krajach (głównie Europy i Azji), natomiast znak graficzny POLFA jest chroniony w 38 krajach. Główne okresy intensyfikacji rejestracji znaku obejmowały lata:

Spółka podaje, że według wyceny jednej z firm konsultingowych, wartość znaku towarowego Polfa dla tworzonego Holdingu przekracza 40 mln zł. Zostanie on wniesiony aportem przez Ciech do PKF w momencie podwyższania jego kapitału przez Skarb Państwa. Wartość środków trwałych spółki w momencie podwyższania kapitału przez Skarb Państwa wyniesie 22 mln zł.

Polfa Tarchomin

W 2002 roku udział tarchomińskich zakładów w rynku, według ilości sprzedanych opakowań, wyniósł 2,5%. Wartościowo udział ten wyniósł 1,6%. Polfa Tarchomin posiada w swojej ofercie ok. 80 preparatów o różnym przeznaczeniu, formie farmaceutycznej oraz działaniu terapeutycznym. Specjalizacją firmy są antybiotyki, które pokrywają 32% ilościowego zapotrzebowania polskiego rynku na tę grupę leków i stanowią około 70% wartości sprzedaży przedsiębiorstwa. Równie istotną grupą leków produkowanych przez zakład są preparaty insulW kooperacji ze światowymi potentatami planowana jest (druga połowa 2003 roku) także produkcja insuliny "ludzkiej". Wydaje się jednak, że co najmniej do drugiej połowy 2004 roku inwestycja nie będzie zrealizowana. Insuliny z Tarchomina w ok. 20% pokrywają zapotrzebowanie krajowego rynku. Leki psychotropowe, z których najważniejszymi są preparaty przeciwlękowe i nasenne z grupy benzodiazepin, stanowią 4% ogólnej sprzedaży. W 2002 roku firma rozpoczęła konfekcjonowanie leku onkologicznego POLTAXEL.

Według grup terapeutycznych (zastosowania), produkty wytwarzane przez TZF można podzielić na: antybiotyki (57,6% udziału w sprzedaży firmy, największy producent krajowy), środki psychotropowe (20,4%), preparaty dermatologiczne (10%), insuliny (9,2%), leki weterynaryjne (2,2%).

Obecnie 90% sprzedaży krajowej kierowane jest do szpitali. Planowana zmiana portfela produkcyjnego (antybiotyki, leki onkologiczne, leki kardiologiczne, OTC) ma zwiększyć udział sprzedaży aptecznej.