Kalendarium 2003 roku

Styczeń

Mimo, że był to rok jubileuszowy, to ubezpieczyciele rozpoczęli go raczej z mieszanymi nastrojami. Na rynku majątkowym panował marazm - na koniec 2002 r. składka przypisana brutto z ubezpieczeń osiągnęła wartość blisko 13,23 mld zł, wzrastając nominalnie tylko o 0,86%. Nieco lepiej z pozyskiwaniem klientów radziły sobie firmy sprzedające polisy na życie. Zebrały 9,9 mld zł składek, co dawało 6,93-proc. wzrost. Dzięki oszczędnościom i wyższym dochodom z lokat do 1,51 mld zł poprawił się łączny zysk netto. Nie byłby tak wysoki, gdy, nie wyniki grupy PZU, której skonsolidowany zysk netto wyniósł 1,24 mld zł, z czego PZU - spółka-matka wypracowała aż 871,1 mln zł. Władze grupy zapowiedziały, że w 2003 r. wyniki będą na zbliżonym poziomie.

Okazuje się, że coraz trudniejsza sytuacja wcale nie zniechęciła kolejnych inwestorów. Pod koniec grudnia 2002 r. minister finansów podpisał zezwolenie dla Pocztowego Towarzystwa Ubezpieczeń Wzajemnych. W styczniu uproszczony dostęp i konkurencyjne ceny zaproponowało towarzystwo ubezpieczeniowe - Link 4, oferujące polisy komunikacyjne wyłącznie w systemie direct (przez telefon). Z kolei spółką ubezpieczeniową Garda Life, należącą wcześniej do Skandinaviska Enskilda Banken, zainteresowały się fundusze inwestycyjne, zarejestrowane w rajach podatkowych. Do transakcji sprzedaży 100% akcji Garda Life doszło pod koniec 2002 roku.

W tym samym czasie okazało się, że Eureko będzie musiało przekonać Ministerstwo Finansów, że dysponuje środkami własnymi na zaplanowany zakup 21% akcji PZU w ofercie publicznej, pod koniec 2003 r. Niepokój resortu wzbudziły jednak medialne informacje o zmianach w akcjonariacie Eureko BV oraz stracie, jaką holding miał wykazać na koniec 2002 r.

Luty

Najważniejszą informację miesiąca przekazało Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej. Resort ogłosił, że niedługo zakończy prace nad ustawą o indywidualnych kontach emerytalnych. W ramach IKE odkładalibyśmy dodatkowe środki na emeryturę (maks. 150% średniego wynagrodzenia w gospodarce). Konta emerytalne będą mogły być prowadzone w formie rachunków w towarzystwach funduszy inwestycyjnych, rachunków papierów wartościowych w domach maklerskich oraz ubezpieczeń na życie z funduszem inwestycyjnym (z minimalną częścią ochronną). Zdaniem specjalistów IKE mogą pomóc rozruszać rynek ubezpieczeniowy.

Na rynku pojawiło się kolejne towarzystwo ubezpieczeniowe. W lutym zezwolenie na prowadzenie działalności ubezpieczeniowej otrzymuje Towarzystwo Ubezpieczeniowe Euler Hermes. Firma była obecna w Polsce już od początku 1999 r. Działała jako agent na rzecz TU Allianz Polska (Hermes Serwis Ubezpieczeń Kredytowych Sp. z o.o.), specjalizując się w ubezpieczeniach należności krajowych i zagranicznych. Niemiecki Euler Hermes zdecydował się założyć u nas spółkę, ze względu na duże obroty i dobre perspektywy rozwoju.

Zaszły poważne zmiany w akcjonariacie TU Europa. Blisko 591 tys. akcji towarzystwa zmieniło właściciela podczas sesji giełdowej. Wszystko wskazuje na to, że zrobił to amerykański AIG OFE.

Podsekretarzem stanu w Ministerstwie Finansów, odpowiedzialnym za nadzór nad rynkiem finansowym (w tym sektor ubezpieczeń, został prof. Andrzej Sopoćko. Zastąpił Ryszarda Michalskiego, który chwilowo przejął obowiązki po prof. Janie Czekaju.

Marzec

Uwagę rynku ubezpieczeniowe w największym stopniu przykuwały prace nad rządowym pakietem ustaw o: działalności ubezpieczeniowej, nadzorze, ubezpieczeniach obowiązkowych i pośrednictwie ubezpieczeniowym, które w marcu przeszły przez drugie czytanie w Sejmie. Dyskusja nad poprawkami była czasami bardzo gorąca. Zdaniem ubezpieczycieli, mimo, że jednym z głównych celów zmiany prawa miało być dostosowanie do norm Unii Europejskiej, to zasadność wprowadzenia części uregulowań nie jest do końca zrozumiała, a kilka z nich było wręcz niekonstytucyjne. Kontrowersje rynku ubezpieczeniowego wzbudzał np. zapis, w myśl którego wypłacone odszkodowanie za szkodę komunikacyjną będzie obciążone podatkiem od dochodów osobistych, jeśli klient nie przedstawi udokumentowanej faktury za przeprowadzone naprawy. Zaliczki na poczet podatku miałyby pobierać zakłady ubezpieczeń. Ministerstwo Finansów twierdziło, że przepis ten spowoduje zmniejszenie szarej strefy napraw pojazdów, przez co zwiększy się jakość napraw powypadkowych i tym samym bezpieczeństwo na drogach. Środowisko ubezpieczycieli sprzeciwiało również zapisom zwiększającym możliwości ingerencji nadzoru w proces bieżącego zarządzania zakładami ubezpieczeń.

Okazało się, że na rynku może dojść wkrótce do kolejnej fuzji - 31 marca Warta zawarła wstępną umowę zakupu 98,7% akcji Towarzystwa Ubezpieczeń w Rolnictwie i Gospodarce Żywnościowej Agropolisa. Warta powinna zapłacić za ten pakiet 73,4 mln zł. Sprzedającymi będą belgijski KBC Insurance N.V. oraz Kredyt Bank.

Kwiecień

Kwiecień przyniósł podsumowanie pierwszego kwartału na rynku ubezpieczeń. Nastroje były raczej minorowe. Towarzystwa sprzedające polisy majątkowe zebrały 4,04 mld zł, czyli o 0,4% nominalnie mniej niż przed rokiem. Ich zysk netto spadł o 16,7%, do 273,5 mln zł. Niespodziewane 14,6-proc. odbicie zanotowali ubezpieczyciele życiowi (przypis składki brutto wyniósł 2,73 mld zł) Zysk netto zmniejszył się o 4,3%, do 173,04 mln zł.

Rynek żywo interesował się w tym czasie Daewoo TU. W maju upłynąć miała bowiem druga kadencja zarządu komisarycznego i jeśli nie znaleźliby się inwestorzy, którzy chcieliby przejąć tę spółkę, to prawdopodobnie trzeba by było ją zamknąć. Ujawniono jednak, że Janikowskie Zakłady Sodowe - Janikosoda oraz Zakłady Chemiczne Soda Mątwy spółki zależne od Ciech S.A. będą wraz Polskim Towarzystwem Reasekuracyjnym, członkami konsorcjum, które zamierza dokapitalizować Daewoo TU.

Swoje plany przedstawiło również Moje Towarzystwo Ubezpieczeniowe (MTU), które zadeklarowało, że zamierza powalczyć z PZU o segment niezamożnych klientów, pochodzących z małych miejscowości. Kluczem do sukcesu miały być niskie ceny, a także oferta ograniczona do trzech wystandaryzowanych produktów

Eureko podało, że zanotowało w ub.r. stratę netto w wysokości 388,6 mln euro, wobec 210 mln euro zysku w 2001 r. Ministerstwo Finansów nie jest zadowolone z wyników wstępnej analizy sprawozdania finansowego Holendrów.

W kwietniu akcjonariusze PZU udzielili członkom zarządu, w tym prezesowi Montkiewiczowi absolutorium za pracę w 2002 r.

Maj

Środowisko ubezpieczeniowe odetchnęło z ulgą. Sprawa dokapitalizowania niedoszłego bankruta Daewoo TU doszła w końcu do szczęśliwego finału. 23 maja sąd zarejestrował podwyższenie kapitału zakładowego spółki o 64,1 mln zł. Rejestracji podległa również nowa spółka: Polskie Towarzystwo Ubezpieczeniowe. W wyniku podwyższenia kapitału uległa zmianie struktura akcjonariatu PTU. Największymi akcjonariuszami zostały spółki zależne Ciechu: Janikowskie Zakłady Sodowe - Janikosoda i Zakłady Chemiczne Soda Mątwy (łącznie 45,51% akcji). Pakiet 22,71% akcji trafił do Polskiego Towarzystwa Reasekuracyjnego. Spółka Matrix.PL objęła 24,52% akcji ubezpieczyciela, Investa zaś - 4,33%. Prezesem PTU została Grażyna Brocka (prezes), a jej zastępcą - Henryk Leczkowski, którzy byli wcześniej w zarządzie komisarycznym spółki.

Pojawiły się zapowiedzi kolejnej fuzji na polskim rynku. Austriacka grupa ubezpieczeniowa Uniqa poinformowała w o przejęciu od niemieckiej R+V Versicherung 90% akcji Korporacji Ubezpieczeniowej Filar. Akwizycja pozwoli Austriakom na wzmocnienie pozycji, zwłaszcza w sektorze ubezpieczeń majątkowych. Uniqa ma bowiem w Polsce towarzystwo, które zajmuje szóstą pozycję na rynku, KU Filar zaś ósmą. Spółki życiowe grupy Filar i Uniqa zajmują odległe miejsca w rankingu.

Piotr Czyżewski, minister skarbu, powołał na stanowisko prezesa zarządu PZU Cezarego Stypułkowskiego. Zajął on miejsce Zdzisława Montkiewicza. C Stypułkowski był wcześniej prezesem Banku Handlowego w Warszawie.

Czerwiec

Po raz kolejny do 77 zwiększyła się liczba zakładów ubezpieczeń, posiadających zezwolenie na działalność w Polsce. W Ministerstwie Finansów dobiegł końca proces licencyjny dwóch zakładów ubezpieczeń. Pierwszy z nich to Towarzystwo Ubezpieczeń Wzajemnych "TUZ", którego członkami są osoby i organizacje wywodzące się ze środowisk kościelnych. W kolejce czeka też austriacki austriacki Österreichische Kreditversicherung Coface AG. Obie firmy zamierzają zagospodarować nisze na naszym rynku. ÖKV Coface specjalizuje się w ubezpieczeniach należności krajowych i zagranicznych (tzw. ubezpieczenia kredytu kupieckiego). Z kolei Towarzystwo Ubezpieczeń Wzajemnych "TUZ" zamierza skierować swoją ofertę do środowisk związanych z Kościołem.

Okazało się, że TU Europa będzie jedynym zakładem ubezpieczeń w Polsce, którego większościowym udziałowcem jest osoba fizyczna. Leszek Czarnecki poinformował w czerwcu, że odkupi w wezwaniu od EFL Service, podmiotu zależnego od Europejskiego Funduszu Leasingowego, 49,99% akcji giełdowego TU Europa za około 68,75 mln zł. Inwestor nabędzie również 25% akcji TUnŻ Europa za 8,5 mln zł od samego EFL. Na zakup akcji TU Europa i TUnŻ Europa Leszek Czarnecki wyda łącznie ok. 100 mln zł.

Nadzór ubezpieczeniowy zaniepokoił się skalą wprowadzonych i zapowiadanych redukcji cen ubezpieczeń komunikacyjnych. Zgodnie z zapowiedziami przedstawicieli Urzędu KNUiFE w lipcu miało zostać przeprowadzone kompleksowe badanie taryf i systemu zniżek-zwyżek stosowanego przez ubezpieczycieli.

W połowie miesiąca do podpisu prezydenta trafił pakiet ustaw ubezpieczeniowych, uchwalony 22 maja przez Sejm.

Lipiec

W I półroczu krajowe zakłady ubezpieczeń zebrały 12,70 mld zł składek brutto, czyli o 5,47% więcej niż w analogicznym okresie ub.r. Swoje przychody z podstawowej działalności zwiększyli zarówno ubezpieczyciele majątkowi, jak i życiowi. Łączny zysk netto sektora ubezpieczeniowego zwiększył się o 22,19%, do 1,04 mld zł. Tradycyjnie największy wpływ na wyniki netto sektora miała Grupa PZU, która wypracowała blisko 795 mln zł zysku netto, czyli 14% więcej niż w analogicznym okresie ub.r.

Barbara Misterska-Dragan, wiceminister skarbu, zasugerowała w jednej z publicznych wypowiedzi, że debiut giełdowy PZU zostanie przesunięty na 2005 r. Ma to związek z pozwem złożonym przeciwko polskiemu rządowi przez holenderskie Eureko.

Żerański producent samochodów Daewoo FSO ogłosił, że nie pogodzi się z decyzją o zmniejszeniu z 87,4% do 2,65% jego udziałów w Polskim Towarzystwie Ubezpieczeniowym (dawne Daewoo TU). W odpowiedzi nowi właściciele spółki oraz nadzór ubezpieczeniowy stwierdzili, że Daewoo FSO doprowadziło swoją spółkę zależną na skraj bankructwa.

W Ministerstwie Finansów dobiegł końca proces licencyjny dwóch nowych zakładów ubezpieczeń: Österreichische Kreditversicherung Coface AG oraz Towarzystwa Ubezpieczeń Wzajemnych "TUZ". Obie firmy chcą zagospodarować nisze rynkowe.

W resorcie nastąpiły również zmiany personalne. Jan Czekaj, podsekretarz stanu w Ministerstwie Finansów, przejął w lipcu po wiceministrze Andrzeju Sopoćko nadzór nad rynkiem finansowym, w tym ubezpieczeniowym. Wiceminister Czekaj zajmował się nadzorem nad instytucjami finansowymi już wcześniej - od lipca 2002 r. do lutego 2003

Prezydent RP Aleksander Kwaśniewski podpisał 16 lipca pakiet czterech ustaw ubezpieczeniowych.

Sierpień

Belgijski koncern bankowo--ubezpieczeniowy KBC podpisał z Kulczyk Holding wstępne porozumienie o zakupie akcji 11% Warty. Warunkiem jego wejścia w życie jest uzyskanie niezbędnych zezwoleń. Tym samym Belgowie, którzy mieli 40,03%, zostaną większościowym akcjonariuszem drugiego pod względem wielkości polskiego towarzystwa ubezpieczeń majątkowych. KBC podała, że najpóźniej do końca 2003 roku ogłosi wezwanie na pozostałe akcje Warty.

Belgijski inwestor zapowiedział, że zamierza dalej rozwijać współpracę Warty i Kredyt Banku, którego jest większościowym akcjonariuszem. KBC podała iż nie zamierza wycofywać spółki z warszawskiej giełdy przynajmniej do wejścia Polski do Unii Europejskiej.

Krajowa Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa oraz Towarzystwo Ubezpieczeń Wzajemnych SKOK kupiły Metropolitan Life TUnŻ - spółkę zależną od amerykańskiej grupy ubezpieczeniowej Metlife, która od grudnia ub.r. wstrzymała sprzedaż polis. Z kolei należącą do szwedzkiego domu ubezpieczeniowego Gardą Life, która prawie nie ma wpływów ze składek, a tylko zobowiązania, zainteresowało się Universum Życie.

Od 1 października br., a nie w I połowie br., TU Euler Hermes, specjalizujące się w ubezpieczeniach kredytu kupieckiego, chce je wreszcie sprzedawać pod własną marką (na razie robiło to pod szyldem Allianz). Na koniec 2003 roku składka z tych polis ma wynieść kilkanaście milionów złotych.

Wrzesień

Miesiąc ten wyjątkowo obfitował w wydarzenia. Okazało się, że rządowym projekcie przyszłorocznego budżetu zaplanowano wzrost o 21,1 mln zł, do 52,5 mln, wydatków na finansowanie działalności Urzędu Komisji Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych. Środki miały być przeznaczone głównie (20 mln zł) na rozbudowę siedziby, a pochodziłyby ze zwiększonych składek pobieranych od nadzorowanych podmiotów, czyli zakładów ubezpieczeń i powszechnych towarzystw emerytalnych. Zaprotestowały tylko te pierwsze, proponując jednocześnie odłożenie budowy budynku na lepsze czasy.

Okazało się, że KBC Insurance ma w istocie chrapkę na całą Wartę. Belgijski inwestor wystąpił bowiem do ministra finansów o zgodę na nabycie akcji uprawniających do ponad 75% na WZA spółki.

Ponadto sąd zarejestrował połączenie Bankowego Towarzystwa Ubezpieczeń i Reasekuracji Heros oraz Towarzystwa Ubezpieczeniowego Compensa. Tym samym do 76 spadła liczba towarzystw działających w Polsce. Zakończył się też proces scalania spółek zależnych austriacko-niemieckiej grupy Wiener Staedtische i HUK Coburg - pod koniec ubiegłego roku połączono bowiem życiowe Vienna Life oraz Compensa Życie.

Pojawiła się również informacja, że Polskie Towarzystwo Ubezpieczeniowe, które jeszcze kilka miesięcy temu jako Daewoo TU było zagrożone upadłością, pod koniec przyszłego roku zadebiutuje na warszawskiej giełdzie.

Październik

Odbicie na rynku ubezpieczeniowym stało się faktem. Nadzór podał, że po III kwartałach składka przypisana brutto z ubezpieczeń ogółem osiągnęła wartość blisko 18,53 mld zł wzrastając nominalnie o blisko 6%. Towarzystwa majątkowe zebrały 10,46 mld zł składek, co oznacza wzrost o 2,51% w porównaniu z analogicznym okresem ub.r. Jak zwykle lepiej z pozyskiwaniem klientów radziły sobie firmy sprzedające polisy na życie. Zebrały 8,07 mld zł składek, co dawało wzrost blisko 11-proc. wzrost. Zysk techniczny zakładów ogółem skoczył o jedną czwartą do blisko 0,8 mld zł. Zysk netto wyniósł blisko 1,5 mld zł. Zysk całego sektora nie byłby tak wysoki gdy nie wyniki grupy PZU, której skonsolidowany zysk netto wyniósł 1,14 mld zł.

Władze grupy zapowiedziały, że w 2003 r. wyniki będą lepsze od ubiegłorocznych (czyli 1,24 mld zł)

EBOiR postanowił wesprzeć polskie inwestycje austriackiej grupy Uniqa. W październiku akcjonariusze Uniqa Towarzystwo Ubezpieczeń i Uniqa Towarzystwo Ubezpieczeń na Życie podjęli w połowie uchwały o podniesieniu kapitałów zakładowych obu spółek o ponad 40%. Nowe emisje akcje miał objąć właśnie EBOiR.

Pojawiły się również zapowiedzi zmian na rynku OFE. Na sprzedaż zostały wystawione dwa powszechne towarzystwa emerytalne: Kredyt Banku oraz Dom, należące do TUiR Warta i Kulczyk Holding. Najpoważniejszymi kandydatami do zakupu są: Pekao, Allianz, Credit Suisse, a także PKO BP.

Według deklaracji Ministerstwa Finansów, międzyresortowe konsultacje w sprawie zapisów 55 rozporządzeń do pakietu ustaw ubezpieczeniowych były październiku już na ukończeniu.

Listopad

PZU i PKO BP, dwie największe krajowe instytucje finansowe, rozpoczęły współpracę w oferowaniu produktów bankowo-ubezpieczeniowych (bancassurance). Do współpracy z bankiem przystąpiły PZU i PZU Życie. Ich produkty dostępne są w sieci banku od początku listopada. Aby wykupić ubezpieczenie, klienci PKO BP mogą zgłosić się do oddziału prowadzącego ich rachunek. Klientom PKO BP zaproponowano pakietowe ubezpieczenie mieszkań, polisę OC w życiu prywatnym oraz bezpłatne usługi assistance medycznego i domowego. W zależności od rodzaju posiadanego rachunku, mogą oni wybrać trzy warianty ubezpieczenia na życie, oferowane przez PZU Życie: Superopieka, Superopieka Gold oraz Superopieka Platinium. Użytkownikom konta Inteligo, internetowego ramienia banku, zostały zaoferowane dwa rodzaje ubezpieczeń majątkowych: mieszkaniowe i turystyczne (Assistance Tourist).

Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa być może zostanie jednym z założycieli ogólnopolskiego towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych (tuw), które będzie ubezpieczać majątek rolników.

Zakończyła się operacja przeniesienia portfela ubezpieczeniowego niemiecko-austriackiego Wüstenrot Życie na rzecz niemieckiego Inter Życie Polska. Tym samym Wüstenrot stał się "ubezpieczeniową wydmuszką", a jego właściciele od blisko pół roku nie podjęli decyzji co do dalszych losów firmy.

Belgijska grupa bankowo--ubezpieczeniowa KBC wciąż nie uzgodniła warunków zakupu 11% akcji giełdowej spółki od jej większościowego akcjonariusza - Kulczyk Holding.

Grudzień

Termin przedstawienia ostatecznych wersji rozporządzeń do pakietu ustaw ubezpieczeniowych, które wejdą w życie od 1 stycznia 2004 r., uległ po raz kolejny przesunięciu. Wprawdzie w połowie miesiąca większość aktów wykonawczych (40) była podpisana bądź skierowana do podpisu ministra finansów, ale ciągle nie uzgodniono zapisów 12. z nich (połowa była "dopiero" w tzw. konsultacjach międzyresortowych). Zgodnie z publicznymi deklaracjami MF, rozporządzenia miały być znane przynajmniej dwa miesiące przed wejściem ustaw w życie. Zdaniem niektórych przedstawicieli rynku, zakres zmian, jakie niesie ze sobą pakiet ustaw ubezpieczeniowych, jest tak duży, że brak znajomości szczegółowych rozwiązań może spowodować "niepełne dostosowanie" do wymogów stawianych przez nowe prawo. Zakłady zostały zobowiązane do opracowania i stosowania regulaminów wewnętrznych, określających sposób wykonywania działalności ubezpieczeniowej, w tym co najmniej regulaminu organizacyjnego, kontroli wewnętrznej, działalności lokacyjnej i oceny ryzyka. Wymianie będą podlegać setki dokumentów ubezpieczenia, druków. Firmy będą musiały również dostosować swoje systemy informatyczne - co, poza kosztami, wymaga jeszcze czasu. Ministerstwo Finansów sprzeciwiło się jednak przesunięciu terminu wejścia ustaw w życie na 1 maja br., czyli do momentu przystąpienia Polski do Unii Europejskiej (przepisy dostosowywano do wymogów UE).

Kulczyk Holding zawarło ostateczne porozumienie z belgijską grupą bankowo-ubezpieczeniową KBC w sprawie sprzedaży 11% akcji TUiR Warta. Po przejciu tego pakietu Belgowie przekroczyli 50-proc. próg na WZA w związku z czym ogłosili wezwanie na pozostałe a