Niebezpieczny internet?

- Jesteśmy zbyt pewni siebie, nie umiemy ponosić strat, podejmujemy decyzje kierując się emocjami i wykazujemy zbyt wielki optymizm wobec własnych inwestycji - mówił w sobotę do inwestorów indywidualnych Tomasz Zaleśkiewicz ze Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej. Odbył się też panel poświęcony przyszłości polskiego rynku kapitałowego.

Sala podczas wykładu Tomasza Zaleśkiewicza pn. "Psychologia inwestora giełdowego. Czyli co każdy inwestor powinien wiedzieć o sobie" była pełna. Prezentując swoje wnioski autor opierał się na rozlicznych badaniach przeprowadzonych przez naukowców, głównie w USA. Udowadniał m.in., że niezależnie od inteligencji i poziomu wiedzy, inwestorzy podejmują nieracjonalne decyzje. Błędy giełdowych graczy to, wg. T. Zaleśkiewicza: niestałość preferencji, uleganie emocjom, błędy poznawcze w przewidywaniu kursów i silna awersja do ponoszenia strat. Ta ostatnia cecha powoduje, że za wszelką cenę próbują "wygrać z rynkiem".

Ćwiczenie 1

- gdzie ten racjonalizm

Już na samym początku zaproponował zgromadzonym inwestorom, aby wyobrazili sobie, że siedzą przed komputerem. Zadanie było takie: na ekranie będą zapalały się lampki (100). 80% z nich ma kolor zielony. 20% - czerwony. Należy przewidzieć jaka lampka - zielona, czy czerwona - zapali się jako następna. Za każdy dobry strzał gracz otrzymuje 20 zł. Jaką strategię należy przyjąć? - Optymalna, to za każdym razem mówić "zielona" - rozwiązywał zadanie T. Zaleśkiewicz, nie czekając na reakcję z sali. Wówczas można wygrać 1600 zł. Jak jednak wskazywał inwestorzy po kolejnym np. czwartym trafieniu nagle zmieniają strategię. Wydaje im się bowiem, że skoro 3 razy z rzędu była zielona, teraz na pewno będzie czerwona. W efekcie średni wynik to 1360 zł, a odsetek trafnych odpowiedzi obniża się do 68%.

Ćwiczenie 2

- zadufani w sobie

Tomasz Zaleśkiewicz przytoczył potem kolejne zadanie, które w latach 90. dano do rozwiązania amerykańskim analitykom. Indeks DJIA to indeks cenowy (nie uwzględnia dywidend wypłacanych przez spółki, wchodzące w jego skład). W 1998 r. miał wartość 9181 pkt. Pytający mieli podać przedział wartości indeksu, gdyby od początku istnienia obejmował także reinwestowane dywidendy.

Prawidłowa odpowiedź brzmiała 652 230 pkt. Jednak żaden z badanych Amerykanów nie rozwiązał tego zadania poprawnie. Jak tłumaczył T. Zaleśkiewicz, stało się tak dlatego, że biorący udział w badaniu podali zbyt wąskie przedziały. Wniosek jest taki, że zbytnio ufamy we własną wiedzę i nie potrafimy przyznać, że czegoś nie wiemy. Szerokie widełki to odpowiednik stwierdzenia "nie wiem", mówił T. Zaleśkiewicz.

Z tego samego względu, inwestorzy przeceniają też prawdopodobieństwo tego, że ich prognozy są poprawne. Mylą się także sądząc, że poprawią swoje wyniki często dokonując transakcji. Im częściej je przeprowadzają - tym gorzej, przekonywał T. Zaleśkiewicz. Z tego też powodu, internetowy dostęp do zleceń może okazać się niebezpieczny, bo jest szybki, prosty i prowokuje do częstszych wizyt w biurze maklerskim. Dlatego kobiety, które rzadziej przeprowadzają transakcje, osiągają lepsze rezultaty niż mężczyźni.

Prywatyzacja GPW przez giełdę

Ostatni panel konferencji Wall Street 2005 był poświęcony przyszłości polskiego rynku kapitałowego. Wzięli w nim udzał m.in. prezes warszawskiej giełdy Wiesław Rozłucki i wiceprzewodniczący KPWiG Witold Pochmara. Znaczna część spotkania z inwestorami przebiegła pod hasłem prywatyzacji GPW. W. Rozłucki mówił inwestorom, że na GPW przeprowadzono ankietę, która miała sprawdzić opinie nt. ścieżki prywatyzacji spółki. Ankietowani pracownicy wybierali pomiędzy: sprzedażą większościowego pakietu inwestorowi strategicznemu, sprzedażą mniejszościowego pakietu, wprowadzeniem GPW na giełdę i prywatyzacją z udziałem instytucji finansowych. Opinie były podzielone. W. Pochmara wyraził podczas panelu opinię (jak zaznaczył - jego własną), że GPW powinna zostać wprowadzona na giełdę, a jej akcje trafić do polskich instytucji finansowych. W. Rozłuckiemu podobała się ta koncepcja i wezwał drobnych inwestorów, aby "pomogli" w propagowaniu tej koncepcji.

Giełdowe prezentacje

W sobotę zaprezentowało się inwestorom 6 firm. Cztery giełdowe (Orbis, WSiP, Polimex Mostostal Siedlce i Kęty) oraz dwie, które dopiero wybierają się na giełdę, ale są już w publicznym obrocie: Lena Lighting (zapisy na walory spółki zaczynają się we wtorek) i Decora. W przypadku tej ostatniej firmy było to pierwsze spotkanie z inwestorami indywidualnymi przed publiczną ofertą. (o Decorze czytaj też na str. 4).

Jan Rurański, prezes Wydawnictw Szkolnych i Pedagogicznych tłumaczył się przed inwestorami z e spadku kursu i zaprezentował zarys strategii. Jego zdaniem, kurs akcji WSiP w granicach 8 zł oznacza, że papier jest niedowartościowany. Poinformował, że w pierwszym etapie restrukturyzacja firmy zakłada 10-proc. spadek kosztów ogólnego zarządu. Drugi etap programu redukcji kosztów obejmuje różnego rodzaju działania do przeprowadzenia w latach 2005-2007. Prezes WSiP nie podał, jakie są jego cele finansowe.

(Zakopane)