Faktoring to nowoczesna usługa finansowa, która pozwala kompleksowo zarządzać płynnością finansową firmy przez szybkie finansowanie należności oraz zmniejszenie ryzyka handlowego, związanego ze sprzedażą z odroczonym terminem płatności. Finansowaniu podlegają niewymagalne należności z terminem płatności od 7 do 90 dni (ogólny schemat faktoringu przedstawia rysunek 1). W umowie faktoringu występują trzy podmioty, są to:
- Dostawca (Sprzedający) - Klient faktora,
- Faktor - bank lub specjalna instytucja faktoringowa,
- Odbiorca (kupujący).
Podstawa prawna
Umowa faktoringowa jest umową normującą stosunki w procesie finansowania należności zachodzących między Faktorem, Dostawcą i jego Odbiorcą.
Niestety, prawodawstwo polskie nie reguluje jeszcze umowy faktoringowej. Należy ona do kategorii tzw. umów nienazwanych.
Zawarcie i współpraca w ramach umowy faktoringowej dopuszczalne jest z uwagi na obowiązującą w prawie polskim "zasadę swobody umów" (obecnie art. 353 k.c.). Według tej zasady możliwe jest zawieranie umów i swobodne decydowanie przez strony o:
- samym fakcie chęci zawarcia umowy,
- podmiocie, z jakim można taką umowę zawrzeć,
- treści umowy,
- formie zawarcia umowy.
Zasada swobody umów dopuszcza również możliwość łączenia różnego rodzaju umów lub elementów umów w tworzeniu umowy faktoringowej.
Stąd do tworzenia umów faktoringowych mają zastosowanie głównie przepisy ogólne kodeksu cywilnego, a zwłaszcza jego księgi III, regulującej zobowiązania.
Ponieważ istotą faktoringu jest cesja wierzytelności, do konstruowania umów faktoringowych mają zastosowanie artykuły kodeksu cywilnego, regulujące przelew cesji (art. 509-517 bez art. 513 k.c).
W umowie faktoringowej, poza wymienionymi, zawarte są między innymi elementy umów:
- zlecenia (art. 734-751 k.c.),
- pożyczki (art. 720-724 k.c.),
- przepisy dotyczące potrąceń (art. 498-505 k.c.).
Elementy umowy
Mimo że prawo nie narzuca, jak powinna wyglądać umowa faktoringowa, wiele firm faktoringowych stworzyło swoje wzory umowy. W zasadzie wspólną ich cechą jest podział umowy faktoringowej na dwie części. Jest to albo jednolity dokument, albo dokument składający się z umowy właściwej i tzw. OWF (Ogólne Warunki Faktoringu).
Treść umowy faktoringu obejmuje z reguły:
- część ogólną - zawierającą ogólne warunki współpracy w ramach umowy faktoringu (OWF), na które składają się zazwyczaj:
- postanowienia ogólne dotyczące współpracy,
- sposób przeniesienia wierzytelności na faktora,
- szczególne obowiązki stron wynikające z umowy,
- sposób rozliczania ceny nabycia wierzytelności,
- sposób rozliczeń między klientem i faktorem,
- kwestie związane z ewentualnym przejęciem ryzyka wypłacalności dłużnika (tzw. odpowiedzialność del credere),
- informacje o usługach dodatkowych,
- okres obowiązywania, zasady rozwiązania i skutki wygaśnięcia umowy faktoringowej;
- część szczegółową - najczęściej ta część jest przedmiotem negocjacji. Określa ona zazwyczaj:
- szczególne obowiązki stron,
- wysokość prowizji i opłat,
- klauzule szczegółowe,
- poziom zaliczkowania,
- okres tzw. regresu - czyli akceptowanego przez faktora terminu przeterminowania faktury.
Zawieranie umowy
faktoringowej
i działania przedumowne
Współpracę w ramach faktoringu można podzielić na trzy etapy:
- wstępny - przed podpisaniem umowy faktoringowej,
- podpisania i wdrożenia umowy faktoringowej,
- obsługi faktoringu - finansowanie portfela wierzytelności, monitoring i ewentualna windykacja na rzecz klienta (poszczególne podetapy kolejnych etapów współpracy przedstawia rysunek 2).
Dokumenty,
które należy przygotować
przed podpisaniem umowy
Przed podpisaniem umowy faktoringowej firmy faktoringowe proszą o przedłożenie dodatkowych dokumentów. Najczęściej są to:- dokumenty rejestrowe firmy (KRS, RHB, zaświadczenie o wpisie do Ewidencji Działalności Gospodarczej) nie starsze niż 3 miesiące od dnia wystawienia, Regon, NIP,
- umowa spółki/akt notarialny spółki wraz ze zmianami,
- bilans i rachunek wyników za ostatnie 3 pełne lata obrotowe,
- F01 za ostatni rozliczony kwartał bieżącego roku oraz F01 za analogiczny kwartał roku ubiegłego,
- zaświadczenia o braku zalegania ze składkami z ZUS i urzędu skarbowego,
- kopie czynnych umów kredytowych,
-opinia z banku, w którym firma ma rachunek bieżący lub korzysta z kredytów lub gwarancji bankowych,
- pełna lista odbiorców firmy z adresami, numerem dłużnika, numerami telefonów i nazwiskiem osoby kontaktowej,
- deklaracje podatkowe - ankieta majątkowa, PIT 36 z załącznikiem B za rok ubiegły (dotyczy osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą, spółek cywilnych i jawnych).
Elementy ważne
dla firmy faktoringowej
przy ocenie klienta
Na etapie oceny klienta pod względem możliwości faktorowania najistotniejsze dla firmy faktoringowej jest, aby:
- klient dostarczył wymagane dokumenty niezbędne do oceny ich sytuacji ekonomiczno-finansowej,
- klient posiadał zdolność finansową,
- klient stale współpracował ze swoimi dłużnikami, których chce oddać do faktoringu,
- dotychczasowa współpraca między klientem i jego dłużnikami przebiegała prawidłowo,
- terminowość dotychczasowych płatności nie budziła zastrzeżeń - przesuwanie terminów płatności nie jest przeszkodą, ale trzeba sprawdzić, czym było to spowodowane,
- w portfelu wierzytelności klienta nie było wierzytelności podlegających kompensacie,
- wierzytelności były bezsporne, - branża, w której działają klient i jego dłużnicy, była zaakceptowana i możliwa do finansowania.
Handlowy-Heller
